PII tăng hạng, Hải Phòng hướng tới chiều sâu đổi mới sáng tạo

Tăng thứ hạng, khẳng định vị thế

Tại lễ công bố kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 4/10 vừa qua, Hải Phòng vươn lên xếp thứ 3 toàn quốc và là năm thứ 4 liên tiếp duy trì trong nhóm dẫn đầu chỉ số PII.

Chỉ số PII là sáng kiến của Việt Nam, được xây dựng trên cơ sở tham khảo ý tưởng và phương pháp tiếp cận của Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (Global Innovation Index - GII). Đây là công cụ đánh giá tổng hợp, đa ngành, nhằm phản ánh thực trạng phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của từng địa phương.

Năm 2026, PII được xây dựng với 52 chỉ số thành phần, chia thành 7 trụ cột. Trong đó, 5 trụ cột đầu vào gồm: thể chế; vốn con người và nghiên cứu và phát triển; cơ sở hạ tầng; trình độ phát triển của thị trường; trình độ phát triển của doanh nghiệp. Hai trụ cột đầu ra gồm sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ; tác động.

Cách tiếp cận này cho phép đánh giá không chỉ những điều kiện tạo ra đổi mới sáng tạo mà cả kết quả và tác động của đổi mới sáng tạo đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Theo kết quả PII năm 2026, Hải Phòng đạt 56,33 điểm, xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố, sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, tăng 1 bậc so với năm trước. Thành phố có điểm đầu vào đổi mới sáng tạo đạt 64,03 điểm và đầu ra đổi mới sáng tạo đạt 50,63 điểm.

Trong 7 trụ cột, Hải Phòng nổi bật ở thể chế với 74,69 điểm, xếp thứ 3; trình độ phát triển của thị trường đạt 74,99 điểm, cùng xếp thứ 3; trình độ phát triển của doanh nghiệp đạt 45,97 điểm, xếp thứ 4...

Những con số trên cho thấy lợi thế của Hải Phòng đang được hình thành tương đối rõ ở các yếu tố nền tảng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, thể chế và thị trường tiếp tục là những điểm tựa quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, công nghệ, tài chính và các cơ hội phát triển mới.

Theo đồng chí Nguyễn Cao Thắng, Ủy viên Thành ủy, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, kết quả PII năm 2026 cho thấy Hải Phòng tiếp tục duy trì nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về đổi mới sáng tạo. Qua đó, khẳng định nền tảng và tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố, đồng thời tạo cơ sở quan trọng để thành phố phát huy lợi thế, khắc phục những điểm nghẽn và nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Điểm đáng chú ý là đổi mới sáng tạo tại Hải Phòng đang dần chuyển từ các hoạt động riêng lẻ sang cách tiếp cận có tính hệ thống. Thành phố xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ là nền tảng, còn dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ quản trị và hoạch định chính sách.

Từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố liên tiếp tổ chức nhiều hoạt động về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Từ diễn đàn công nghệ, kết nối đầu tư, xúc tiến chuyển giao công nghệ đến các chương trình hỗ trợ startup, thành phố đang cho thấy tốc độ triển khai mạnh mẽ và đồng bộ.

Các hoạt động kết nối cộng đồng trong nước cũng được tổ chức thường xuyên và ngày càng chuyên nghiệp. Techfest Hải Phòng 2026 thu hút hàng nghìn lượt tham dự, trở thành diễn đàn lớn để startup, nhà đầu tư và chuyên gia công nghệ gặp gỡ, kết nối. Mô hình “Hải Phòng - Cafe Khởi nghiệp sáng tạo” tổ chức định kỳ hằng tuần, thu hút hàng nghìn lượt người tham gia, hình thành không gian trao đổi ý tưởng, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm cơ hội hợp tác…

Sức hút của hệ sinh thái Hải Phòng trong kỷ nguyên mới còn đến từ “Lợi thế cạnh tranh về thể chế”. Thông qua Nghị quyết đặc thù số 226/2025/QH15 của Quốc hội, Hải Phòng đang kích hoạt 3 “mũi nhọn” chính sách mạnh mẽ nhất cả nước đó là miễn thuế thu nhập (doanh nghiệp và cá nhân) lên đến 5 năm cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, các chuyên gia và nhà khoa học; vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm Hải Phòng và kích hoạt cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox).

Những hoạt động này góp phần chuyển đổi hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từ mô hình dựa nhiều vào các chương trình hỗ trợ sang mô hình chú trọng kết nối thị trường, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy doanh nghiệp trực tiếp tham gia vào quá trình nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Nhìn thẳng “điểm nghẽn”

Việc Hải Phòng vươn lên xếp vị trí thứ 3 về chỉ số PII là kết quả đáng ghi nhận, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với quá trình phát triển trong thời gian tới. Bởi thứ hạng PII không chỉ phản ánh những lợi thế hiện có mà còn cho thấy những “khoảng trống” cần tiếp tục được cải thiện.

Tốc độ đổi mới công nghệ bình quân của thành phố vẫn chưa đạt kỳ vọng. Số lượng dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được hỗ trợ trực tiếp còn hạn chế. Các tổ chức và doanh nghiệp khoa học và công nghệ phần lớn có quy mô nhỏ, phân tán… Đây là những “điểm nghẽn” cần được tháo gỡ nếu Hải Phòng muốn chuyển lợi thế về thể chế và thị trường thành năng lực đổi mới sáng tạo thực chất.

Ngay từ đầu năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức hội nghị tư vấn tuyển chọn nhiệm vụ khoa học và công nghệ: “Nghiên cứu sử dụng Bộ chỉ số PII và đề xuất các giải pháp phối hợp chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần phát triển kinh tế - xã hội thành phố Hải Phòng”.

Nhiệm vụ xác định cụ thể là đề xuất các giải pháp phối hợp chính sách dựa trên phân tích kết quả PII và dữ liệu kinh tế - xã hội nhằm giúp thành phố cải thiện thực chất các chỉ số thành phần, duy trì thứ hạng cao; xây dựng cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo với phát triển kinh tế - xã hội và phối hợp chính sách.

Theo các chuyên gia, trong giai đoạn tới, trọng tâm không chỉ là duy trì thứ hạng mà quan trọng hơn là nâng chất lượng các yếu tố đầu vào và khả năng tạo ra đầu ra đổi mới sáng tạo. Thành phố cần tiếp tục thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp, tăng cường hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận và làm chủ công nghệ mới, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và logistics thông minh… Hoàn thiện hạ tầng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Hải Phòng đã đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mở, liên kết vùng và quốc tế, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn nghiên cứu với ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa. Hình thành từ 2 - 3 trung tâm đổi mới sáng tạo; duy trì chỉ số PII trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu, phấn đấu vươn lên nhóm 3 địa phương dẫn đầu cả nước.

Từ vị trí thứ 3 về chỉ số PII năm 2026, mục tiêu ấy không còn là một định hướng xa vời. Với nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, quyết tâm chính trị cao, hạ tầng số hiện đại cùng hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển nhanh, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Hải Phòng đang dần đi vào chiều sâu, lan toả và có bước chuyển mình mạnh mẽ.