Hải Phòng xem xét bố trí luật sư công tại một số cơ quan có nhu cầu thực tế

Sáng 29/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị triển khai Nghị quyết số 24/2026 của Quốc hội về thí điểm thực hiện chế định luật sư công và Quyết định số 955/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch triển khai thi hành nghị quyết.

Đồng chí Hoàng Thanh Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp chủ trì hội nghị.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 10 điểm cầu tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm.

Dự hội nghị tại điểm cầu thành phố Hải Phòng có đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Uỷ viên Thành uỷ, Phó Chủ tịch UBND thành phố cùng các đại biểu.

​Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, các quan hệ pháp lý phát sinh ngày càng đa dạng, phức tạp, sự ra đời của chế định luật sư công đánh dấu sự đột phá về thể chế trong công tác bổ trợ tư pháp, nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công.

Tại Việt Nam, lần đầu tiên đã thiết lập một lực lượng luật sư chuyên nghiệp ngay trong nội bộ các cơ quan hành chính và doanh nghiệp nhà nước - những người vừa mang phẩm chất, bản lĩnh của người cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, vừa sở hữu chứng chỉ hành nghề, kỹ năng tranh tụng, tư vấn độc lập của một luật sư thực thụ.

​Phát biểu tham luận tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Minh Hùng đánh giá việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công là bước phát triển mới nhằm tăng cường năng lực pháp lý của khu vực nhà nước. Chế định này tạo cơ sở để huy động người có chuyên môn pháp luật trong các cơ quan, tổ chức tham gia tư vấn, đại diện, tố tụng và xử lý các vụ, việc phức tạp, qua đó bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước.

Đối với Hải Phòng - thành phố có tốc độ phát triển nhanh, nhiều dự án trọng điểm và nhiều vấn đề pháp lý liên ngành - việc tổ chức thí điểm có ý nghĩa thiết thực, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về nhân lực, cơ chế phối hợp và điều kiện bảo đảm thực hiện.

Ngay sau khi nghị quyết, nghị định được ban hành, thành phố đã tổ chức quán triệt, rà soát nguồn nhân lực và các vụ, việc có nhu cầu sử dụng luật sư công; ban hành kế hoạch triển khai, xác định nhiệm vụ, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và tiến độ thực hiện.

Kết quả tổng hợp bước đầu cho thấy toàn thành phố có 152 người thuộc nguồn xem xét luật sư công, trong đó có 2 trường hợp thuộc diện miễn đào tạo, miễn tập sự; 150 trường hợp được miễn đào tạo, cần tham gia tập sự (trong số 150 trường hợp, có 7 trường hợp đã có giấy chứng nhận hoàn thành khóa đào tạo nghề luật sư).

Có thể thấy nguồn nhân sự ban đầu tương đối rộng, nhưng chưa đồng nghĩa với số người có thể bố trí ngay làm luật sư công. Việc lựa chọn nhân sự phải căn cứ đồng thời vào tiêu chuẩn, nguyện vọng, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng sắp xếp công việc của cơ quan quản lý.

Thành phố Hải Phòng định hướng xây dựng đội ngũ tinh gọn, có chuyên môn phù hợp, trước mắt bố trí tại một số cơ quan có nhu cầu thực tế; không chạy theo số lượng và không để việc kiêm nhiệm ảnh hưởng đến nhiệm vụ chính của cán bộ, công chức, viên chức.

Về nhu cầu sử dụng, kết quả rà soát bước đầu cho thấy nhu cầu sử dụng luật sư công tại Hải Phòng là hiện hữu, đa dạng và tập trung ở những lĩnh vực có nguy cơ pháp lý cao. Luật sư công cần được ưu tiên cho các vụ, việc có giá trị lớn, tính chất phức tạp, liên ngành, kéo dài hoặc có nguy cơ gây thiệt hại cho nhà nước, tác động đến môi trường đầu tư và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Việc tham gia cần được thực hiện từ sớm, ngay trong giai đoạn xây dựng phương án và hoàn thiện hồ sơ, thay vì chỉ khi tranh chấp đã phát sinh. Cách tiếp cận này giúp nhận diện rủi ro, củng cố căn cứ pháp lý và nâng cao chất lượng quyết định hành chính.

