Mùa tất bật của hướng dẫn viên ở di sản thế giới Côn Sơn, Kiếp Bạc

Đại diện hình ảnh của khu di tích

Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu 2026 đang diễn ra. "Tháng 8 giỗ Cha", nên các hoạt động chính ở lễ hội mùa này tập trung tại khu di tích Kiếp Bạc.

Cả phần lễ và phần hội, hoạt động nào cũng thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm. Có nhiều nghi lễ diễn ra vào ban đêm và kéo dài về khuya, như Lễ khai ấn, phát ấn; Lễ cầu an và hội hoa đăng; Trình diễn hầu Thánh... Vì thế, ngày làm việc của các hướng dẫn viên ở đây chỉ kết thúc khi đã muộn.

Di sản thế giới Côn Sơn, Kiếp Bạc là khu di tích có số lượng hướng dẫn viên đông nhất tại Hải Phòng. Ở các thời điểm khác trong năm luôn có 10 hướng dẫn viên thường trực ở hai cụm di tích. Vào lễ hội, số lượng hướng dẫn viên tăng lên theo nhu cầu của công việc, do được tăng cường từ các khu di tích khác.

Chị Đinh Thị Liên là một trong những hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm đã có nhiều năm đưa đón, thuyết minh cho các đoàn khách trong nước, quốc tế tại đây. Chị Liên cho biết, trừ những trường hợp bất khả kháng, các hướng dẫn viên đều thường trực tại di tích.

"Vào mỗi dịp lễ hội hướng dẫn viên ở di tích toàn thời gian. Ngày cao điểm, hai khu di tích đón cả vạn du khách, tạo ra áp lực lớn lên đội ngũ phục vụ. Không giống các bộ phận khác, hướng dẫn viên tiếp xúc trực tiếp với du khách nên phải luôn có thái độ niềm nở, vui vẻ, sẵn sàng giải đáp các câu hỏi khách đặt ra", chị Đinh Thị Liên cho biết.

Còn theo chị Nguyễn Thị Dung, hướng dẫn viên phải "làm dâu trăm họ", phải giải đáp mọi câu hỏi của khách, như nơi ăn nghỉ, đường đi lối lại...

Ngoài chuyên môn, tình yêu nghề và hiểu biết sâu sắc về di tích, hướng dẫn viên còn phải luôn duy trì thể lực dẻo dai để đáp ứng tốt công việc. "Lễ hội mùa thu thường diễn ra trong thời tiết còn nắng nóng và kéo dài về khuya nên ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe của hướng dẫn viên. Song mỗi người đều nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ để mang đến cho du khách những trải nghiệm và ấn tượng tốt đẹp nhất", chị Nguyễn Thị Dung chia sẻ.

Kể chuyện về di sản bằng chiều sâu văn hóa

Những lúc không dẫn đoàn không có nghĩa là hướng dẫn viên được nghỉ ngơi. Nhà khách của Ban Quản lý Côn Sơn - Kiếp Bạc luôn được yêu cầu gọn gàng, ngăn nắp. Mỗi khi có các đoàn khách đến, hướng dẫn viên phải chịu trách nhiệm sắp xếp chỗ ngồi, mời nước.

Ở phía đền, các hướng dẫn viên khác chịu trách nhiệm hướng dẫn khách hành lễ, giải đáp các câu hỏi của du khách... Công việc lặp đi lặp lại từ sáng đến đêm khuya, buộc các hướng dẫn viên ở đây phải vượt qua nhiều áp lực.

Tiến sĩ Lê Duy Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết, hoạt động hướng dẫn tại các điểm di tích là công việc diễn ra quanh năm nhưng tập trung vào các dịp lễ hội mùa xuân ở di tích Côn Sơn và mùa thu ở khu vực đền Kiếp Bạc. Vào các thời điểm này, ban huy động tối đa nhân lực từ các điểm di tích khác để "quay vòng", cùng nhau chia sẻ công việc.

"Các hướng dẫn viên ở đây đều được đào tạo bài bản, có trình độ, có chứng chỉ hướng dẫn viên điểm do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp. Đây là bộ mặt, là đại diện hình ảnh di tích đối với du khách nên vào các dịp cao điểm, đội ngũ hướng dẫn viên đều nỗ lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ", tiến sĩ Lê Duy Mạnh cho biết.

Hoạt động của các hướng dẫn viên đã góp phần quan trọng để mỗi kỳ lễ hội diễn ra chu đáo, để lại ấn tượng tốt đẹp đối với nhân dân và du khách.

Nhằm chuẩn hóa công tác thuyết minh, giới thiệu và phát huy giá trị di sản, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc đã hoàn thành Bộ thuyết minh Di sản văn hóa thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc.

Trước đó, các bộ phận liên quan đã dành nhiều thời gian, công sức khảo sát, nghiên cứu, biên soạn và tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý. Qua đó, những câu chuyện về di tích được truyền tải một cách khoa học, thống nhất và sâu sắc hơn.

Bộ thuyết minh tập trung vào hai không gian chính là Côn Sơn và Kiếp Bạc, đồng thời kết nối các giá trị về lịch sử, văn hóa, nhân vật, tín ngưỡng, cảnh quan, khảo cổ học và không gian lễ hội. Từ đó, hình thành một mạch kể thống nhất về một di sản giàu chiều sâu văn hóa.

Đây là bước quan trọng giúp mỗi cán bộ thuyết minh, hướng dẫn viên kể câu chuyện về di sản chính xác, hấp dẫn và truyền cảm hơn. Qua đó, du khách khi đến Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc, di tích, lễ hội mà còn hiểu rõ hơn về chiều sâu lịch sử, văn hóa và những giá trị nổi bật toàn cầu được trao truyền qua nhiều thế hệ.