Khi ông bà là người giữ trẻ

Tóc bạc vẫn tất tả chăm cháu

Buổi sáng ở nhiều gia đình có con nhỏ, hình ảnh ông bà tất bật chuẩn bị bữa sáng, gọi cháu dậy, thay quần áo rồi đưa đến trường đã trở nên quen thuộc. Chiều đến, ông bà lại đứng trước cổng trường đón cháu, về nhà lo cơm nước, tắm rửa.

Bà N.T.N. ở thôn Đại Đức, xã Kim Thành ngoài 70 tuổi có con trai làm ăn ở xa, mỗi năm chỉ về thăm nhà được 1 - 2 lần. “Lúc đầu con bảo gửi cháu về vài tháng để hai vợ chồng ổn định công việc. Mình là bà, cháu mình thì mình thương, có gì đâu mà không chăm. Bố mẹ nó đi làm cũng vất vả. Mình còn khỏe ngày nào, giúp con ngày ấy”, bà N. kể.

Bà Đ.T.L. ở phường Hồng Bàng cho biết: “Con cái tôi đi làm tối ngày, các cháu từ lớn đến bé đều một tay ông bà chăm sóc. Đỡ được các con là niềm vui, hạnh phúc tuổi già, nhưng nhiều lúc cũng thấy mệt lắm…”, bà L. chia sẻ.

Một đứa trẻ cần được chăm sóc không chỉ cần tiền bạc mà còn bằng thời gian, sự kiên nhẫn và sự hiện diện của người lớn. Khi cha mẹ vắng nhà, ông bà là những người lấp đầy khoảng trống ấy. Họ không chỉ trông cháu mà còn dạy cháu cách ăn, cách học, cách ứng xử, dỗ dành khi cháu buồn, chăm sóc khi cháu ốm.

Ở nhiều vùng quê, ông bà đang trở thành điểm tựa quan trọng để con cái yên tâm đi làm. Có người gửi cháu về quê rồi đi làm ở tỉnh khác, có người đi xuất khẩu lao động. Còn tình trạng gửi con cho ông bà chăm đi làm từ sáng đến tối về là phổ biến.

Đằng sau sự thuận tiện ấy là những ngày tháng ông bà âm thầm gánh vác. Có những ông bà nói vui rằng “nuôi con lần thứ hai”. Với họ, đó trước hết là tình thương dành cho con, cho cháu bởi với những người đã bước qua tuổi 60, sức khỏe không còn như trước, việc chăm sóc một đứa trẻ nhỏ càng đòi hỏi nhiều thời gian và sức lực.

Có những ông bà tóc đã bạc, bước đi chậm hơn trước nhưng vẫn phải chăm cháu như chăm con mọn. Đứa trẻ lớn lên bên ông bà nhiều hơn bên cha mẹ. Ông bà trở thành những người chăm sóc chính, gần như đảm nhận vai trò của người cha, người mẹ thứ hai. Đó là sự hy sinh rất đỗi tự nhiên của những người làm cha, làm mẹ. Con cái khó khăn, ông bà chẳng nỡ đứng ngoài.

Không nên phó mặc

Không thể phủ nhận sự giúp đỡ của ông bà là một phần rất đẹp trong đời sống gia đình Việt. Đó là sự gắn kết giữa các thế hệ, là tình cảm, trách nhiệm và sự đùm bọc.

Nhiều ông bà chăm cháu không phải vì bị ép buộc mà hoàn toàn tự nguyện. Họ vui khi được gần con cháu, vui khi thấy cháu khỏe mạnh, học hành tiến bộ. Với họ, chăm cháu cũng là một cách tiếp tục vun vén cho gia đình.

Bà Bùi Thị Hạnh ở phường Hải Dương cho biết: “Chăm cháu với tôi không phải là việc gì nặng nề. Nhiều khi chăm cháu cũng là cách để ông bà được gần con, gần cháu hơn, gia đình có thêm thời gian quây quần bên nhau. Tôi chỉ mong các con yên tâm làm việc, các cháu khỏe mạnh, ngoan ngoãn, học hành tiến bộ là thấy mãn nguyện”.

Tuy nhiên, tình yêu thương ấy không đồng nghĩa với việc con cái có thể giao toàn bộ trách nhiệm nuôi dạy con cho cha mẹ.

Ông bà có thể hỗ trợ, nhưng không nên trở thành người thay thế hoàn toàn vai trò của cha mẹ. Bởi tuổi già cũng cần được nghỉ ngơi. Sau hàng chục năm làm việc, nuôi con, chăm lo gia đình, cha mẹ có quyền dành thời gian cho bản thân, chăm sóc sức khỏe, gặp gỡ bạn bè, tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc đơn giản là có những ngày thong thả bên nhau.

Nếu ông bà phải đảm nhận công việc chăm cháu trong thời gian dài, tuổi già vốn cần sự thư thái lại tiếp tục gắn với những lo toan. Vì thế, sự hiếu thảo của con cái không chỉ nằm ở việc gửi tiền về hay đưa cha mẹ đi khám bệnh khi đau ốm. Đôi khi, đó còn là biết san sẻ để cha mẹ không phải làm thay phần việc của mình. Con cái có thể nhờ ông bà đón cháu giúp khi bận công việc, nhưng cũng cần chủ động sắp xếp thời gian chăm sóc con.

Tiến sỹ tâm lý học Đồng Thị Yến (Trường Đại học Hải Dương) cho biết, ông bà có thể là chỗ dựa, nhưng không nên trở thành “người chăm sóc chính” bất đắc dĩ. Con cái có thể nhận được sự hỗ trợ, nhưng không nên coi đó là điều hiển nhiên. Việc chăm cháu cả ngày, nhất là với trẻ nhỏ, không chỉ khiến ông bà mệt về thể chất mà còn tạo áp lực về tinh thần. Vì vậy, không nên đặt gánh nặng chăm sóc trẻ nhỏ lên đôi vai cha mẹ già, mà cần chủ động thu xếp công việc, tạo điều kiện để cha mẹ có thời gian an hưởng tuổi già bên gia đình.