5 nhóm người nên thận trọng khi ăn xôi buổi sáng
Xôi là món ăn sáng quen thuộc của nhiều người nhờ ưu điểm tiện lợi, dễ ăn và tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, món ăn này không phù hợp để sử dụng thường xuyên với một số nhóm người.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng, cho biết xôi được làm từ gạo nếp. Sau khi nấu chín, xôi có chỉ số đường huyết tương đối cao, vì vậy có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn nếu dùng với khẩu phần lớn.
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, xôi không phải thực phẩm cần loại bỏ hoàn toàn khỏi chế độ ăn. Người trưởng thành khỏe mạnh vẫn có thể ăn 2 - 3 lần mỗi tuần, hoặc thường xuyên hơn nếu kiểm soát tốt khẩu phần. Mỗi bữa nên dùng khoảng một bát con, tương đương 150 - 200 g.
Chuyên gia khuyến nghị ưu tiên xôi đỗ xanh, xôi lạc thay cho các loại xôi nhiều dầu mỡ hoặc xôi mặn. Khi ăn, nên kết hợp thêm nguồn protein như trứng luộc, thịt nạc, ức gà, cá, các loại đậu hoặc sữa không đường để tăng cảm giác no, đồng thời hạn chế đường huyết tăng nhanh sau ăn.
Một bữa xôi cũng sẽ cân đối hơn nếu có thêm rau hoặc trái cây phù hợp để bổ sung chất xơ. Nếu đã ăn xôi vào buổi sáng, nên giảm lượng cơm, bánh mì hoặc các nguồn tinh bột khác trong những bữa còn lại để kiểm soát tổng lượng carbohydrate trong ngày.
Việc kết hợp tinh bột với protein và chất xơ có thể giúp làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, từ đó hạn chế mức tăng đường huyết sau ăn.
Một số nhóm cần thận trọng hơn khi ăn xôi gồm người thừa cân, béo phì hoặc có vòng eo lớn; người mắc tiền đái tháo đường, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa; người bị rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc bệnh tim mạch, đặc biệt khi sử dụng các loại xôi mặn chứa nhiều mỡ và muối.
Người mắc bệnh dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc rối loạn tiêu hóa cũng nên chú ý bởi gạo nếp có thể gây đầy bụng, chậm tiêu ở một số trường hợp. Người cao tuổi ít vận động cũng cần hạn chế vì nhu cầu năng lượng giảm trong khi nguy cơ dư thừa tinh bột tăng.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh vấn đề không nằm ở việc “kiêng xôi”, mà là ăn với lượng phù hợp, hạn chế loại nhiều dầu mỡ, thịt chế biến hoặc nhiều muối và cân đối với toàn bộ chế độ ăn.
Người có bệnh lý chuyển hóa, thừa cân, béo phì hoặc cần kiểm soát đường huyết nên điều chỉnh khẩu phần, tần suất theo tình trạng sức khỏe và mức độ vận động; khi cần thiết có thể tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Mẹo nấu xôi lạc dẻo mềm, lạc không bị sượng
Với xôi lạc, để món ăn dẻo mềm, hạt nếp chín đều và lạc bùi, không sượng, khâu sơ chế có vai trò quan trọng.
Nếp nên được vo sạch, ngâm 6 - 8 giờ hoặc qua đêm. Nếu cần nấu nhanh, có thể ngâm bằng nước ấm. Sau khi ngâm, xả lại và để thật ráo để tránh xôi bị nhão.
Lạc nên ngâm vài giờ rồi luộc sơ đến khi vừa chín tới, sau đó để ráo trước khi trộn với nếp. Không nên cho lạc sống vào hấp cùng nếp ngay từ đầu vì lạc lâu chín hơn, dễ khiến xôi đã chín nhưng lạc vẫn còn cứng.
Khi hấp, cần đun sôi nước trước rồi mới đặt xửng lên. Nếp và lạc nên được dàn vừa phải, không nén quá chặt; có thể tạo vài lỗ nhỏ trên mặt xôi để hơi nóng lưu thông đều.
Xôi được hấp khoảng 20 - 30 phút, sau đó đảo nhẹ và tiếp tục hấp đến khi hạt nếp trong, mềm dẻo. Nếu xôi còn khô hoặc một số hạt bị sượng, có thể rưới một ít nước ấm, đảo đều rồi hấp thêm vài phút. Không nên cho quá nhiều nước vì xôi dễ bị nhão.
Theo cách này, việc ngâm nếp đủ thời gian, luộc sơ lạc và hấp với lượng hơi vừa phải sẽ giúp xôi nhanh chín, dẻo mềm và thơm bùi.