Giá nhiên liệu biến động, doanh nghiệp vận tải thêm áp lực

Chi phí đầu vào thu hẹp lợi nhuận

Từ 15 giờ ngày 8/10, giá xăng E10 RON 95-III tăng 1.070 đồng, lên 28.250 đồng/lít; xăng E5 RON 92 tăng 1.140 đồng, lên 27.700 đồng/lít. Ngược lại, giá dầu diesel giảm 590 đồng, xuống 29.120 đồng/lít.

Theo Liên Bộ Công Thương - Tài chính, giá xăng dầu thế giới những ngày qua chịu tác động của nhiều yếu tố, trong đó có việc đàm phán giữa Mỹ và Iran đình trệ, Liên minh châu Âu (EU) xả kho dự trữ dầu diesel. Sau điều chỉnh, giá xăng trong nước trở lại mức tương đương cuối tháng 3, nhưng vẫn thấp hơn các nước trong khu vực từ 3.630 - 24.246 đồng/lít.

Diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng cho thấy giá nhiên liệu tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động vận tải, nhất là các doanh nghiệp sử dụng nhiều phương tiện chạy dầu diesel.

Với đặc thù tiêu hao nhiều nhiên liệu, vận tải đường bộ chịu tác động trực tiếp mỗi khi giá dầu biến động. Tuy nhiên, chi phí đầu vào tăng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể lập tức điều chỉnh giá cước, bởi mức giá còn phụ thuộc vào hợp đồng đã ký và khả năng chi trả của khách hàng. Điều này khiến khoảng chênh giữa chi phí và doanh thu ngày càng thu hẹp.

Tại Công ty CP Vận tải Đức Khoa (phường Lê Thanh Nghị), áp lực này thể hiện rõ trong hoạt động khai thác xe buýt. Theo ông Trần Thế Đồng, Phó Giám đốc công ty, doanh nghiệp hiện có hơn 20 phương tiện, vận hành 3 tuyến xe buýt kết nối khu vực đô thị phía tây Hải Phòng với phía đông thành phố và các địa phương lân cận. Trong đó, có tuyến đi Quảng Ninh và tuyến kết nối Chí Linh, Sao Đỏ, Côn Sơn - Kiếp Bạc, Lục Nam (Bắc Ninh).

Toàn bộ phương tiện sử dụng dầu diesel, với mức tiêu hao trung bình khoảng 13 - 14 lít/100 km. Mỗi khi giá dầu tăng, chi phí khai thác cũng tăng theo. Với đội xe hoạt động thường xuyên trên nhiều tuyến, chi phí phát sinh cộng dồn qua từng ngày vận hành, gây sức ép lên cân đối thu - chi của doanh nghiệp.

Trong khi đó, khả năng tăng giá vé có giới hạn. Theo ông Đồng, tháng 3/2026, doanh nghiệp đã điều chỉnh giá vé toàn chặng tuyến từ Bến xe phía Tây Hải Phòng đi Kiến An từ 60.000 đồng lên 70.000 đồng. Trước những biến động tiếp theo của giá nhiên liệu, công ty chưa có kế hoạch tăng giá vé.

Ngoài áp lực từ giá nhiên liệu, hoạt động của các tuyến xe buýt ở khu vực phía tây Hải Phòng còn gặp khó do nhu cầu đi lại của một bộ phận cán bộ, công chức thay đổi sau sắp xếp đơn vị hành chính. Hiện các tuyến chưa được trợ giá, nguồn thu chủ yếu phụ thuộc vào lượng hành khách.

Ở lĩnh vực vận tải hàng hóa, áp lực chi phí càng rõ với những doanh nghiệp có đội xe lớn, hành trình dài. Ông Đỗ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty CP AOE Logistics (phường Hồng An) cho biết, doanh nghiệp có hơn 30 xe đầu kéo container, phục vụ khách hàng chủ yếu tại các khu công nghiệp ở miền Bắc và miền Trung, với năng lực vận chuyển khoảng 500.000 tấn hàng hóa mỗi năm.

Theo ông Hoàng, nhiên liệu chiếm khoảng 35% - 45% giá thành vận hành, nên biến động giá dầu tác động trực tiếp đến chi phí khai thác đội xe. Có thời điểm, giá dầu tăng từ 15% đến 50%, gây khó khăn cho việc cân đối chi phí và duy trì hiệu quả kinh doanh. Với quy mô vận tải lớn, phần chi phí nhiên liệu tăng thêm mỗi tháng là khoản đáng kể đối với doanh nghiệp.

Cần giải pháp đồng bộ giảm chi phí vận tải

Với Công ty TNHH TM và Vận tải Hoàng Sơn 68 (phường Tân Hưng), áp lực chi phí còn thể hiện rõ qua việc lựa chọn cung đường. Ông Hoàng Văn Hương, Giám đốc công ty cho biết, doanh nghiệp hiện có hơn 40 xe đầu kéo, vận chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp, cửa khẩu phía Bắc đến nhiều tỉnh, thành trong nước và sang Lào, Thái Lan.

Theo ông Hương, một chuyến xe từ cảng Đình Vũ đi Hà Nội rồi quay về có tiền vé cao tốc khoảng 1,44 triệu đồng, tiêu thụ hơn 80 lít dầu, tương đương khoảng 2,4 - 2,5 triệu đồng theo mức giá ông tính toán. Như vậy, riêng hai khoản chi này đã gần 4 triệu đồng. Doanh nghiệp còn phải trả lương lái xe, phí đường bộ, bảo dưỡng phương tiện và các chi phí vận hành khác.

Việc điều chỉnh giá cước cũng không thể thực hiện ngay mỗi khi giá nhiên liệu biến động mà còn phụ thuộc vào thỏa thuận với khách hàng. Vì vậy, trong thời gian chờ đàm phán, doanh nghiệp phải tự gánh phần chi phí phát sinh.

Ông Hương cho biết, cước vận tải khó tăng do cạnh tranh gay gắt. Doanh nghiệp còn gặp khó trong tuyển dụng lái xe và thu hồi tiền cước. Thông thường, phải sau 45 - 60 ngày công ty mới thu được tiền, thậm chí có trường hợp kéo dài hơn. Trong thời gian chờ thanh toán, doanh nghiệp vẫn phải chi trả nhiên liệu, lương lái xe, bảo dưỡng phương tiện và các khoản vận hành khác. Do đó, dù lợi nhuận thấp, công ty vẫn phải duy trì hoạt động để bảo đảm dòng tiền trang trải chi phí.

Để ứng phó với biến động giá nhiên liệu, doanh nghiệp có thể kiểm soát mức tiêu hao, lựa chọn cung đường phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện và phối hợp với khách hàng trong thỏa thuận giá cước. Tuy nhiên, những giải pháp này khó bù đắp hoàn toàn mức tăng lớn của chi phí đầu vào, nhất là khi giá cước chưa thể điều chỉnh tương ứng.

Đối với vận tải hành khách công cộng, cần xem xét cơ chế hỗ trợ phù hợp để duy trì hoạt động của các tuyến xe buýt chưa được trợ giá, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp từng bước đổi mới phương tiện, hướng tới giao thông xanh. Với vận tải hàng hóa, việc hoàn thiện hạ tầng, nâng cao hiệu quả khai thác đường cao tốc và bảo đảm các điều kiện dừng nghỉ an toàn sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Giá nhiên liệu là yếu tố thị trường doanh nghiệp khó kiểm soát. Do đó, các doanh nghiệp vận tải cần chủ động tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần duy trì vận tải ổn định, bảo đảm lưu thông hàng hóa và đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.