Cuộc điện đàm 90 phút hé mở triển vọng hợp tác Nga - Mỹ

Thỏa thuận năng lượng

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc điện đàm kéo dài 90 phút ngày 9/10, tập trung vào xung đột Ukraine, hợp tác năng lượng, khủng hoảng Iran và triển vọng cải thiện quan hệ song phương.

Tổng thống Trump mô tả cuộc trao đổi là “rất thành công”, đồng thời thông báo Nga đồng ý cung cấp hàng triệu tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, góp phần ứng phó với tình trạng giá năng lượng tăng cao.

Trợ lý Tổng thống Nga phụ trách chính sách đối ngoại Yury Ushakov cho biết cuộc điện đàm diễn ra trong bầu không khí thân thiện, có nội dung thực chất. Theo ông, Tổng thống Trump đã điều chỉnh lịch trình để trao đổi với ông Putin sau dịp sinh nhật lần thứ 74 của nhà lãnh đạo Nga.

Theo các tuyên bố của hai bên và thông tin do Điện Kremlin công bố, cuộc điện đàm đề cập nhiều vấn đề quốc tế quan trọng, trong đó nổi bật là thỏa thuận dầu diesel, triển vọng nối lại đàm phán về Ukraine và các nỗ lực ngoại giao liên quan đến Iran.

Một trong những kết quả đáng chú ý nhất của cuộc điện đàm là kế hoạch tăng nguồn cung dầu diesel của Nga cho thị trường Mỹ và quốc tế. Theo thông báo của Tổng thống Trump, Nga sẽ cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel ngay lập tức, tiếp đó là 500.000 tấn trong tháng 11 và thêm 1 triệu tấn sau đó. Nga cũng có thể cung cấp thêm 3 triệu tấn, tùy thuộc tình hình hoạt động của các nhà máy lọc dầu trong nước.

Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak xác nhận Moskva sẽ dỡ bỏ một số hạn chế xuất khẩu dầu diesel trước thời hạn. Ông nhắc lại các khối lượng cung cấp đã được công bố, đồng thời cho biết lượng xuất khẩu cuối cùng có thể đạt 3 triệu tấn mỗi tháng. Nga khẳng định việc tăng xuất khẩu vẫn phải bảo đảm nguồn cung đầy đủ cho thị trường nội địa.

Về phía Mỹ, Bộ Tài chính nước này đã ban hành quyết định miễn trừ tạm thời các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động vận chuyển dầu diesel của Nga, có hiệu lực đến ngày 7/4/2027.

Tổng thống Trump kỳ vọng thỏa thuận sẽ góp phần kéo giảm giá nhiên liệu, mang lại lợi ích cho nông dân, các doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng Mỹ. Ông cũng đề cập việc Washington tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu nhiều sức ép.

Tuy nhiên, ngoài lĩnh vực năng lượng, cuộc xung đột Ukraine tiếp tục là nội dung chiếm phần lớn thời gian trao đổi giữa hai nhà lãnh đạo.

Tổng thống Putin thông báo với người đồng cấp Mỹ về tình hình dọc chiến tuyến và phản ứng của Moskva trước những cuộc tấn công mà Nga cáo buộc Ukraine tiến hành nhằm vào cơ sở hạ tầng và các mục tiêu dân sự sâu trong lãnh thổ Nga. Nhà lãnh đạo Nga khẳng định quân đội nước này đang nắm thế chủ động, Moskva tiếp tục theo đuổi các mục tiêu đã đề ra, đồng thời vẫn sẵn sàng tìm kiếm giải pháp ngoại giao lâu dài.

Dù vậy, triển vọng nối lại đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ đang gặp trở ngại. Theo ông Putin, Kiev trên thực tế đã làm đổ vỡ kế hoạch sớm khởi động lại các cuộc đàm phán.

Trước đó, hai tổng thống từng thảo luận về khả năng nối lại tiến trình này sau cuộc bầu cử Duma Quốc gia Nga. Tuy nhiên, theo ông Ushakov, các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) của Ukraine, trong đó có những vụ nhằm vào điểm bỏ phiếu và nhân sự liên quan đến bầu cử, đã làm thay đổi căn bản tình hình.

Do đó, Moskva sẽ xem xét lại thời điểm có thể nối lại đàm phán. Tổng thống Trump cho biết sẽ chuyển lập trường của Nga tới các đại diện Ukraine đang gặp hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tại Miami.

Những thông tin được công bố cho thấy hai bên vẫn duy trì kênh trao đổi về Ukraine, nhưng chưa đạt được bước đột phá rõ ràng về việc khôi phục đàm phán ba bên. Khác biệt trong đánh giá tình hình chiến sự và những cáo buộc qua lại tiếp tục là trở ngại đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp.

Một vấn đề quốc tế khác được hai nhà lãnh đạo đề cập là cuộc khủng hoảng liên quan đến Iran. Tổng thống Putin cho rằng vẫn còn cơ hội giải quyết bất đồng thông qua đàm phán với Tehran, đồng thời nhắc lại cuộc gặp ngày 8/10 với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại Turkmenistan.

