Đóng tàu Hải Phòng trước 'cuộc đua xanh'

Xanh hóa để giữ đơn hàng

Ngày 28/9, Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Nam Triệu ký hợp đồng với Công ty CP Vận tải biển Hòa Phát đóng mới tàu hàng 65.000 DWT. Tàu S650-01 dài 199 m, rộng 32 m, cao mạn 19 m, được định hướng áp dụng các giải pháp công nghệ xanh trong thiết kế, chế tạo và vận hành, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon.

Trước đó, tháng 3/2026, Công ty CP Đóng tàu Sông Cấm hạ thủy tàu dịch vụ ngoài khơi ST245 số 83 cho đối tác Na Uy. Tàu phục vụ các công trình điện gió ngoài khơi, sử dụng hệ thống động lực linh hoạt, có thể vận hành bằng methanol hoặc diesel. Việc sử dụng methanol mở thêm lựa chọn nhiên liệu phát thải thấp hơn so với nhiên liệu hóa thạch truyền thống, phù hợp xu hướng giảm phát thải trong vận tải biển.

Những sản phẩm mới cho thấy yêu cầu đối với tàu biển đang thay đổi. Chủ tàu không chỉ quan tâm trọng tải, chất lượng, tiến độ, giá thành mà ngày càng chú trọng mức tiêu hao nhiên liệu, phát thải và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn môi trường trong quá trình khai thác.

Tại hội thảo “Chuyển đổi xanh trong ngành công nghiệp đóng tàu và hàng hải” tổ chức tại thành phố ngày 25/9, ông Kevin Lee, Giám đốc điều hành Công ty TNHH EMEC VINA, doanh nghiệp có vốn đầu tư Hàn Quốc hoạt động trong lĩnh vực thiết kế kỹ thuật tàu thủy tại Hải Phòng cho rằng, các chủ tàu, nhất là chủ tàu châu Âu ngày càng quan tâm mức tiêu hao nhiên liệu, phát thải, loại nhiên liệu sử dụng và điều kiện môi trường trong suốt vòng đời con tàu. Vì vậy, tiêu chuẩn xanh dần trở thành điều kiện để các nhà máy tiếp cận và giữ đơn hàng.

Để đáp ứng yêu cầu này, các nhà máy đóng tàu Hải Phòng cần nâng năng lực thiết kế, tích hợp hệ thống năng lượng, điện, tự động hóa; đổi mới công nghệ chế tạo, sử dụng vật liệu phù hợp, kiểm soát chất thải và nâng điều kiện an toàn, môi trường trong nhà máy.

Muốn giữ những đơn hàng có yêu cầu cao hơn, doanh nghiệp Hải Phòng cần từng bước chuyển từ gia công, lắp ráp sang làm chủ các khâu có giá trị cao, nhất là thiết kế, tích hợp hệ thống và công nghệ năng lượng. Cùng với đó là hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng đủ năng lực đáp ứng đồng bộ tiêu chuẩn xanh của chủ tàu quốc tế.

Xanh hóa chuỗi cung ứng

Chuyển đổi xanh không chỉ nằm ở sản phẩm sau khi xuất xưởng mà tác động trực tiếp đến quá trình sản xuất tại các nhà máy đóng tàu. Ông Phạm Quang Tuyến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Nam Triệu cho biết, đây là những tiêu chuẩn cao về an toàn và môi trường trong ngành công nghiệp tàu thủy.

Cùng với yêu cầu về trang thiết bị bảo hộ lao động, thời gian qua, Đóng tàu Nam Triệu đầu tư khu vực làm sạch theo tiêu chuẩn quốc tế, lắp hệ thống lọc hút tự động, hạn chế chất thải phát tán ra môi trường. Trong sửa chữa tàu biển, doanh nghiệp đang thử nghiệm công nghệ làm sạch bằng nước áp lực cao thay cho phun cát. Nam Triệu dự kiến triển khai hệ thống robot sử dụng nước áp lực cao, hướng tới giảm tác động đến môi trường trong quá trình sửa chữa tàu.

Tại Công ty CP Đóng tàu Sông Cấm, các giải pháp tiết kiệm điện, nước, hạn chế sản phẩm không thân thiện với môi trường và phân loại rác được triển khai tại nhà xưởng, văn phòng. Khi làm việc với chủ tàu nước ngoài, các yêu cầu về an toàn, sức khỏe và môi trường được kiểm soát chặt chẽ. Chủ tàu Na Uy từng tổ chức đánh giá độc lập về những nội dung này.

Những yêu cầu từ thị trường kéo theo thay đổi trong toàn bộ quá trình sản xuất. Nhà máy phải kiểm soát môi trường làm việc, chất thải, vật liệu sử dụng và điều kiện của các nhà thầu phụ. Chuyển đổi xanh vì thế không còn là việc riêng của bộ phận kỹ thuật hay môi trường mà liên quan đến quản trị và tổ chức sản xuất.

Ở quy mô rộng hơn, yêu cầu này đặt ra bài toán đối với cả ngành công nghiệp hỗ trợ. Một con tàu đáp ứng tiêu chuẩn xanh cần hệ thống thiết bị điện, tự động hóa, động cơ, vật liệu, phần mềm và nhiều dịch vụ kỹ thuật đi kèm. Nếu các sản phẩm này chủ yếu nhập khẩu, doanh nghiệp đóng tàu trong nước khó nâng cao phần giá trị tạo ra.

Cuộc đua xanh vì thế cũng là cuộc đua về năng lực công nghệ. Nhà máy làm chủ được thiết kế, tích hợp hệ thống, công nghệ sản xuất và có đội ngũ kỹ thuật đủ mạnh sẽ có thêm cơ hội khi thị trường tàu biển chuyển sang những tiêu chuẩn mới. Với Hải Phòng, phục hồi ngành đóng tàu không thể chỉ dựa vào những lợi thế vốn có. Lợi thế về cảng biển, cơ sở đóng tàu, nhân lực và vị trí công nghiệp chỉ thực sự phát huy khi được chuyển thành năng lực cạnh tranh mới.