Kim ngạch xuất khẩu lớn, giá trị tạo ra phải lớn

Khi hàng hóa tham gia ngày càng sâu vào thị trường quốc tế, doanh nghiệp phải nâng sức cạnh tranh, chủ động nguồn cung và sẵn sàng ứng phó với những thay đổi của chính sách thương mại.

8 tháng năm 2026, xuất khẩu của Hải Phòng đạt 42,2 tỷ USD, nhập khẩu đạt 31,1 tỷ USD. Quy mô thương mại lớn phản ánh mức độ gắn kết của kinh tế thành phố với thị trường quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng phần giá trị được tạo ra tại Hải Phòng.

Khi nhiều ngành sản xuất còn phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu, phát triển nguồn cung tại chỗ, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất trở nên cần thiết.

Thực tế tại một số doanh nghiệp Hải Phòng cho thấy, để có chỗ đứng trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, năng lực sản xuất phải được nâng lên từ từng công đoạn. An Trung Industries đầu tư công nghệ, máy móc, nhân lực để đáp ứng yêu cầu của khách hàng, từng bước tham gia chuỗi cung ứng Samsung và trở thành nhà cung ứng trực tiếp cho Brother Việt Nam. Quá trình này cho thấy cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị gắn với khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về sản phẩm và sản xuất.

Với Mạnh Toàn Plastic, việc được lựa chọn tham gia dự án hỗ trợ xây dựng nhà máy thông minh do Samsung Việt Nam triển khai năm 2026 mở ra cơ hội hoàn thiện năng lực quản trị sản xuất. Các giải pháp hướng tới kết nối dữ liệu từ kho nguyên liệu, sản xuất, lắp ráp đến xuất hàng; nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng, giảm lỗi và cải thiện năng suất.

Ở khâu nguyên liệu, Nhựa Thiếu niên Tiền Phong chủ động dự trữ, đa dạng hóa nhà cung cấp nhằm duy trì sản xuất khi thị trường biến động. Mỗi doanh nghiệp có cách lựa chọn khác nhau, song đều hướng tới nâng khả năng chủ động. Khi có thêm doanh nghiệp địa phương đảm nhận những phần việc có giá trị cao hơn, quy mô xuất khẩu lớn sẽ có thêm cơ sở để chuyển thành giá trị được tạo ra tại Hải Phòng.

Năng lực cạnh tranh còn thể hiện ở khả năng ứng phó khi hàng hóa xuất khẩu bị điều tra phòng vệ thương mại. Cuối năm 2025, trong kết luận điều tra chống bán phá giá đối với dây thép carbon và hợp kim thép nhập khẩu từ Việt Nam, cơ quan chức năng Canada xác định biên độ bán phá giá của một doanh nghiệp Việt Nam giảm đáng kể so với kết luận sơ bộ.

Trong khi đó, các nhà xuất khẩu khác bị xác định biên độ cao hơn nhiều lần trên cơ sở dữ liệu sẵn có bất lợi. Sự khác biệt này cho thấy tầm quan trọng của việc cung cấp thông tin đầy đủ, hợp tác với cơ quan điều tra và chủ động bảo vệ quyền lợi khi tham gia thị trường quốc tế.

Với doanh nghiệp Hải Phòng, bài học không giới hạn ở một mặt hàng cụ thể. Khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, doanh nghiệp cần quản trị tốt dữ liệu về nguyên liệu, chi phí, quy trình sản xuất và hồ sơ xuất xứ; đồng thời theo dõi chính sách tại thị trường xuất khẩu để chuẩn bị phương án ứng phó khi phát sinh điều tra hoặc thay đổi quy định.

Những công việc ấy cần được thực hiện thường xuyên, thay vì đợi đến khi hàng hóa gặp rào cản thương mại. Một doanh nghiệp có năng lực sản xuất tốt nhưng thiếu hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, chi phí và quá trình tạo ra sản phẩm vẫn có thể gặp bất lợi khi phải cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra. Ngược lại, việc chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch hoạt động sản xuất giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở bảo vệ quyền lợi, duy trì quan hệ với khách hàng.

Hải Phòng đang triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghiệp hỗ trợ, kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, hỗ trợ tận dụng ưu đãi FTA và theo dõi chính sách thương mại tại các thị trường lớn. Hoạt động kết nối cần hướng tới cơ hội đơn hàng, tiếp nhận công nghệ và nâng năng lực cung ứng thực tế. Thông tin về FTA, quy định xuất xứ và cảnh báo phòng vệ thương mại cần được cập nhật kịp thời, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, đầu tư và lựa chọn thị trường.

Với doanh nghiệp, cơ hội hội nhập chỉ có thể chuyển thành kết quả khi năng lực sản xuất được nâng lên tương ứng. Đầu tư công nghệ, quản trị tốt nguồn nguyên liệu, đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác và minh bạch hồ sơ sản xuất đều phục vụ mục tiêu nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường. Sản xuất càng chủ động, doanh nghiệp càng có thêm điều kiện thích ứng trước biến động bên ngoài.

Hải Phòng đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13% trở lên trong năm 2026 và bình quân từ 13%/năm trở lên giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu đạt 14%/năm. Cùng với lợi thế cảng biển, logistics, khu kinh tế và dòng vốn đầu tư, năng lực của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để chuyển cơ hội hội nhập thành đóng góp thực chất cho tăng trưởng.

Từ câu chuyện phòng vệ thương mại, vấn đề đặt ra rộng hơn việc ứng phó với những thay đổi của thị trường quốc tế. Xuất khẩu càng lớn, phần giá trị được tạo ra tại Hải Phòng càng cần lớn theo. Khi doanh nghiệp làm chủ nhiều hơn nguồn cung, công nghệ và các khâu sản xuất, tăng trưởng xuất khẩu sẽ bồi đắp thêm năng lực cho nền kinh tế thành phố.

HÀ KIÊN