Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mở rộng không gian du lịch văn hóa

Từ mùa lễ hội đến sản phẩm du lịch

Côn Sơn - Kiếp Bạc là vùng đất hội tụ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan, gắn với cuộc đời, sự nghiệp của nhiều anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa như Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang, Tư đồ Trần Nguyên Đán, Anh hùng dân tộc - Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Qua thời gian, những giá trị ấy làm nên sức hấp dẫn riêng của Côn Sơn - Kiếp Bạc, nơi du khách không chỉ tìm đến cảnh quan, không khí lễ hội mà còn tìm về lịch sử, tri ân tiền nhân và cảm nhận chiều sâu văn hóa của vùng đất.

Việc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới càng đặt ra yêu cầu phát huy giá trị di sản theo hướng bền vững, để di sản không chỉ được bảo tồn mà còn thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển. Đây cũng là tinh thần được đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội nhấn mạnh tại lễ khai mạc Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại, Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu 2026.

Diễn ra từ ngày 26/9 - 4/10, Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại mở rộng không gian lễ hội từ các hoạt động nghi lễ, biểu diễn nghệ thuật sang giới thiệu làng nghề, ẩm thực, sản phẩm OCOP và nông sản tiêu biểu. Cách tổ chức này tạo nên sự kết nối giữa di sản với những giá trị văn hóa, kinh tế đang hiện hữu trong đời sống địa phương.

Tham gia gian hàng tại Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại, anh Nguyễn Văn Hải (phường Chí Linh), cho rằng: “Các sản phẩm được giới thiệu ngày càng chú trọng mẫu mã, chất lượng và trải nghiệm của người tiêu dùng. Sau sáp nhập, việc hội tụ sản phẩm, đặc sản và giá trị văn hóa của nhiều vùng đất cũng tạo thêm sức hấp dẫn cho hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch qua lễ hội…”.

Với du khách, sự phong phú của không gian lễ hội tạo thêm những trải nghiệm ngoài hành trình tham quan, chiêm bái. Chị Trần Thị Thanh, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi thích không khí lễ hội nhưng cũng ấn tượng với cách các sản phẩm văn hóa, đặc sản địa phương được giới thiệu. Nếu được kết nối thành các điểm tham quan, trải nghiệm cụ thể thì chuyến đi sẽ thú vị và có thêm nhiều thời gian khám phá”.

Dịp Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu 2026, khu di tích đón hơn 210.000 lượt khách, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm 2025. Lượng khách tăng cho thấy sức hút của di sản và lễ hội, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm để kéo dài thời gian lưu trú và hình thành dòng khách ổn định hơn trong năm.

Kéo dài sức hút, nâng tầm điểm đến

Năm 2025, các tour di sản được xây dựng tại khu vực Côn Sơn - Kiếp Bạc thu hút hơn 5 vạn lượt khách. Kết quả này cho thấy nhu cầu khám phá di sản đang vượt ra ngoài hoạt động tham quan, chiêm bái, hướng tới trải nghiệm lịch sử, văn hóa và đời sống cộng đồng. Năm 2026, thành phố tiếp tục nâng cấp 3 sản phẩm du lịch gồm “1 hành trình 5 điểm đến di sản thế giới”, “Theo dấu chân Tam Tổ Trúc Lâm” và “Khám phá Di sản thế giới Côn Sơn - Kiếp Bạc”. Các tour kết nối Côn Sơn, Kiếp Bạc với Thanh Mai, Kính Chủ, Nhẫm Dương và chùa Sùng Nghiêm, tạo thành những hành trình 1-2 ngày.

Điểm đáng chú ý là các tour không chỉ dừng ở tham quan, nghe thuyết minh mà đưa thêm nhiều hoạt động trải nghiệm như in mộc bản, viết thư pháp, làm gốm, làm bánh, thưởng trà, chụp ảnh cổ phục, khám phá rừng phong, hang động, tìm hiểu khảo cổ và trải nghiệm văn hóa. Với hành trình “Theo dấu chân Tam Tổ Trúc Lâm”, câu chuyện về Thiền phái Trúc Lâm trở thành sợi dây kết nối các điểm đến; trong khi tour “1 hành trình 5 điểm đến di sản thế giới” mở rộng không gian khám phá, giúp du khách nhận diện rõ hơn mối liên hệ giữa các di tích trong quần thể.

Cách làm này cho thấy hướng chuyển từ khai thác đơn điểm sang kết nối điểm đến, từ tham quan sang trải nghiệm, từ sức hút mùa lễ hội sang xây dựng sản phẩm du lịch thường xuyên; qua đó từng bước chuyển hóa giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thành sản phẩm cụ thể, tạo thêm cơ hội tham gia cho cộng đồng địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Hà, Tổng Giám đốc Công ty CP Du lịch và Truyền thông quốc tế Hải Hà, lễ hội là dịp thuận lợi để quảng bá giá trị di sản và tạo sức hút ban đầu với du khách. Để phát triển bền vững, cần tiếp tục làm mới cách kể câu chuyện về các anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, Thiền phái Trúc Lâm và truyền thống yêu nước, tinh thần tự cường, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, qua đó hình thành các tour chuyên đề, chương trình trải nghiệm và giáo dục di sản.

Cùng với đó, làng nghề, ẩm thực và sản phẩm OCOP cần được đặt trong cùng một hành trình thay vì chỉ xuất hiện như những gian hàng trong mùa lễ hội. Từ không gian di sản, du khách có thể tiếp tục đến làng nghề, thưởng thức đặc sản, tìm hiểu quy trình sản xuất, mua quà và trải nghiệm đời sống địa phương. Khi các giá trị này được kết nối trong một câu chuyện chung của điểm đến, sức hấp dẫn của di sản sẽ được lan tỏa rộng hơn và thời gian trải nghiệm của du khách cũng được kéo dài.