Nền tảng số kết nối người làm dịch vụ với khách hàng

Thêm cơ hội

Trước đây, cô Lê Thị Nụ (phường Hồng Bàng) làm nhân viên vệ sinh tại một công ty tư nhân. Cuối tuần, cô tranh thủ nhận dọn nhà qua khách quen giới thiệu. Sau khi công ty chuyển địa điểm, cô nghỉ việc, chờ nhận lương hưu. Hiện tại, dù có thêm thời gian nhưng nguồn khách cũ của cô Nụ không phải lúc nào cũng ổn định.

Tham gia ứng dụng cung cấp dịch vụ gia đình "bTaskee", cô nhận thêm các đơn dọn nhà và chủ yếu chọn công việc gần nơi ở. Thu nhập từ công việc này hiện khoảng 6 - 7 triệu đồng mỗi tháng.

“Có những hôm, tôi nhận được vài đơn, hôm nào bận thì tôi không nhận. Công việc này phù hợp vì tôi tự sắp xếp được thời gian, lại không phải đi quá xa”, cô Nụ nói.

Với chị Trịnh Thị Phương (phường Lê Chân), lý do tìm đến nền tảng số lại xuất phát từ yêu cầu cân bằng công việc và gia đình. Trước đây, chị làm nghề gội đầu, massage tại một cửa hàng trên địa bàn thành phố. Những ngày đông khách, chị thường ăn uống muộn, có hôm đón con không kịp giờ. Công việc gia đình vì thế cũng bị ảnh hưởng.

Đăng ký làm dịch vụ trên ứng dụng "Vua Thợ", chị có thể lựa chọn thời gian và đơn việc phù hợp hơn. Tuy vậy, chị Phương cho biết: “Tôi xác định không thể chỉ làm việc dựa vào sự thuận tiện. Muốn duy trì thu nhập, vẫn phải chủ động tìm việc, tính toán thời gian và đặt mục tiêu cho từng tháng. Nếu hôm nay thích thì làm, mai không thích lại nghỉ, như vậy khó có thu nhập ổn định”.

Với cô Nụ hay chị Phương, nền tảng số trước hết là một cách tìm việc phù hợp hơn với hoàn cảnh của mình. Những công việc như dọn nhà, gội đầu, massage tự do vốn không nhất thiết gắn với nơi làm việc cố định, nên việc tìm khách và sắp xếp đơn hàng có thể được thực hiện theo cách linh hoạt hơn.

Xuất phát từ những nhu cầu rất cụ thể ấy, công nghệ đang dần tham gia vào một khâu vốn quen thuộc của thị trường lao động: kết nối người có khả năng làm việc với nơi có nhu cầu.

Trên các nền tảng số, ngày nay người lao động ngày càng có thêm cơ hội để tiếp cận cơ hội việc làm. Với lao động dịch vụ, công nghệ mở ra ngách khác: thay vì tìm việc tại doanh nghiệp, người có nghề có thể tiếp cận trực tiếp khách hàng theo từng đơn hàng. Khi khách hàng cũng tìm dịch vụ bằng công nghệ.

Thêm yêu cầu

Khi giao dịch dịch vụ chuyển lên nền tảng số, vấn đề đặt ra không chỉ là có thêm việc hay thêm khách hàng, mà còn là thông tin và chất lượng của mỗi đơn hàng. Anh Trần Mạnh Linh (phường Gia Viên) từng cần sửa điều hòa. Người thợ đầu tiên anh gọi đến báo giá hơn 1 triệu đồng, đề nghị tháo máy mang về nhưng không giải thích rõ nguyên nhân hỏng.

Sau đó, được bạn giới thiệu một ứng dụng, anh tìm được người thợ khác. Lần này, thợ kiểm tra, giải thích rõ nguyên nhân, thống nhất chi phí và thông tin bảo hành trước khi sửa. “Điều tôi quan tâm là thợ có xác định đúng bệnh của máy không, chi phí sửa thế nào và nếu phát sinh vấn đề sau đó thì ai chịu trách nhiệm. Thông tin càng rõ ràng, tôi càng dễ quyết định”, anh Linh nói.

Với dịch vụ tại nhà, khách hàng thường khó biết trước chất lượng người cung cấp. Các thông tin về hồ sơ, đánh giá, báo giá, lịch sử đơn hàng hay hình ảnh thực hiện vì thế trở thành căn cứ để khách hàng cân nhắc trước khi sử dụng.

Những thông tin này cũng tạo áp lực để người làm dịch vụ giữ chất lượng và uy tín qua từng đơn hàng. Khi việc cung cấp dịch vụ không còn chỉ dựa vào khách quen hay giới thiệu, kết quả của mỗi lần làm việc có thể ảnh hưởng đến những đơn hàng tiếp theo.

Sự phát triển của hình thức làm việc này đang đặt ra yêu cầu mới đối với thị trường lao động. Việt Nam đã phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) thí điểm đo lường việc làm trên nền tảng số trong khảo sát lao động, việc làm. Theo ILO, việc thống kê nhóm lao động này còn gặp khó khăn do các hình thức làm việc ngày càng đa dạng và chưa có chuẩn thống kê quốc tế thống nhất.

Thạc sĩ Bùi Thu Hằng, giảng viên Khoa Kinh tế, Trường Đại học Hải Phòng cho rằng nền tảng số không chỉ đóng vai trò trung gian mà còn tham gia tổ chức quá trình cung cấp dịch vụ. Việc công khai thông tin, ghi nhận phản hồi và xử lý các vấn đề phát sinh giúp hình thành những nguyên tắc rõ hơn cho một thị trường vốn chủ yếu vận hành qua quan hệ quen biết và giới thiệu.

Với người làm nghề, sự thay đổi này đòi hỏi cách làm việc cũng phải khác. Không có mặt bằng cố định hay nơi làm việc thường xuyên, họ phải tự xây dựng uy tín và duy trì chất lượng qua từng lần cung cấp dịch vụ.