Đằng sau group 'con ghét bố mẹ'

Thoạt nhìn, cái tên group “con ghét bố mẹ” đủ khiến nhiều người giật mình. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở chữ “ghét”, có lẽ chúng ta sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất của câu chuyện.

Những ngày cuối tháng 9, group này bất ngờ được chú ý trên mạng xã hội. Từ khoảng 40.000 - 58.000 thành viên, nhóm tăng lên hơn 100.000 chỉ trong 1 - 2 ngày. Đến chiều 2/10, số thành viên đã hơn 337.700.

Hàng loạt câu chuyện được chia sẻ, từ áp lực học tập, bị so sánh, chuyện sử dụng điện thoại, những cuộc cãi vã, cảm giác không được lắng nghe đến bất đồng về lựa chọn cá nhân. Có những chuyện nhỏ trong đời sống hằng ngày, nhưng cũng có những câu chuyện cho thấy những tổn thương kéo dài.

Những bài viết về group được chia sẻ rộng rãi. Nhiều phụ huynh tò mò tìm đến, có người muốn xem con mình có ở đó không, có người muốn hiểu con đang nghĩ gì. Có người sau khi đọc mới nhận ra những điều tưởng bình thường trong cách ứng xử của người lớn lại có thể được con nhìn theo một cách hoàn toàn khác.

Tuy nhiên, cũng xuất hiện những phản ứng trái chiều. Một số người lớn cho rằng những người con chỉ kể một phía, quên đi sự hy sinh và trách nhiệm của cha mẹ. Một số bình luận thậm chí dùng những từ như “bất hiếu”, “vô ơn”. Cũng có những lo ngại về việc trẻ bị lộ lọt thông tin, bị lôi kéo vào những hành vi không chuẩn mực của kẻ xấu...

Những đứa trẻ tìm đến group vì nghĩ đây là nơi có thể nói thật mà không sợ bố mẹ nghe thấy, lại bắt đầu dè chừng khi nhận ra phụ huynh cũng tham gia. Khi ngày càng nhiều phụ huynh xuất hiện, một số em phải cân nhắc trước khi đăng bài và tìm đến những cộng đồng khác.

Cuộc “chuyển nhà” này cho thấy khi người trẻ cảm thấy không còn đủ an toàn để nói thật trong một không gian từng được tin tưởng, họ sẽ tìm một không gian khác.

Tâm lý học không nhìn cảm xúc theo cách đơn giản như vậy. “Ghét” có thể là giận dữ, thất vọng, bất lực, cảm giác không được công nhận hoặc chỉ là cách diễn đạt mạnh nhất cho một trạng thái mà người trẻ chưa biết gọi tên.

Một học sinh nói “Con ghét mẹ” có thể thực sự muốn nói: “Con muốn mẹ nghe con”. Một người nói “Con ghét bố” có thể muốn nói: “Con muốn bố tin con một lần”.

Một đứa trẻ viết rất dài về những điều mình không chịu nổi trong gia đình đôi khi không hẳn đang tìm người cùng mình ghét bố mẹ. Có khi em chỉ đang tìm một người chịu nghe hết câu chuyện của mình.

Các chuyên gia tâm lý cũng lưu ý rằng phía sau chữ “ghét” có thể là tức giận, thất vọng, bất lực hoặc tổn thương chưa được thấu hiểu. Điều này không có nghĩa mọi lời kể trên mạng đều chính xác, cũng không có nghĩa mọi hành xử của cha mẹ đều sai. Một bài đăng ẩn danh chỉ phản ánh trải nghiệm của người kể, chứ không phải toàn bộ sự thật của một gia đình.

Có lẽ hình ảnh đáng suy nghĩ nhất không phải con số hơn 300.000 thành viên, thậm chí còn có thể tăng hơn, mà là những đứa trẻ bắt đầu tìm một group khác khi bố mẹ xuất hiện.

