Nhà ở xã hội phải vừa túi tiền người lao động

Nhu cầu lớn, khó tiếp cận

Hải Phòng hiện có hơn 668.400 lao động, trong đó, 360.000 lao động tại các khu, cụm công nghiệp. Qua khảo sát của Liên đoàn Lao động thành phố, tại các khu công nghiệp, nhu cầu nhà ở, nhà lưu trú của công nhân khoảng 18.265 căn.

Ở khu vực ngoài khu công nghiệp, khoảng 102.400 người lao động (chiếm 30%) có nhu cầu mua hoặc thuê nhà. Toàn thành phố hiện có 650 khu nhà trọ với gần 29.500 phòng, đáp ứng chỗ ở của 60.000 công nhân, lao động.

Tuy nhu cầu lớn nhưng người lao động lại khó tiếp cận nhà ở xã hội. Hơn 2 năm làm việc tại Công ty TNHH Regina Miracle International Việt Nam (Khu công nghiệp VSIP), anh N.T.T., quê Quảng Ninh vẫn thuê trọ gần công ty với giá 1,5 triệu đồng/tháng. Thu nhập 10 - 15 triệu đồng/tháng nhưng chỉ đủ trang trải sinh hoạt, gửi tiền về quê, khoản tích lũy để mua nhà không đáng kể.

Tìm hiểu một số dự án nhà ở xã hội khu vực Thủy Nguyên, anh T. cho biết, giá từ 800 triệu - 1,2 tỷ đồng/căn tùy diện tích, vượt khả năng tài chính. Anh T. phải đi lại nhiều lần để xin xác nhận về tài sản, thu nhập, ảnh hưởng công việc. Anh T. mong có căn hộ 60 m2, giá khoảng 500 triệu đồng với thủ tục đơn giản, nhanh gọn hơn.

Theo ông Vũ Đình Phi, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Regina Miracle International Việt Nam, một số người lao động tại công ty đủ điều kiện mua nhà nhưng chưa tiếp cận được vốn vay do phụ thuộc vào kế hoạch giải ngân của ngân hàng, dẫn đến khó chủ động tài chính.

Ông Phi kiến nghị các ngân hàng xây dựng cơ chế tiếp nhận, xét duyệt và giải ngân ổn định; công khai điều kiện vay, lãi suất, thời hạn xử lý và kế hoạch giải ngân để người lao động chủ động chuẩn bị.

Ông Nguyễn Quốc Việt, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng Việt Nam (Khu công nghiệp Nhật Bản Hải Phòng) thông tin, với căn nhà ở xã hội có giá tối thiểu 800 triệu đồng, người mua phải chuẩn bị 25% giá trị căn hộ, tương đương 200 triệu đồng trở lên. Đây là khoản tiền không nhỏ đối với công nhân, nhất là lao động nhập cư đang thuê nhà, nuôi con.

Đại diện một số công đoàn cơ sở cũng phản ánh, phần lớn người lao động có thu nhập khoảng 10 triệu đồng/người/tháng, trong khi giá nhà ở xã hội năm 2025 phổ biến từ 14 - 19 triệu đồng/m2, tạo áp lực tài chính lớn.

Tăng nguồn cung phải gắn với khả năng chi trả

Theo Kế hoạch phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố năm 2026 và giai đoạn 2027 - 2030, thành phố đã, đang và sắp triển khai 67 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô 85.863 căn. Trong đó, số căn dự kiến hoàn thành giai đoạn 2021 - 2030 là 61.220, vượt 24% chỉ tiêu Chính phủ giao (49.400 căn).

Kế hoạch đặt mục tiêu hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao trong từng năm là: 6.700 căn (năm 2026), 7.200 căn (năm 2027), 6.150 căn (năm 2028), 6.200 căn (năm 2029) và 6.600 căn (năm 2030). Thành phố tập trung nguồn lực tiếp tục triển khai các dự án đang thi công, tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện thủ tục pháp lý để khởi công các dự án đã có chủ đầu tư, chủ trương đầu tư, phấn đấu hoàn thành 7.160 căn trong năm 2026 và vượt chỉ tiêu Chính phủ giao những năm tiếp theo.

Để bổ sung nguồn cung, kế hoạch đưa ra giải pháp phát triển nhà lưu trú công nhân tại 20% quỹ đất thương mại, dịch vụ của khu công nghiệp để cho thuê; phát triển nhà ở xã hội khu vực lân cận các khu, cụm công nghiệp, ưu tiên căn hộ diện tích nhỏ, giá phù hợp và dành tối thiểu 20% số căn để cho thuê lâu dài.

Một số doanh nghiệp chủ động đầu tư nhà lưu trú như Đỉnh Vàng có 135 phòng, đáp ứng chỗ ở 600 người; LG Display (Khu Công nghiệp Tràng Duệ) đưa vào sử dụng một phần khu lưu trú; Brother Việt Nam có 406 phòng, quy mô 2.200 chỗ, phục vụ gần 1.700 người. Nguồn cung nhà lưu trú công nhân dự kiến tiếp tục tăng khi ký túc xá Công ty TNHH Sản xuất công nghệ Biel Crystal (Khu Công nghiệp An Phát 1) gồm 6 tòa nhà, gần 3.400 phòng, đáp ứng chỗ ở gần 20.000 người.

Cùng với tăng nguồn cung nhà ở xã hội, kế hoạch yêu cầu chủ đầu tư công khai thông tin ít nhất 30 ngày trước khi nhận hồ sơ, gồm quy mô dự án, số căn, giá bán, giá thuê mua, thời gian, địa điểm phát và nhận hồ sơ; không được yêu cầu thêm giấy tờ ngoài quy định, thu khoản chênh lệch, phí môi giới, phí tư vấn trái quy định hoặc để cá nhân, sàn giao dịch thu tiền đặt cọc trái phép.

Theo Phó Chủ tịch Liên đoàn lao động thành phố Nguyễn Văn Phiệt, điều người lao động quan tâm không chỉ là có bao nhiêu căn nhà ở xã hội mà là bao giờ có nhà, nhà ở đâu, giá bao nhiêu, khả năng mua hoặc thuê, thủ tục có thuận lợi và khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc có phù hợp không. Liên đoàn lao động thành phố sẽ tiếp tục tổng hợp nhu cầu của người lao động, tham gia góp ý, giám sát và kiến nghị chính sách. Mục tiêu là mỗi căn nhà ở xã hội phải phù hợp khả năng chi trả, thực sự đến được với công nhân, người thu nhập thấp.