Khi ký ức trở thành di sản

Những dấu chân lịch sử

Trong ký ức của nhiều thế hệ người dân đất Cảng, hình ảnh Bác Hồ luôn gắn với những lần Người về thăm, trò chuyện, động viên cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Hải Phòng. Những địa điểm Người từng đến, những lời căn dặn còn lưu truyền và hiện vật được bảo quản hôm nay hợp thành nguồn di sản tinh thần có giá trị đặc biệt đối với thành phố.

Những dấu chân năm xưa, hôm nay được lưu dấu tại nhiều khu tưởng niệm, nhà lưu niệm, tượng đài và di tích. Như khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Trần Phú; nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại phường Ái Quốc; khu tưởng niệm và tượng đài Bác Hồ tại xã Ninh Giang và nhiều địa điểm có bia ghi dấu chuyến thăm, công tác, làm việc của Người với chính quyền, quân và dân Hải Phòng…

Bảo tàng Hải Phòng đang là nơi lưu giữ nhiều di vật của Bác Hồ. Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2 (phường Thành Đông) từng là nơi Bác Hồ về thăm, nói chuyện với nhân dân. Hiện nay, tại cơ sở thuộc phường Hồng Bàng, Bảo tàng Hải Phòng có phòng trưng bày cố định “Bác Hồ với nhân dân Hải Phòng - Nhân dân Hải Phòng làm theo lời Bác”, giới thiệu gần 150 hình ảnh, tài liệu khoa học phụ và 70 hiện vật. Những tư liệu, hiện vật gốc được sưu tầm, bảo quản không chỉ phản ánh sự quan tâm của Bác đối với thành phố Cảng mà còn cho thấy tình cảm, sự biết ơn của nhân dân dành cho Người. Tại cơ sở 2, Bảo tàng Hải Phòng hiện lưu giữ nhiều kỷ vật của Bác như chiếc guồng nước Người từng cùng nhân dân chống úng tại Hiệp Lực, chiếc máy cấy Bác tặng Chi đoàn Thanh niên xã Phương Hưng năm 1960, bình hoa có bút tích “Phải cố gắng tiến bộ”, cùng máy đánh chữ và sổ vàng lưu niệm. Mỗi hiện vật là một lát cắt lịch sử, giúp quá khứ hiện lên cụ thể, sinh động thay vì chỉ được nhắc lại qua những trang sách.

Thuyết minh viên Đỗ Thị Mai Anh, cán bộ Bảo tàng Hải Phòng chia sẻ: “Mỗi hình ảnh, tài liệu, hiện vật gắn với những lần Bác về thăm đều mang một câu chuyện riêng. Công việc của chúng tôi không chỉ là bảo quản những kỷ vật quý mà còn giúp khách tham quan hiểu được tình cảm, sự quan tâm của Bác đối với Đảng bộ, quân và dân thành phố. Qua đó, những giá trị lịch sử được truyền tải gần gũi hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ”.

Có thể thấy, những nơi Bác Hồ từng đi qua đều trở thành những địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, nhắc nhở các thế hệ về trách nhiệm gìn giữ những giá trị lịch sử của quê hương.

Để "địa chỉ đỏ" trở thành điểm đến văn hóa

Từ góc nhìn văn hóa và du lịch, hệ thống "địa chỉ đỏ" gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh có thể là những địa chỉ tham quan, giáo dục bổ ích của người dân thành phố cũng như khách du lịch. Hải Phòng vốn được biết đến là thành phố du lịch biển đảo, nghỉ dưỡng, ẩm thực và di sản. Việc kết nối những địa điểm Bác từng đến vào hành trình tham quan sẽ bổ sung chiều sâu lịch sử, giúp du khách hiểu hơn về vùng đất không chỉ qua cảnh quan mà còn qua con người, truyền thống và những giá trị tinh thần đã góp phần tạo nên bản sắc địa phương.

Một điều đặc biệt trong số những lần về thăm Hải Phòng, Người đã từng về chùa Côn Sơn và tới thăm làng cá Cát Bà (Cát Hải). Đến nay, những nơi này đều trở thành những điểm du lịch nổi tiếng của Hải Phòng, cả 2 điểm đến này đều nằm trong quần thể di tích, danh thắng được UNESCO vinh danh.

Theo bà Nguyễn Hoàng Ngọc Bích, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ lữ hành Asean (Hà Nội), Hải Phòng có thể đưa những "địa chỉ đỏ" trở thành điểm nhấn bổ sung cho các tour du lịch hiện có, thay vì nhất thiết hình thành một tuyến độc lập. Khách đến Cát Bà có thể tìm hiểu địa điểm Bác về thăm làng cá trước khi trải nghiệm văn hóa ngư dân và khám phá cảnh quan biển đảo. Hành trình đến Côn Sơn có thể kết hợp câu chuyện Bác về thăm năm 1965 với việc tìm hiểu lịch sử, văn hóa và cảnh quan di sản. Trong khi đó, các khu tưởng niệm Bác Hồ tại Ninh Giang có thể được đưa vào những tuyến du lịch về nguồn, kết nối với các điểm di tích, làng nghề và không gian văn hóa địa phương.

Để những hành trình này có sức hấp dẫn, điều quan trọng là xây dựng được câu chuyện riêng cho từng điểm đến. Thay vì chỉ giới thiệu thời gian, địa điểm và sự kiện, nội dung thuyết minh cần làm rõ bối cảnh lịch sử, những lời căn dặn của Bác, câu chuyện về hiện vật và sự đổi thay của địa phương qua các thời kỳ. Các chương trình dành cho học sinh có thể bổ sung hoạt động tìm hiểu tư liệu, kể chuyện lịch sử; khách du lịch tiếp cận thông tin qua bản đồ di sản, mã QR, thuyết minh tự động và hình ảnh số hóa.

Ông Trịnh Đình Điệu, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ninh Giang cho biết, địa phương mong muốn tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị hai địa chỉ đỏ, từng bước xây dựng nơi đây trở thành điểm tham quan, tìm hiểu lịch sử cho người dân và du khách. Theo ông Trình Đình Điệu, nếu được kết nối với các di tích, điểm đến văn hóa trên địa bàn, những địa chỉ này sẽ có thêm điều kiện phát huy giá trị, đưa những câu chuyện về Bác đến gần hơn với cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.