Tuy nhiên, thực tiễn còn khó khăn khi số người đã đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề, có kinh nghiệm xử lý vụ việc phức tạp và có thể bố trí ngay còn hạn chế. Việc phân công và điều phối luật sư công giữa các cơ quan cần có quy trình rõ ràng, cần bảo đảm tính độc lập nghề nghiệp của luật sư công, nhất là quyền bảo lưu ý kiến, quyền từ chối yêu cầu trái pháp luật và cơ chế xử lý khi quan điểm chuyên môn khác với ý kiến của cơ quan sử dụng.

Đồng chí Nguyễn Minh Hùng lưu ý điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ cũng cần được đồng bộ về chi phí tố tụng, đi lại, lưu trú, sao chụp hồ sơ, giám định, dịch thuật, thuê chuyên gia và thu thập tài liệu, bảo đảm nơi làm việc, trang thiết bị, quyền tiếp cận dữ liệu và nhân lực hỗ trợ cần thiết.

Nhiều vụ việc liên quan đến bí mật nhà nước, chiến lược đàm phán, thông tin đầu tư hoặc dữ liệu cá nhân, nên yêu cầu bảo mật, quản lý hồ sơ và phòng ngừa xung đột lợi ích phải được đặt lên hàng đầu.

Thời gian tới, UBND thành phố sẽ tập trung chỉ đạo ba nhóm nhiệm vụ: chuẩn bị nhân sự; hoàn thiện cơ chế tổ chức, phối hợp; bảo đảm các điều kiện để luật sư công thực hiện nhiệm vụ.

Trước mắt, thành phố tiếp tục làm việc với các cơ quan, đơn vị và nhân sự trong danh sách rà soát; xác định nhu cầu đào tạo, tập sự; tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề luật sư; phối hợp thực hiện thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư, cấp thẻ luật sư và lập danh sách luật sư công của thành phố theo quy định.

Trong giai đoạn đầu, thành phố dự kiến lựa chọn một số vụ kiện hành chính, dự án trọng điểm hoặc vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp có hồ sơ tương đối đầy đủ, phạm vi rõ và phù hợp với chuyên môn của người được bố trí.

Cùng với việc vận hành thí điểm, Hải Phòng sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp, Đoàn Luật sư thành phố và các cơ quan liên quan tổ chức bồi dưỡng kỹ năng tố tụng, tư vấn pháp luật, xử lý tranh chấp và giải quyết vụ việc có yếu tố nước ngoài.

Để việc thí điểm được thống nhất, hiệu quả, UBND thành phố Hải Phòng đề nghị Bộ Tư pháp và các cơ quan có thẩm quyền quan tâm tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ thực hiện Nghị định số
364/2026/NĐ-CP, nhất là việc phân loại nguồn nhân lực; đào tạo, tập sự, kiểm tra kết quả tập sự; cấp chứng chỉ hành nghề luật sư; tuyển dụng, bố trí người đã có chứng chỉ hành nghề luật sư và xử lý các tình huống chuyển tiếp.

Cùng với đó, hướng dẫn xây dựng quy chế quản lý, sử dụng và điều phối luật sư công, làm rõ thẩm quyền cử, giới thiệu; nguyên tắc lựa chọn vụ việc; trách nhiệm của cơ quan quản lý, cơ quan sử dụng và cơ quan quản lý nhà nước về luật sư; quyền bảo lưu ý kiến; yêu cầu bảo mật, phòng ngừa xung đột lợi ích và chế độ báo cáo.

Kịp thời giải đáp việc áp dụng quy định về chế độ, chính sách và kinh phí bảo đảm; hướng dẫn cụ thể thủ tục chi bồi dưỡng, trách nhiệm thanh toán, chi phí tố tụng, đi lại, lưu trú, dịch thuật, chuyên gia, thu thập tài liệu và trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ.

Xây dựng chương trình bồi dưỡng chung và các lớp chuyên sâu theo từng lĩnh vực; hình thành mạng lưới chuyên gia, cơ chế hỗ trợ nghiệp vụ để luật sư công giữa các bộ, ngành, địa phương trao đổi kinh nghiệm và phối hợp xử lý vụ việc liên ngành, liên địa phương hoặc có yếu tố nước ngoài.