Nắng hanh hao mùa thu
Mùa thu về trong một vạt nắng mỏng, đủ dịu dàng để lòng người chậm lại, đủ hanh hao để những miền ký ức cũ bất chợt trở về.

Mùa thu chẳng ồn ào báo hiệu. Chỉ một ngày, nắng bỗng dịu đi, gió từ phía biển thổi vào mang theo chút hanh hao, những hàng cây bắt đầu thưa lá. Thành phố trong khoảnh khắc giao mùa bỗng chậm lại, đủ để người ta nghe thấy tiếng thời gian trong những điều rất đỗi quen thuộc.
Có những buổi sáng mùa thu, đi qua một con phố, bất chợt thấy nắng vàng hơn mọi ngày.
Nắng không còn gay gắt như những ngày tháng bảy, cũng chưa mang cái lạnh của mùa đông. Nó mỏng và trong, rắc xuống vỉa hè, len qua những tán cây, nằm im trên mái ngói cũ. Những ngôi nhà phố có phần cũ kỹ dưới nắng thu bỗng trở nên dịu dàng. Tiếng xe máy, tiếng hàng quán mở cửa, tiếng người gọi nhau trong một buổi sáng bình thường của thành phố Cảng, tất cả hòa vào nhau thành một thứ âm thanh thân thuộc.
Hải Phòng mùa thu có cái duyên rất riêng. Đó là con đường với những hàng cây đã đi cùng thành phố qua bao mùa nắng gió. Là những góc phố mà chỉ cần ngang qua cũng có thể gọi tên trong ký ức. Là màu xanh của cây, màu vàng của nắng và đâu đó vẫn còn sót lại sắc đỏ của những chùm phượng cuối mùa. Hoa phượng vốn là lời chào của mùa hè, nhưng khi thu về, vài cánh hoa còn sót lại khiến người ta có cảm giác mùa cũ chưa muốn rời đi.
Có lẽ bởi vậy mà nắng thu dễ làm người ta nhớ.
Nhớ những buổi tan học ngày còn bé, chiếc cặp sách trên vai, đạp xe dưới hàng cây và chỉ mong mau về nhà. Nhớ những chiều thành phố còn thưa xe, những con phố chưa đông đúc như bây giờ. Nhớ một Hải Phòng của những mái nhà thấp, những bức tường cũ, những cửa hàng nhỏ và tiếng rao quen thuộc vang lên đâu đó cuối con phố.
Thành phố thay đổi từng ngày. Những con đường rộng hơn, những công trình mới mọc lên, những khu đô thị nối dài. Hải Phòng hôm nay mang dáng vóc của một đô thị đang chuyển mình mạnh mẽ. Nhưng giữa nhịp sống ấy, vẫn có những khoảng thời gian rất cũ được giữ lại trong lòng người.
Một vạt nắng trên bức tường. Một hàng cây bên đường. Một góc phố quen. Hay chỉ là mùi gió biển thoảng qua trong một buổi chiều.
Những điều nhỏ bé ấy đôi khi lại là thứ níu người ta với quê hương lâu nhất.
Tôi thích những buổi chiều thu ở Hải Phòng. Khi nắng bắt đầu nghiêng, thành phố như được phủ lên một lớp màu dịu hơn. Gió từ phía sông, phía biển thổi về, mang theo vị mằn mặn rất riêng của thành phố Cảng. Những con phố bắt đầu lên đèn. Người đi làm trở về nhà. Những quán ăn ven đường đông dần. Thành phố vẫn náo nhiệt, nhưng trong lòng người lại có một khoảng lặng khó gọi tên.
Có những ngày, chỉ cần đứng bên cửa sổ nhìn nắng rơi cũng đủ thấy lòng chùng xuống. Không hẳn là buồn, chỉ là nhớ.
Nhớ những người đã từng ở bên mình trong một quãng đời. Nhớ những người giờ không còn có thể cùng mình đi qua một con phố quen. Nhớ cả những người đã đi rất xa, để mỗi lần mùa thu trở lại, ký ức lại tìm về bằng một cách rất tự nhiên.
Mùa thu có lẽ là mùa của những cuộc gặp gỡ giữa hiện tại và quá khứ. Một người trưởng thành đứng giữa thành phố hôm nay, nhìn một hàng cây cũ và bất chợt gặp lại mình của nhiều năm trước. Vẫn con đường ấy, nhưng người đã khác. Vẫn ánh nắng ấy, nhưng thời gian đã đi qua. Những điều từng nghĩ là bình thường giờ trở thành ký ức quý giá.
Cái hanh hao của mùa thu vì thế không chỉ nằm trong thời tiết. Nó còn nằm trong lòng người. Là cảm giác chợt nhận ra cha mẹ đã già. Là một buổi chiều muốn gọi điện cho một người thân nhưng rồi nhớ ra họ đã không còn ở đầu dây bên kia. Là khi đi qua một nơi quen thuộc, bất giác nhớ một bóng người từng đứng đó. Là lúc nhận ra những năm tháng đẹp nhất thường không được báo trước khi chúng đi qua.
Ngoài kia, nắng vẫn vàng. Hàng cây vẫn đứng đó. Thành phố vẫn từng ngày chuyển động về phía trước. Chỉ có chúng ta là chậm rãi mang theo trong mình những mùa thu đã cũ.
Có lẽ, đó cũng là điều khiến Hải Phòng trở nên đáng nhớ. Thành phố này luôn mạnh mẽ với những con tàu, những bến cảng, những công trình và nhịp sống sôi động. Nhưng phía sau vẻ mạnh mẽ ấy vẫn có một Hải Phòng rất đỗi dịu dàng: một thành phố của hàng cây, của gió biển, của những góc phố thân quen và những ký ức không dễ gọi thành tên.
Chiều xuống. Nắng hanh hao vắt qua mái phố rồi nhạt dần. Một cơn gió đi qua, vài chiếc lá khẽ rung. Người ta vẫn vội vã trở về nhà, vẫn những công việc chưa xong, những cuộc hẹn đang chờ.
Tôi chợt nghĩ, có lẽ bình yên đôi khi chẳng ở đâu xa. Nó nằm trong một buổi chiều mùa thu. Trong ánh nắng cuối ngày trên con phố quen. Trong tiếng gió từ phía biển. Và trong khoảnh khắc ta bất chợt nhận ra mình vẫn còn một nơi để nhớ, một thành phố để thương. Hải Phòng vào thu, nắng cứ hanh hao như thế.
LAM KHÊ