Kiểm soát chặt chuỗi bữa ăn bán trú
Hải Phòng tăng cường kiểm soát toàn bộ chuỗi bữa ăn bán trú, từ nguồn cung, chế biến đến giám sát, xử lý phản ánh của phụ huynh.
Nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm dinh dưỡng, an toàn thực phẩm trong trường học và chấn chỉnh những hành vi vi phạm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm, ảnh hưởng tới sức khỏe của học sinh, ngày 13/9, Thủ tướng Chính phủ có Công điện số 64 về tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú trong các cơ sở giáo dục gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố và các bộ, ngành liên quan.
Nội dung công điện đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về trách nhiệm quản lý. Trong đó, UBND cấp xã được giao lựa chọn, ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn, dịch vụ nấu ăn cho các cơ sở giáo dục công lập thuộc phạm vi quản lý.
Thành phố Hải Phòng cũng cụ thể hóa yêu cầu này bằng Kế hoạch số 365, ban hành ngày 21/9, hướng tới kiểm soát toàn bộ chuỗi từ nguồn cung cấp, vận chuyển, tiếp nhận, chế biến, bảo quản đến tổ chức bữa ăn; tăng cường công khai, minh bạch và giám sát xã hội. Cùng với thêm nhiệm vụ cho chính quyền cơ sở, việc phân cấp quyền lựa chọn nhà cung cấp đi cùng phân cấp trách nhiệm.
Quyền quyết định được đưa về gần cơ sở, cấp xã có điều kiện nắm sát hơn quy mô trường học, số lượng học sinh, điều kiện bếp ăn và năng lực của từng đơn vị cung cấp. Nhưng chính vì vậy, yêu cầu về năng lực kiểm tra, dữ liệu quản lý và cơ chế giám sát cũng phải được nâng lên tương ứng.
Sau sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn thành phố, cấp mầm non có 100% cơ sở đủ điều kiện tổ chức bán trú, 99,93% trẻ ăn bán trú. Ở cấp tiểu học, số học sinh ăn bán trú đạt gần 50%, một số trường liên cấp cũng triển khai bữa ăn bán trú cho học sinh. Bữa ăn học đường không còn là hoạt động hỗ trợ đơn thuần trong nhà trường, mà trở thành một lĩnh vực quản trị liên quan trực tiếp đến sức khỏe, quyền lợi học sinh và niềm tin của các phụ huynh.
Trên thực tế, an toàn của một bữa ăn nội trú, bán trú tại các cơ sở giáo dục được quyết định từ rất nhiều khâu: nguyên liệu đầu vào; vận chuyển, bảo quản, chế biến tại đâu; ai tiếp nhận thực phẩm; ai kiểm tra; suất ăn được chia như thế nào và nếu phát sinh bất thường thì ai là người chịu trách nhiệm đầu tiên…? Nói cách khác, bữa ăn bán trú phải được quản lý như một chuỗi trách nhiệm.
Quy mô tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú tại các cơ sở giáo dục càng lớn, hệ thống kiểm soát càng phải chi tiết. Đây cũng là lĩnh vực chuyển đổi số có thể phát huy vai trò thiết thực. Cụ thể, toàn thành phố cần có cơ sở dữ liệu thống nhất về các điểm tổ chức bán trú, số lượng học sinh, nhà cung cấp, nguồn thực phẩm, kết quả kiểm tra và phản ánh của cha mẹ học sinh.
Khi dữ liệu được kết nối, cơ quan quản lý không nhất thiết phải kiểm tra dàn trải, mà có thể nhận diện các điểm có quy mô suất ăn lớn, nhiều khâu vận chuyển, bảo quản hoặc có dấu hiệu bất thường để kiểm tra theo mức độ rủi ro.
Một kênh kiểm soát khác cũng cần được coi trọng là "tiếng nói" của cha mẹ học sinh. Những ngày qua, nhiều xã, phường và trường học trên địa bàn thành phố công khai đầu mối tiếp nhận phản ánh về hoạt động giáo dục; một số nơi tiếp nhận cả phản ánh liên quan đến bữa ăn bán trú, an toàn thực phẩm. Việc công khai số điện thoại, thư điện tử, biểu mẫu trực tuyến, thậm chí đầu mối tiếp nhận thông tin phản ánh là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giúp cha mẹ học sinh có địa chỉ cụ thể khi phát hiện vấn đề.
Nhưng quan trọng hơn là phản ánh phải được xử lý thực chất. Theo đó, Kế hoạch 365 UBND thành phố yêu cầu cơ sở giáo dục tiếp nhận, xử lý phản ánh của cha mẹ học sinh trong thời hạn 24 giờ, với quy trình rõ người tiếp nhận, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm và có phản hồi. Nếu thực hiện nghiêm, đây sẽ là một lớp giám sát bổ sung, giúp các bất thường được phát hiện và xử lý sớm hơn.
Bữa ăn bán trú là một hoạt động dịch vụ, nhưng phía sau mỗi suất ăn là sức khỏe, quyền lợi của học sinh và sự tin tưởng của mỗi gia đình. Vì vậy, chất lượng quản lý chính là khả năng kiểm soát được từng khâu: thực phẩm đến từ đâu, ai chịu trách nhiệm, bất thường được phát hiện và xử lý thế nào, cha mẹ học sinh có thể tìm đến đâu khi có vấn đề.
Khi những câu hỏi ấy đều có câu trả lời rõ ràng, công khai và có thể kiểm chứng, cha mẹ học sinh mới thực sự yên tâm gửi gắm, tạo dựng một cơ chế quản lý minh bạch, có trách nhiệm. Đây cũng là điều kiện quan trọng để mỗi suất ăn đến với học sinh bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, đủ dinh dưỡng, phù hợp lứa tuổi.