Chủ động bảo hộ, gia tăng giá trị tài sản trí tuệ

Tài sản trí tuệ thành lợi thế cạnh tranh

Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Khánh Thọ ở phường Tân Hưng là một trong những đơn vị tiên phong sản xuất mỳ ăn liền từ nguyên liệu cá rô đồng, ứng dụng công nghệ chế biến của Nhật Bản.

Hiện công ty có 15 sản phẩm được đăng ký bảo hộ trong nước. Theo đại diện doanh nghiệp, xác lập quyền sở hữu trí tuệ giúp sản phẩm hạn chế nguy cơ bị làm giả, làm nhái, đồng thời tạo cơ sở để hướng tới thị trường xuất khẩu chính ngạch.

Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ, tài sản trí tuệ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong sản xuất, kinh doanh. Thông qua chương trình Hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2021 - 2025, thành phố “tiếp sức” 25 nhiệm vụ trọng điểm, biến những sản phẩm đặc trưng của địa phương thành tài sản trí tuệ được pháp luật bảo hộ.

Riêng năm 2025, Sở Khoa học và Công nghệ triển khai 7 nhiệm vụ hỗ trợ các sản phẩm đặc trưng tại các địa phương gồm thanh long An Trường, vải thiều Bát Trang, nếp xoắn Kỳ Sơn, hoa tươi An Dương, ổi An Phong, trà hoa cúc chi Vĩnh Thịnh và nem chua An Thọ.

Thời gian qua, Sở Khoa học và Công nghệ cũng triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, từ ươm mầm ý tưởng, tra cứu thông tin, định hình tài sản trí tuệ đến bảo hộ quyền sở hữu. Đến nay, Sở đã hướng dẫn nộp khoảng 117 đơn sáng chế và giải pháp hữu ích, hướng dẫn hoàn thiện đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho 63 đơn vị.

Đặc biệt, thành phố đưa vào hoạt động Trạm tra cứu thông tin sở hữu trí tuệ (IP Platform), giúp cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức dễ dàng tra cứu thông tin. Đến nay, Trạm phục vụ 189 lượt tổ chức, cá nhân.

Cùng với hỗ trợ phát triển, công tác thực thi được triển khai quyết liệt. Từ tháng 1/2026 đến ngày 29/8/2026, các lực lượng chức năng thành phố xử lý hành chính 392 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ, tổng số tiền phạt 5.471 triệu đồng; khởi tố hình sự 14 vụ.

Theo ông Nguyễn Cao Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, việc xác lập quyền bảo hộ tạo cơ sở quản lý việc sử dụng tên gọi, nhãn hiệu của sản phẩm, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể, người sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, văn bằng bảo hộ cần đi cùng tổ chức quản lý, kiểm soát việc sử dụng và duy trì chất lượng sản phẩm.

Chủ động bảo hộ, gia tăng giá trị sản phẩm

Phát triển tài sản trí tuệ và chủ động đăng ký bảo hộ tại thị trường quốc tế trở thành nhiệm vụ quan trọng để sản phẩm, hàng hóa Hải Phòng nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, việc bảo hộ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài đối với sản phẩm xuất khẩu tại Hải Phòng còn hạn chế. Một nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, gặp khó khăn về chi phí, nhân lực trong xác lập, bảo vệ quyền đối với nhãn hiệu, thương hiệu. Một bộ phận doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân vẫn coi đăng ký sở hữu trí tuệ là “chi phí phát sinh” thay vì khoản đầu tư cho tương lai.

Với Chương trình Hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2026 - 2030, thành phố chú trọng cả đăng ký, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ sau bảo hộ. Trong triển khai hỗ trợ, thành phố quan tâm xác định tổ chức quản lý, chủ thể đăng ký, vùng sản xuất; hoàn thiện quy chế sử dụng; hướng dẫn các thành viên, cơ sở đủ điều kiện tham gia; phát triển nhận diện sản phẩm và công cụ truy xuất nguồn gốc.

Vừa qua, UBND thành phố ban hành Quy chế phối hợp trong hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ ngày 1/10. Quy chế quy định nguyên tắc, phương thức, nội dung và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Việc hoàn thiện cơ chế phối hợp góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện, kiểm tra, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp, người dân xác lập và bảo vệ quyền đối với tài sản trí tuệ, nhất là trong kinh doanh trực tuyến.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Văn Hát, Giám đốc Công ty TNHH Hát sáng chế cho rằng, bảo hộ sở hữu trí tuệ không phải việc chỉ thực hiện khi xảy ra tranh chấp mà cần được tính toán ngay từ khi hình thành ý tưởng, sản phẩm và thương hiệu.

Doanh nghiệp cần chủ động tra cứu trước khi đăng ký, xác lập quyền đối với tài sản có giá trị, xây dựng quy trình quản trị tài sản trí tuệ và nghiên cứu quy định của từng thị trường nếu có kế hoạch xuất khẩu.

Khi sản phẩm địa phương được bảo hộ, giá trị không chỉ nằm ở hàng hóa hữu hình mà còn ở thương hiệu, uy tín, nguồn gốc, chất lượng và quyền khai thác tài sản trí tuệ. Đây cũng là nguồn lực nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy thương mại hóa kết quả sáng tạo, mở rộng thị trường, tạo nền tảng để doanh nghiệp Hải Phòng phát triển bền vững trong thời đại số.