Tăng cường hợp tác ASEAN trong đấu tranh với tội phạm truy nã

Ngày 30/9, tại Hà Nội, Bộ Công an Việt Nam chủ trì tổ chức Hội nghị Lãnh đạo cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã, với chủ đề “Tăng cường hợp tác khu vực vì một ASEAN thượng tôn pháp luật và không có tội phạm truy nã”.

Hội nghị quy tụ trưởng đoàn là cấp Bộ trưởng, Thứ trưởng phụ trách an ninh, nội vụ, cảnh sát các nước ASEAN cùng đại diện Ban Thư ký ASEAN, nhằm tăng cường kết nối, trao đổi kinh nghiệm và thống nhất giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp xác minh, truy bắt, xử lý tội phạm truy nã, góp phần đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia.

Tăng cường phối hợp truy bắt tội phạm xuyên biên giới

Phát biểu khai mạc, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho biết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, tội phạm xuyên quốc gia nói chung, tội phạm truy nã nói riêng đang diễn biến phức tạp, trở thành thách thức đối với các cơ quan thi hành pháp luật trong khu vực và trên thế giới.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tội phạm xuyên quốc gia liên quan đến các nước ASEAN tiếp tục có xu hướng gia tăng, nhất là tội phạm ma túy, mua bán người, lừa đảo trên không gian mạng với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Tình trạng tội phạm truy nã và tội phạm lợi dụng địa bàn các nước ASEAN để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật tiếp tục gia tăng, đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Việt Nam đã chủ trì đề xuất sáng kiến thông qua Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo ASEAN về nâng cao hiệu quả hợp tác truy bắt tội phạm truy nã tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 tổ chức tại Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 26/10/2025. Tuyên bố tạo cơ sở quan trọng để tăng cường phối hợp xác minh, truy bắt, xử lý các đối tượng truy nã giữa Việt Nam và các nước ASEAN.

Theo Bộ Công an, từ đầu năm 2026 đến nay, thông qua các kênh hợp tác INTERPOL, ASEANAPOL và phối hợp trực tiếp với cảnh sát các nước ASEAN, Công an Việt Nam đã tiếp nhận, bắt giữ 99 đối tượng truy nã của Việt Nam từ các nước ASEAN. Trong đó, 69 đối tượng từ Campuchia, 18 đối tượng từ Lào, 10 đối tượng từ Thái Lan, một đối tượng từ Myanmar và một đối tượng từ Malaysia.

Cùng thời gian, Công an Việt Nam đã bắt, bàn giao, trục xuất hoặc dẫn độ 103 đối tượng truy nã của nước ngoài được xác định nghi lẩn trốn tại Việt Nam.

Những kết quả trên cho thấy yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực, nhất là trong chia sẻ thông tin, xác minh, truy bắt và bàn giao các đối tượng truy nã.

Chuyển cam kết thành hợp tác thực chất

Phát biểu tại Hội nghị, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng tội phạm xuyên quốc gia ngày càng được tổ chức chặt chẽ, có khả năng thích nghi cao và hoạt động không biên giới. Các mạng lưới tội phạm khai thác công nghệ, mức độ kết nối ngày càng cao và sự khác biệt về pháp luật giữa các quốc gia để mở rộng hoạt động, trốn tránh lực lượng thực thi pháp luật.

Đối với tội phạm truy nã, các đối tượng có thể di chuyển qua biên giới, che giấu nơi ẩn náu và lợi dụng sự khác biệt giữa các hệ thống pháp luật để lẩn trốn công lý. Vì vậy, cần chia sẻ thông tin kịp thời, xây dựng mạng lưới thực thi pháp luật mạnh mẽ hơn và tăng cường phối hợp xuyên biên giới.

Tổng Thư ký ASEAN nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng cộng đồng thực thi pháp luật ASEAN có tính kết nối cao hơn, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật, xuất nhập cảnh, biên phòng, tư pháp và tình báo tài chính.

Các nước ASEAN cần khai thác hiệu quả hơn các cơ chế, công cụ chia sẻ thông tin ở cấp khu vực và quốc tế; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc do khác biệt về pháp luật, trình tự, thủ tục trong xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, điều tra và xử lý các vụ án liên quan đến đối tượng truy nã.

Các đại biểu cũng trao đổi việc triển khai hiệu quả các điều ước, thỏa thuận quốc tế hiện có, trong đó có Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự giữa các nước ASEAN năm 2004, đồng thời thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định ASEAN về dẫn độ năm 2025.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, Hội nghị là diễn đàn quan trọng để lãnh đạo cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN tăng cường kết nối, nâng cao hiệu quả hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã, góp phần triển khai Kế hoạch hành động ASEAN về đấu tranh tội phạm xuyên quốc gia giai đoạn 2026-2035.

Bộ trưởng đề nghị các đại biểu thảo luận trên tinh thần hiệu quả, toàn diện, thực chất, thống nhất những định hướng chiến lược trong đấu tranh với tội phạm truy nã, trọng tâm là Tuyên bố chung Hội nghị và Kế hoạch hành động chung của ASEAN về tăng cường hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã.

Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng thước đo hiệu quả của Hội nghị nằm ở những hành động sau Hội nghị, trong đó các cơ quan thực thi pháp luật cần liên lạc nhanh hơn, chia sẻ thông tin hiệu quả hơn và tăng cường hợp tác thực chất hơn, qua đó hạn chế khả năng các đối tượng truy nã trốn tránh công lý.

Tại Hội nghị, sau phiên báo cáo quốc gia cập nhật về chiến lược và nỗ lực trong đấu tranh với tội phạm truy nã, các nước ASEAN chia sẻ kết quả đạt được ở cấp quốc gia trong thời gian qua.

Các đại biểu cũng tham gia phiên thảo luận toàn thể với chủ đề “Đánh giá thách thức, xu hướng của tội phạm truy nã và kiến nghị, đề xuất thúc đẩy hợp tác khu vực trong đấu tranh với tội phạm truy nã”, tập trung đánh giá những thách thức, xu hướng mới và trao đổi các giải pháp tăng cường hợp tác giữa các cơ quan thực thi pháp luật ASEAN.

Hội nghị góp phần khẳng định vai trò chủ động, tích cực của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác đa phương ASEAN về an ninh, phòng, chống tội phạm; góp phần xây dựng một ASEAN an toàn, ổn định, tự cường và thượng tôn pháp luật.