Đa dạng cách giáo dục tình yêu quê hương, đất nước
Các trường học ở Hải Phòng đang đổi mới cách giáo dục về tình yêu quê hương, giúp học sinh hiểu, cảm nhận, nâng cao ý thức, trách nhiệm với Tổ quốc.
Khơi mạch nguồn yêu nước...
Gần 2.000 cán bộ, giáo viên, học sinh Trường THPT Hồng Bàng đã có một giờ học đặc biệt khi cả sân trường xúc động trước câu chuyện của Thiếu tướng Lưu Xuân Cải, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố, khi ông kể về cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ. Những lần vượt sông Thạch Hãn giữa mưa bom bão đạn, có trung đội vài chục người, khi đến bờ bên kia chỉ còn một nửa; nhiều người lính đã mãi nằm lại dưới lòng sông với tuổi thanh xuân bất tử. Qua lời kể của nhân chứng lịch sử, ký ức về những năm tháng hào hùng trở nên chân thực, lay động lòng người.
Với học sinh Nguyễn Trần Gia Phong, đây là lần đầu em cảm nhận rõ hơn sự khốc liệt của chiến tranh. Dư âm câu chuyện thôi thúc Phong tìm đọc thêm sách báo, tư liệu về sự kiện lịch sử này. Từ buổi giao lưu với nhân chứng, giúp em hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương của cha ông, từ đó thêm trân trọng những gì mình đang có.
Không chỉ qua những giờ học, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước đang được các trường học Hải Phòng triển khai với nhiều hình thức và phù hợp từng lứa tuổi, đưa lịch sử, truyền thống dân tộc đến gần hơn với học sinh, để các em không chỉ biết mà còn cảm nhận và suy nghĩ.
Ở cấp mầm non, những biểu tượng thân thuộc của Tổ quốc được lồng ghép vào hoạt động giáo dục theo cách gần gũi nhất. Tại Trường Mầm non Phan Bội Châu (phường Hồng Bàng), các bé được cô giáo hướng dẫn vẽ cờ Tổ quốc, tô màu ngôi sao vàng, hình ảnh chú bộ đội và tham gia các hoạt động trải nghiệm. Những việc làm vừa sức đã tạo nên những cảm nhận đầu tiên về quê hương, đất nước một cách tự nhiên, giúp tình yêu ấy được nuôi dưỡng từ những điều gần gũi nhất.
Lên bậc tiểu học, cách tiếp cận được mở rộng thông qua trải nghiệm và sáng tạo. Tại Trường Tiểu học Lưu Kiếm (phường Lưu Kiếm), học sinh tìm hiểu về biển đảo quê hương qua các hoạt động trải nghiệm, hội họa. Những hòn đảo, con sóng, hình ảnh người lính nơi đảo tiền tiêu được thể hiện qua góc nhìn tuổi thơ. Em Lê Thị Khánh Ngọc, lớp 5A1 cho biết, qua hoạt động vẽ tranh, em hiểu thêm về biển đảo, những người lính đang làm nhiệm vụ và ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường biển.
Tại Trường Tiểu học Nguyễn Tri Phương (phường Hồng Bàng), việc tham quan Bảo tàng Quân khu 3, tìm hiểu các hiện vật lịch sử và giao lưu với các chú bộ đội trở thành những bài học trực quan đối với học sinh. Những kỷ vật cụ thể giúp các em hình dung rõ hơn về các sự kiện lịch sử, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách giáo khoa.
Không chỉ truyền đạt kiến thức, các nhà trường ngày càng chú trọng tạo cơ hội để học sinh trực tiếp tham gia và thể hiện cảm xúc. Cô Nguyễn Thị Toán, giáo viên Trường Tiểu học Lưu Kiếm cho rằng, khi được trực tiếp tham gia, học sinh có điều kiện bộc lộ cách nhìn riêng, từ đó tiếp nhận những nội dung về quê hương, đất nước một cách tự nhiên hơn.
Đổi mới cách học
Giáo dục lòng yêu nước ngày càng đa dạng khi các nhà trường kết hợp lịch sử, truyền thống với những phương pháp giáo dục hiện đại. Thay vì chỉ ghi nhớ ngày tháng, sự kiện, học sinh được tìm hiểu, trải nghiệm và sáng tạo trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ cụ thể.
Tại Trường THPT Lương Thế Vinh, giáo dục truyền thống cách mạng được kết hợp với hoạt động STEM. Học sinh thiết kế poster, đóng vai những người chiến sĩ, thực hiện các nhiệm vụ như xây cầu vượt sông, lắp ráp mô hình xe tăng, xe chở vũ khí, xe thiết giáp phục vụ Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
Để hoàn thành các nhiệm vụ, học sinh phải tìm kiếm và xử lý thêm tư liệu ngoài sách giáo khoa. Em Hoàng Trung Hiếu cho biết quá trình chuẩn bị giúp em và các bạn nhớ rõ hơn các mốc thời gian, sự kiện và hiểu thêm ý nghĩa của chiến dịch. Nhờ đó, lịch sử được tiếp nhận thông qua quá trình tìm tòi, giải quyết vấn đề thay vì chỉ học thuộc lòng.
Theo Thiếu tướng Lưu Xuân Cải, để thế hệ trẻ có tình cảm với quê hương, đất nước, trước hết cần giúp các em hiểu về lịch sử dân tộc. Những câu chuyện về chiến tranh, sự hy sinh giúp học sinh nhận thức rõ hơn giá trị của độc lập, hòa bình, từ đó thêm trân trọng những gì đang có.
Tại Trường Tiểu học Lưu Kiếm, cô Nguyễn Thị Mai Dung, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, nội dung giáo dục về quê hương, đất nước được thực hiện thường xuyên, phù hợp với nhận thức của học sinh và gắn với các hoạt động cụ thể. Khi được trực tiếp tham gia, học sinh có cơ hội chuyển kiến thức thành suy nghĩ và hành động của chính mình.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước không chỉ nhằm cung cấp kiến thức mà còn giúp học sinh hiểu về cội nguồn dân tộc, bồi đắp ý thức tự tôn và lòng tự hào dân tộc. Ngành giáo dục yêu cầu các nhà trường tích cực đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác phim ảnh, tư liệu, tổ chức tham quan bảo tàng và tạo điều kiện để học sinh giao lưu với nhân chứng lịch sử.
Từ câu chuyện của người cựu chiến binh, bức tranh của học sinh, chuyến tham quan bảo tàng đến sản phẩm STEM, mỗi hình thức mang đến một cách tiếp cận khác nhau với lịch sử. Đa dạng các “điểm chạm” giúp giáo dục lòng yêu nước trở thành dòng chảy xuyên suốt trong học đường, để học sinh từng bước hình thành ý thức trách nhiệm với quê hương qua chính những trải nghiệm của mình.