Không nên vội trách những phụ huynh bước vào group. Họ có thể chỉ tò mò, lo lắng hoặc thực sự muốn hiểu con. Cũng không nên vội trách những đứa trẻ muốn tìm một không gian khác. Nhu cầu có một nơi để nói những điều riêng tư, nhất là trong tuổi trưởng thành, là nhu cầu tâm lý tự nhiên.

Điều đáng suy nghĩ nằm ở khoảng cách giữa hai nhu cầu ấy. Cha mẹ muốn biết con đang nghĩ gì, còn con muốn được nói mà không sợ bị phán xét. Cha mẹ muốn gần con hơn, còn con cần một khoảng riêng để có thể là chính mình.

Hai mong muốn ấy không đối lập. Nhưng nếu không tìm được cách cân bằng, chúng có thể vô tình đẩy hai thế hệ xa nhau hơn.

Có lẽ chúng ta đã quá quen với việc đánh giá một gia đình bằng câu hỏi: “Con có ngoan không?”. Trong khi một câu hỏi khác cũng đáng được đặt ra: “Con có thể nói thật ở nhà không?”.

Một gia đình hạnh phúc không phải là gia đình không bao giờ có câu “Con ghét bố mẹ”, cũng không phải nơi cha mẹ lúc nào cũng đúng, con cái lúc nào cũng ngoan. Đó có thể là nơi sau một cuộc tranh luận, mọi người vẫn muốn quay lại nói chuyện với nhau.

Nơi một đứa trẻ có thể nói: “Con đang rất giận” mà không biến cơn giận thành “bản án” dành cho cha mẹ. Nơi cha mẹ có thể nghe một lời khó chịu mà không lập tức biến nó thành câu chuyện về “công lao sinh thành”.

Bởi đằng sau câu “Con ghét bố mẹ” đôi khi là một câu rất nhỏ: “Con muốn bố mẹ hiểu con”.

Còn đằng sau việc một người mẹ hay người cha lặng lẽ bước vào group ấy có thể cũng chỉ là một câu hỏi: “Không biết con mình có đang nghĩ như thế về mình không?”. Hai câu nói ấy đứng ở hai phía của một khoảng cách.

Có lẽ điều cần quan tâm không phải bên nào đúng hơn, mà là làm thế nào để khoảng cách ấy không rộng đến mức những người trong cùng một gia đình chỉ còn có thể tìm thấy nhau trên mạng xã hội.

Có thể, sau cùng, điều những đứa trẻ tìm kiếm trong những “ngôi nhà ảo” trên mạng không phải là một nơi để ghét bố mẹ. Các em chỉ đang tìm một nơi để xả stress, được lắng nghe, đồng cảm và nói ra những điều khó nói trong chính ngôi nhà của mình.

Điều những người cha, người mẹ tìm đến những group ấy cũng không hẳn là để “bắt gặp” con mình đang nói gì. Sâu xa hơn, đó có thể là một nỗi lo: “Mình có đang hiểu con không?”.

Con trẻ rồi sẽ lớn, những cơn giận rồi sẽ qua. Những điều từng khiến một đứa trẻ muốn “chuyển nhà” trên mạng có thể một ngày chỉ còn là ký ức của tuổi mới lớn.

Điều quan trọng là sau tất cả, các em vẫn còn một nơi để trở về; ở nơi ấy, có những người sẵn sàng ngồi xuống, nghe nhau nói hết một câu và hiểu nhau thêm một chút.

Có thể con không cần một gia đình hoàn hảo. Cha mẹ cũng không cần trở thành những người hoàn hảo. Chỉ cần giữa một thế giới ngày càng rộng, đứa trẻ vẫn biết: dù có lúc giận dỗi, muốn đi thật xa hay va vấp, phía sau cánh cửa ấy vẫn luôn có vòng tay yêu thương của cha mẹ chờ mình trở về.

Bởi điều quý giá nhất của một mái nhà êm ấm không phải là nơi không có ấm ức, giận hờn, hiểu lầm hay đau khổ, mà là nơi sau tất cả, người ta vẫn đủ yêu thương để nói với nhau: “Thôi, về nhà đi. Mình cùng nói chuyện lại nào!”.