Lối về miền nhớ tháng mười
Trở về quê nhà giữa tháng mười, ký ức tuổi thơ ùa về bên vạt thạch thảo e ấp cùng góc vườn ấm áp tình thương của mẹ.

Bây giờ là tháng mười. Tôi trở lại quê nhà trong lòng với bao nhiêu niềm xốn xang, thương nhớ. Đúng lúc vạt hoa thạch thảo bên hông nhà mẹ trồng đang chúm chím những nụ tím e ấp. Phía cuối vườn có một bông hoa vươn lên nở trước như muốn khoe với đất trời sắc hoa dịu nhẹ kiêu hãnh.
Bao nhiêu năm trôi qua với nhiều niềm thương nhớ da diết từ một loài hoa giản dị, tôi gọi tên riêng cho mình thạch thảo là loài hoa tháng mười. Tháng mười trong tôi bắt đầu từ những điều yêu thương và bình yên như thế!
Mẹ từ vườn bước vào sân, chân còn lấm tấm những hạt đất quê, hai gấu quần xắn cao, mồ hôi trên khuôn mặt sạm nắng nở nụ cười đón chào con từ xa trở về. Trên tay mẹ là những củ khoai lang đầu mùa tươi nguyên màu đất mới, mấy củ khoai ngon nhất mẹ vừa bới vội ngoài bãi. Mẹ thủ thỉ còn lòng tôi thì đang mơ tưởng về một bữa cơm trưa ngọt lành với khoai luộc thơm phức hay nồi canh rau tập tàng ấm nóng trong ngày chớm gió.
Tháng mười quê nhà vườn của mẹ đẹp tựa một bức tranh! Một bức tranh ngập tràn sắc Thu trong vắt và dịu ngọt trái chín. Tôi thả dép, chân trần chạy tới cây hồng xiêm phía bờ ao, ngước mắt nhìn chùm quả căng mịn đung đưa trên cành như những quả trứng nho nhỏ. Mấy cây hồng mỏ quạ trút bớt lá khô, để lộ những chùm quả chín vàng ươm thu hút lũ chim chào mào từ đâu về hót líu ríu cả một khoảng trời.
Tại khu vườn này của tháng ngày thơ ấu, tôi cùng đám bạn tóc vàng hoe những chiều hanh hao đi gom lá khô nhặt củi mục, nhóm lên bếp lửa nhỏ rồi vùi vài củ khoai lùi, tiếng cười khúc khích giòn tan vang vọng trong làn khói bếp rơm.
Tháng mười, cánh đồng quê đã xong mùa gặt, chỉ còn lại những gốc rạ trơ trọi dưới nắng vàng hanh. Người làng hối hả phơi nốt vạt lúa cuối cùng hay tất bật chuẩn bị làm đất cho vụ Đông mới, trên khuôn mặt ẩn hiện niềm vui ngọt ngào của thành quả lao động. Về làng qua lại con đường quen thuộc thấy bao thân thương ùa về như mới ngày hôm qua. Lại nhắc tới ngày gặt qua, chúng tôi, lũ học trò quê khi đi trên đường tưởng chừng như đi trên đệm rơm vàng êm ái, tung tăng chân sáo vui mùa lúa mới, hít hà mùi rạ rơm ngai ngái, thơm nồng đượm quyện trong gió heo may.
Tháng mười tôi lại nhớ những sắc màu của Thu muộn. Sắc vàng rực rỡ của những triền hoa dại, sắc tím trầm lắng của thạch thảo mỏng manh, và cả cái se lạnh đầu mùa gọi gió heo may về qua từng góc phố. Hơn hai mươi năm trôi qua, tuổi thơ xa xôi rời xa với bao yêu dấu. Tôi lặng lẽ đi dưới hàng cây trút lá năm xưa, chạm tay lên gốc cây già xù xì lũ học trò từng tựa lưng đọc sách, nhặt những chiếc lá vàng khẽ ép vào trang vở mà hồi tưởng lại những tháng ngày tươi đẹp. Cơn gió Thu se lạnh đưa tôi về những miền yêu dấu...
Tháng mười trong tôi là nẻo trở về với bao nhiêu niềm nhớ thương da diết. Càng đi xa tôi lại càng muốn được trở về chốn cũ, được đặt chân trần giữa khu vườn của mẹ, dải đất nâu ôm trọn nghĩa tình. Bữa cơm gia đình bên cha mẹ, bên đàn em thơ sao mà thiêng liêng đầm ấm.
Tháng mười dắt bước tôi qua muôn dặm nẻo đường, để bản thân trưởng thành, vững chãi mà vươn lên bước tiếp…
TĂNG HOÀNG PHI