Thú vui ngắm cá 'khiêu vũ'

Kiên nhẫn để cá quen người

Cuối ngày, khi công việc hoàn tất, anh Đào Văn Trung ở thôn Đông Tân Hương, xã Vĩnh Lại, thường dành thời gian bên những bể cá. Dưới ánh đèn thủy sinh, đàn cá lúc tản ra, lúc cùng chuyển hướng, len qua những khóm cây rồi bất ngờ tụ lại. Những chuyển động nối tiếp, nhịp nhàng dưới làn nước tạo nên một vẻ đẹp rất riêng mà người chơi có thể ngắm nhìn hàng giờ không chán.

Hơn 10 năm gắn bó với cá cảnh, anh Trung duy trì khoảng 6 bể, chủ yếu nuôi các dòng cá nước ngọt như neon, diếc, hồng mi... Với anh, bên cạnh giữ cho cá khỏe, bể sạch, đẹp, điều quan trọng là dành thời gian quan sát để hiểu tập tính của từng loài.

Qua quá trình chăm sóc, anh nhận thấy cá có thể dần hình thành phản xạ với những tín hiệu quen thuộc. “Ban đầu cá chỉ phản ứng với thức ăn. Nhưng nếu mình cho ăn vào một khung giờ nhất định, thường xuyên xuất hiện trước bể và tạo một tín hiệu quen thuộc thì lâu dần cá sẽ nhận biết”, anh Trung chia sẻ.

Thời điểm cho ăn và chuyển động của bàn tay là những tín hiệu anh thường sử dụng. Khi đã quen, chỉ cần người nuôi xuất hiện trước bể hoặc đưa tay gần mặt nước, đàn cá có thể tập trung về một phía, bơi theo hướng bàn tay hoặc đồng loạt chuyển hướng.

Theo anh Trung, đây không phải “huấn luyện” theo nghĩa cá có thể thực hiện những động tác phức tạp như vật nuôi trên cạn, mà thực chất là quá trình hình thành phản xạ thông qua sự lặp lại. Người nuôi tạo ra tín hiệu, cá dần ghi nhận tín hiệu đó gắn với một hoạt động quen thuộc, từ đó hình thành phản ứng.

Anh Trung thường cho cá ăn 2 lần mỗi ngày, vào buổi sáng trước khi đi làm và buổi chiều khi đi làm về. Việc duy trì thời điểm cho cá ăn tương đối ổn định giúp đàn cá hình thành thói quen. Khi người chăm sóc xuất hiện, chúng có thể chủ động bơi về khu vực quen thuộc.

“Không phải cứ đưa tay vào là cá sẽ đi theo. Mình phải để cá quen người, quen thời điểm, quen tín hiệu. Khi cá cảm thấy môi trường an toàn thì mới phản ứng tự nhiên”, anh Trung nói.

Tuy nhiên, mỗi loài cá có một cách phản ứng khác nhau. Có loài nhạy với thức ăn, có loài phản ứng rõ với chuyển động bên ngoài bể, trong khi những loài có tập tính bơi đàn thường dễ tạo nên những chuyển động đồng thời. Đàn cá đang tản ra có thể nhanh chóng tụ lại, rồi cùng đổi hướng theo dòng nước hoặc tín hiệu quen thuộc từ người chăm sóc. Khi hàng chục con cá chuyển động cùng lúc, những đường bơi nối tiếp nhau tạo cảm giác như một màn “khiêu vũ” dưới nước.

Theo anh Trung, để tạo được những phản xạ ấy, trước hết người chơi phải hiểu tập tính của từng loài. Từ cách cá ăn, phản ứng với ánh sáng, dòng nước, âm thanh đến chuyển động bên ngoài bể đều cần được quan sát kỹ để lựa chọn cách chăm sóc phù hợp.

Niềm vui mỗi ngày

Với anh Nguyễn Tiến Hoàng ở phường Kiến An, khoảng thời gian dành cho bể cá thường bắt đầu vào 21 - 22 giờ mỗi ngày. Sau một ngày làm việc và dành thời gian cho gia đình, anh lại ngồi trước bể, lặng lẽ dõi theo những chuyển động nhỏ dưới làn nước.

“Điều tôi thích nhất là khoảng thời gian thư giãn nghe nhạc, ngắm cá bơi, bởi lúc đó có thể bỏ điện thoại sang một bên”, anh Hoàng chia sẻ.

Anh Hoàng mới chơi cá cảnh vài tháng nhưng trước đó dành khá nhiều thời gian tìm hiểu. Bể cá đầu tiên do anh tự thiết kế, lắp đặt với chi phí khoảng 6 - 7 triệu đồng. Hiện anh nuôi một số loại cá như hồng mi, cát kéo, chuột Mỹ.

Ban đầu, anh Hoàng làm bể cá để tạo thêm điểm nhấn cho không gian sống. Nhưng càng gắn bó, anh càng nhận ra sức hấp dẫn của thú chơi không chỉ nằm ở vẻ đẹp của đàn cá mà còn ở chính quá trình tìm hiểu, sắp đặt và chăm sóc.

Cũng có nhiều năm chơi chim, cá cảnh, ông Nguyễn Ngọc Dương ở phường Hải Dương, tìm thấy niềm vui từ những công việc tưởng như rất nhỏ: ngắm cá, chỉnh cây thủy sinh, thay nước, sắp xếp lại đá hay theo dõi sự thay đổi của đàn cá.

Theo ông Dương, một bể cá đẹp không chỉ làm sinh động không gian sống mà còn đòi hỏi người chơi đầu tư thời gian, sự kiên nhẫn và tỉ mỉ để tạo dựng môi trường phù hợp cho cá.

“Tôi thích cảm giác tự tay tạo nên một không gian sống nhỏ dưới nước. Từ chọn cá, chọn cây, bố trí đá, tạo dòng chảy đến chăm sóc bể đều cần sự kiên nhẫn, tỉ mỉ. Cá khỏe, bể đẹp thì mình cũng vui”, ông Dương chia sẻ.

Với những người gắn bó lâu năm, bể cá dần trở thành một phần của không gian sống. Mỗi đàn cá có đặc tính, mỗi bể có cách bố trí riêng và mỗi người chơi có cách chăm sóc phù hợp. Vì thế, thú chơi cá cảnh không chỉ là ngắm nhìn mà còn là quá trình tìm hiểu, chăm chút và tận hưởng những phút giây bình yên mỗi ngày.