Để mỗi chiếc áo phao thực sự trở thành cơ hội cứu người

Ngày 21/9 vừa qua, các thành viên Hội Từ thiện Tâm An vận chuyển, lắp đặt 100 áo phao, phao cứu sinh tại 24 cây cầu ở khu vực phía Tây Hải Phòng. Những chiếc áo phao được đặt ở vị trí dễ nhìn, dễ lấy, sẵn sàng sử dụng khi có người gặp sự cố dưới nước.

Từ một sáng kiến cộng đồng, những điểm cứu sinh đang dần được nhân lên. Mỗi chiếc áo phao đặt đúng chỗ có thể trở thành phương tiện cứu hộ trong tình huống khẩn cấp. Quan trọng hơn, đó là biểu hiện cụ thể của tinh thần không đứng ngoài trước nguy hiểm của người khác.

Tuy nhiên, một nghĩa cử đẹp chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi được cộng đồng cùng gìn giữ. Theo một số thông tin đăng tải trên mạng xã hội, chỉ vài ngày sau khi những chiếc áo phao được treo tại cầu Bình, đã xảy ra trường hợp người dân lấy áo phao mang đi.

Chiếc áo phao không có giá trị vật chất lớn, nhưng việc lấy đi tài sản phục vụ lợi ích chung đặt ra vấn đề về ý thức và trách nhiệm của mỗi người trong việc gìn giữ những vật dụng thiết yếu cho cộng đồng. Áo phao treo trên cầu không phải tài sản vô chủ. Nó được đặt ở đó cho một tình huống đặc biệt, trao cơ hội cứu sống một người.

Bên cạnh vận động thêm nguồn lực lắp đặt các điểm cứu sinh, cần coi việc bảo vệ, duy trì hoạt động của những điểm này là một phần trong công tác phòng ngừa tai nạn, cứu nạn trên sông nước.

Chính quyền cơ sở và các đơn vị liên quan có thể rà soát những vị trí có nguy cơ cao, lựa chọn điểm đặt phù hợp, trang bị tủ hoặc thiết bị bảo vệ, biển hướng dẫn sử dụng và thông tin liên hệ khi xảy ra sự cố. Cần kiểm tra định kỳ để kịp thời bổ sung, thay thế phương tiện hư hỏng hoặc thất lạc, bảo đảm các điểm cứu sinh thực sự phát huy hiệu quả, tránh làm theo phong trào, hình thức.

Quan trọng hơn, cần biến việc bảo vệ áo phao thành ý thức tự quản của cộng đồng. Người dân nhìn thấy mất, hỏng phải báo; phát hiện hành vi lấy cắp, phá hoại cần thông tin cho chính quyền hoặc lực lượng chức năng. Các tổ chức, cá nhân khi trao tặng cũng cần phối hợp với địa phương để xác định rõ vị trí, trách nhiệm quản lý, tránh tình trạng “trao rồi để đó”.

Câu chuyện này cũng gợi mở vấn đề cần được nhìn rộng hơn: phòng ngừa hành vi nhảy cầu tự tử không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng cứu nạn, cứu hộ.

Một điểm cứu sinh có thể tạo thêm cơ hội, giúp đưa một người lên khỏi mặt nước khi sự cố xảy ra. Nhưng về lâu dài, điều quan trọng hơn là tăng cường các giải pháp phòng ngừa, hỗ trợ kịp thời, hạn chế để người đang tuyệt vọng tìm đến cây cầu. Đây mới là giải pháp căn cơ khi tình trạng người nhảy cầu có dấu hiệu gia tăng.

Điều đó cần sự tuyên truyền của chính quyền địa phương, tổ chức, ban, ngành và quan trọng hơn hết là “điểm tựa” từ sự quan tâm của gia đình, sự chủ động của cộng đồng và khả năng phát hiện, can thiệp kịp thời của cơ sở.

Do đó, cùng với việc nhân rộng các điểm cứu sinh, Hải Phòng cần tiếp tục rà soát những cây cầu, khu vực có nguy cơ cao để bố trí biển cảnh báo, phương tiện cứu hộ và thông tin liên hệ khẩn cấp. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền kỹ năng nhận diện, ứng xử khi phát hiện người có dấu hiệu muốn tự tử; phát huy vai trò của gia đình, tổ dân phố, đoàn thể và cộng đồng trong chủ động hỗ trợ người có nguy cơ.

Những chiếc áo phao vì thế cần tiếp tục được treo lên. Nhưng cùng với đó là trách nhiệm của cộng đồng: không lấy đi, không phá hoại, không thờ ơ trước nguy hiểm và không bỏ mặc người đang cần được giúp đỡ.