Theo ông Ushakov, nhà lãnh đạo Nga lưu ý Washington và Tehran vẫn duy trì các cuộc tiếp xúc gián tiếp thông qua Qatar, bất chấp những phát biểu cứng rắn giữa hai bên. Moskva cũng tái khẳng định đề xuất tiếp nhận lượng uranium được làm giàu ở mức cao của Iran, coi đây là một phương án có thể góp phần tháo gỡ bế tắc trong vấn đề hạt nhân.

Tổng thống Trump hoan nghênh sự tham gia của Nga vào các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng. Việc hai bên trao đổi về Iran cho thấy phạm vi đối thoại Nga - Mỹ không chỉ giới hạn ở quan hệ song phương và xung đột Ukraine, mà còn mở rộng sang những vấn đề an ninh quốc tế có tác động đến nhiều quốc gia.

Mở triển vọng hợp tác song phương

Bên cạnh các vấn đề an ninh và năng lượng, hai tổng thống cũng thảo luận về tình hình nhân đạo liên quan đến xung đột Ukraine. Tổng thống Putin trực tiếp cảm ơn Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump vì những nỗ lực hỗ trợ trẻ em bị chia cắt khỏi gia đình trong chiến sự được đoàn tụ với người thân.

Hai nhà lãnh đạo đồng thời đề cập tình hình nhân đạo tại thị trấn Aleshki thuộc vùng Kherson. Theo thông tin từ phía Nga, hai bên nhất trí để quan chức phụ trách nhân quyền của Nga Yana Lantratova tiếp tục duy trì liên lạc trực tiếp với văn phòng của bà Melania Trump.

Về quan hệ song phương, Tổng thống Putin và Tổng thống Trump bày tỏ hài lòng với các kênh liên lạc hiện có giữa chính quyền hai nước, cơ quan tình báo và những cơ quan chính phủ khác. Hai bên nhất trí tiếp tục duy trì trao đổi, qua đó giữ các kênh đối thoại trong bối cảnh còn nhiều bất đồng về chính sách và các vấn đề quốc tế.

Ông Putin nhấn mạnh Moskva đánh giá cao sự quan tâm mà Tổng thống Trump cùng đội ngũ của ông dành cho quan hệ với Nga, bất chấp việc Washington còn phải tập trung vào các ưu tiên đối nội và tình hình Trung Đông.

Khi được hỏi về khả năng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa hai tổng thống, ông Ushakov cho biết hai bên chưa thảo luận về một hội nghị thượng đỉnh cụ thể. Tuy nhiên, ông đề cập khả năng Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) sắp tới tại Trung Quốc có thể tạo cơ hội để hai nhà lãnh đạo gặp lại nhau, nếu cả hai cùng tham dự.

Trợ lý Tổng thống Nga cũng không tiết lộ liệu Washington có đưa ra nhượng bộ nào để đổi lấy việc Moskva đồng ý cung cấp dầu diesel hay không. Ông cho rằng các quan chức Mỹ có thể cung cấp thêm thông tin làm rõ vấn đề này.

Theo ông Ushakov, cuộc điện đàm ban đầu được phía Mỹ đề xuất để Tổng thống Trump trực tiếp chúc mừng sinh nhật ông Putin vào ngày 7/10. Trong ngày này, đặc phái viên Steve Witkoff đã liên hệ với Điện Kremlin để chuyển lời chúc mừng của Tổng thống Trump cùng những lời chúc cá nhân của ông và ông Jared Kushner. Hai đặc phái viên cũng bày tỏ hy vọng sớm gặp lại nhà lãnh đạo Nga.

Sau đó, các quan chức hai nước sắp xếp thời gian trao đổi phù hợp với chuyến thăm Turkmenistan của Tổng thống Putin và chênh lệch múi giờ giữa Moskva với Washington. Tổng thống Trump đã hoãn một số hoạt động theo lịch trình để thực hiện cuộc điện đàm.

Mở đầu cuộc trao đổi, Tổng thống Mỹ chúc mừng sinh nhật người đồng cấp Nga và chuyển lời thăm hỏi của Đệ nhất phu nhân Melania Trump. Hai nhà lãnh đạo còn dành thời gian nói chuyện về thể thao, trong đó ông Trump ca ngợi những đóng góp của ngôi sao khúc côn cầu Nga Alexander Ovechkin đối với môn thể thao này.

Cuộc điện đàm kéo dài 90 phút phản ánh nỗ lực duy trì đối thoại cấp cao giữa Moskva và Washington trong bối cảnh nhiều vấn đề quốc tế chưa có lời giải. Thỏa thuận năng lượng được công bố là kết quả cụ thể đáng chú ý, trong khi triển vọng nối lại đàm phán về Ukraine, giải quyết khủng hoảng Iran và tổ chức hội nghị thượng đỉnh mới vẫn cần thêm những bước đi tiếp theo từ cả hai phía.