Huyền tích về thanh kiếm của Hưng Đạo Đại Vương

Huyền tích từ chiến thắng

Từ khu vực đền Kiếp Bạc nhìn ra, Cồn Kiếm là một dải đất cây cối mọc xanh tốt, nổi bật giữa không gian mênh mang của dòng sông Lục Đầu.

Theo tài liệu của Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, Cồn Kiếm là dải đất chạy dài trên sông, trước cửa đền Kiếp Bạc, gắn với câu chuyện Hưng Đạo Đại Vương thả thanh kiếm xuống dòng nước sau khi chém giặc Phạm Nhan.

Câu chuyện về Cồn Kiếm bắt đầu từ một huyền tích được người dân địa phương truyền lại qua nhiều thế hệ.

Theo truyền thuyết, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông, Hưng Đạo Vương có một thanh thần kiếm. Thanh kiếm được sử dụng trong những trận đánh quan trọng, trong đó có câu chuyện liên quan đến Phạm Nhan, một tướng giặc được dân gian kể là rất giỏi tà thuật.

Các tài liệu cổ như Ngọc phả nhà Trần, Công dư tiệp ký cũng ghi lại câu chuyện về việc Hưng Đạo Vương bắt và giết Phạm Nhan, dù các tình tiết mang màu sắc truyền thuyết.

Theo chuyện kể, Phạm Nhan dùng âm binh, hô mây gọi gió khiến quân Đại Việt nhiều lần gặp khó khăn. Hưng Đạo Vương phải lập trận cửu cung bát quái, kết hợp với thanh thần kiếm để phá phép.

Sau đó, Hưng Đạo Vương sai Yết Kiêu đi bắt Phạm Nhan. Nhiều lần bắt được nhưng tên tướng giặc lại biến mất. Theo lời dặn của Hưng Đạo Vương, Yết Kiêu chuẩn bị chỉ ngũ sắc, khi bắt được Phạm Nhan thì dùng chỉ quấn chặt vào người. Nhờ vậy, Phạm Nhan bị đưa về pháp trường.

Tương truyền, khi hành hình, cứ chém một đầu thì Phạm Nhan lại mọc ra một đầu khác. Hưng Đạo Vương phải dùng thanh thần kiếm mới có thể kết liễu tên tướng giặc.

Sau khi đánh thắng quân Nguyên - Mông, Hưng Đạo Vương trở về phủ đệ ở Vạn Kiếp. Một hôm, Hưng Đạo Vương cùng gia nhân dùng thuyền nhỏ đi dạo quanh sông Lục Đầu, ngài rút thanh kiếm thần ra và nói: “Thanh kiếm này đã gắn bó với ta cả cuộc đời, đã từng dính máu nhiều quân giặc Thát, đã phải bôi phân gà sáp, vôi tôi và bồ hóng để chém Phạm Nhan dơ bẩn. Nay nhờ nước sông gột rửa”. Nói rồi ông ném thanh gươm xuống dòng sông.

Từ đó, dân gian truyền rằng tại khúc sông nơi thanh kiếm được thả xuống, phù sa dần bồi đắp thành một dải đất chạy dài, có hình dáng giống lưỡi kiếm. Dải đất ấy được gọi là Cồn Kiếm, nằm ngay trước đền Kiếp Bạc.

Cồn Kiếm giữa dòng Lục Đầu

Câu chuyện có thể mang màu sắc huyền thoại, nhưng những địa danh và dấu tích còn hiện hữu khiến huyền tích về Cồn Kiếm tiếp tục được kể lại. Với người dân địa phương, những câu chuyện ấy góp phần làm nên không gian văn hóa gắn với Hưng Đạo Đại Vương tại Kiếp Bạc.

Cồn Kiếm nằm trong không gian mênh mang của sông Lục Đầu. Đây là nơi hội tụ của 6 nhánh sông, tạo thành một khúc sông rộng lớn. Sách Công dư tiệp ký từng mô tả Lục Đầu là dòng sông rộng, nhiều nước, có bãi cát giữa sông. Các nhà phong thủy xưa gọi thế đất này là “lục long tranh châu”, tức 6 con rồng cùng tranh một viên ngọc.

Vị trí của Lục Đầu Giang cũng khiến nơi đây giữ vai trò quan trọng trong lịch sử. Dòng sông vừa cung cấp nước, phù sa cho đồng ruộng, vừa có ý nghĩa về giao thông thủy bộ. Trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, Lục Đầu Giang là vị trí trọng yếu của căn cứ Vạn Kiếp.

Ngày nay, dòng Lục Đầu vẫn hiện diện trong các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng của lễ hội. Lễ cầu siêu, thả hoa đăng và lễ hội quân là những nghi lễ gắn với dòng sông, trở thành nét đặc trưng của Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc.

Lục Đầu Giang còn được xem là nơi nhiều quân sĩ Nguyên - Mông tử trận. Trong lễ cầu siêu, người dân không chỉ cầu cho quân dân Đại Việt mà còn cầu nguyện cho những người lính đối phương đã tử trận được trở về quê hương.

Những năm gần đây, Cồn Kiếm còn là điểm dừng chân, sinh sôi của những đàn cò trắng. Với người dân địa phương, đàn cò về làm tổ trên Cồn Kiếm được xem như điềm lành. Sự hiện diện của đàn cò cũng tạo thêm một nét tự nhiên cho vùng đất vốn mang nhiều câu chuyện lịch sử.

Hơn 700 năm đã trôi qua kể từ thời Trần Hưng Đạo, Cồn Kiếm vẫn còn đó. Giữa cảnh sông nước hôm nay, huyền tích về Cồn Kiếm vẫn được kể lại như cách để kết nối thiên nhiên, văn hóa và ký ức về Hưng Đạo Đại Vương trên vùng đất Vạn Kiếp.