Làm gì để người lao động gắn bó với khu công nghiệp?

Áp lực giữ người

Chi phí tuyển dụng một lao động phổ thông từ 14 - 30 triệu đồng nhưng nhân sự vẫn thường xuyên biến động. Thực tế này được lãnh đạo Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam (Khu công nghiệp Phúc Điền) nêu tại buổi làm việc với lãnh đạo thành phố đầu tháng 10, cho thấy khó khăn của doanh nghiệp trong duy trì nguồn nhân lực.

Theo lãnh đạo công ty, một bộ phận lao động nhận thưởng tuyển mới rồi chuyển sang doanh nghiệp khác, khiến công ty phải liên tục tuyển bổ sung, làm tăng chi phí. Những tháng cuối năm, doanh nghiệp cần tuyển thêm khoảng 1.550 lao động, đồng thời gặp khó khăn trong tuyển nhân lực kỹ thuật đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ.

Trong hơn 11.000 lao động trong nước của công ty, khoảng 56% là người ngoại tỉnh. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị thành phố quan tâm phát triển nhà ở, giao thông và các dịch vụ thiết yếu để công nhân ổn định cuộc sống, gắn bó lâu dài.

Khó khăn tuyển dụng cũng xảy ra tại Công ty TNHH Tohoku Pioneer Việt Nam (Khu công nghiệp Nhật Bản - Hải Phòng). Do đơn hàng tăng, doanh nghiệp cần tuyển thêm 1.000 người trên quy mô khoảng 2.300 lao động hiện có, buộc phải tạm thời sử dụng lao động thời vụ là sinh viên. Nhu cầu bổ sung nhân lực lớn trong thời gian ngắn gây sức ép lên việc bố trí lao động và bảo đảm tiến độ sản xuất.

Việc mở rộng sản xuất cũng đặt ra yêu cầu chủ động nguồn nhân lực. Với hơn 9.000 lao động, Công ty TNHH Pegatron Việt Nam (Tổ hợp khu công nghiệp DEEP C) đang tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các nhà xưởng thuộc dự án 800 triệu USD. Bên cạnh tuyển dụng phục vụ kế hoạch sản xuất, doanh nghiệp cần duy trì đội ngũ lao động ổn định để vận hành hiệu quả các nhà xưởng mới.

Áp lực nhân lực được dự báo tiếp tục gia tăng khi các khu công nghiệp thu hút thêm dự án, mở rộng sản xuất. Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng Nguyễn Thị Thúy Hằng cho biết, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế Hải Phòng hiện sử dụng 362.528 lao động Việt Nam, trong đó có 135.678 người ngoại tỉnh, chiếm khoảng 37,4%.

Năm 2026, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế cần tuyển hơn 120.000 lao động, trong khi nguồn cung tại chỗ chưa đáp ứng đủ. Khó khăn trong tuyển dụng và giữ chân người lao động đang gây sức ép lên việc ổn định sản xuất, mở rộng đầu tư.

Nguồn cung lao động tại chỗ hạn chế khiến doanh nghiệp phải mở rộng tuyển dụng từ các tỉnh, thành phố khác. Tuy nhiên, điều kiện sinh hoạt của lao động ngoại tỉnh còn nhiều bất cập. Phần lớn công nhân phải thuê trọ, trong khi chất lượng chỗ ở và các dịch vụ thiết yếu chưa đồng đều.

Theo khảo sát nhu cầu nhà lưu trú, ký túc xá và nhà ở xã hội của Phòng Quản lý lao động (Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng), cả 200 doanh nghiệp được khảo sát đều mong muốn có khu vực bố trí chỗ ở cho người lao động. Tuy nhiên, nhiều khu công nghiệp cũ thiếu quỹ đất phù hợp. Bên cạnh đó, thu nhập chưa vượt trội so với các địa phương khác, cùng chi phí sinh hoạt, cũng làm giảm sức hút đối với lao động xa quê.

Tạo điều kiện gắn bó lâu dài

Giải quyết chỗ ở là một trong những việc doanh nghiệp chủ động thực hiện nhằm giúp công nhân xa quê yên tâm làm việc. Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam đã xây dựng 406 phòng ký túc xá, đáp ứng nhu cầu lưu trú tối đa 2.214 người, hiện có 976 người đang ở. Công ty TNHH Pegatron Việt Nam cũng đưa vào sử dụng 784 phòng với giá thuê 100.000 đồng/người/tháng. Tuy nhiên, đến tháng 6/2026, tỷ lệ lấp đầy mới đạt 43%. Những công trình này góp phần giảm gánh nặng tiền thuê nhà cho công nhân, song cần tìm hiểu nhu cầu thực tế để nâng cao hiệu quả sử dụng.

Chỗ ở phù hợp không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn cần thuận tiện cho việc chăm sóc con, đi làm và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, phát triển nhà ở công nhân cần gắn với nhà trẻ, cơ sở y tế, điểm mua sắm và không gian văn hóa, thể thao.

Để công nhân có chỗ ở ngay khi nhà máy đi vào hoạt động, Phòng Quản lý Lao động (Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng) kiến nghị đầu tư đồng bộ nhà lưu trú và các dịch vụ thiết yếu tại những khu công nghiệp mới. Với những nơi thiếu quỹ đất, đơn vị đề xuất phát triển khu nhà ở phục vụ công nhân của nhiều khu công nghiệp lân cận, kết hợp các tuyến xe đưa đón phù hợp với giờ vào ca, tan ca.

Bên cạnh hạ tầng phục vụ đời sống, doanh nghiệp cần có chính sách thiết thực để khuyến khích người lao động gắn bó lâu dài. Tại Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng, công nhân ở xa được hỗ trợ ký túc xá hoặc trợ cấp nhà ở khoảng 700.000 đồng/tháng, xe đưa đón và bữa ăn miễn phí. Công ty còn tổ chức đào tạo chuyên môn, ngoại ngữ, tạo cơ hội thăng tiến.

Những chính sách này cần được kết hợp với thưởng thâm niên, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ học tập cho con và xây dựng tiêu chí nâng lương, nâng bậc minh bạch, phù hợp với khả năng của từng doanh nghiệp.

Tại tọa đàm về giải pháp thu hút và phát triển nguồn nhân lực bền vững giai đoạn 2026-2030 do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng tổ chức mới đây, các doanh nghiệp kiến nghị tăng cường kết nối cung - cầu lao động, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê phù hợp với thu nhập công nhân. Các doanh nghiệp cũng mong muốn có thêm các lớp hướng dẫn kỹ năng quản lý lao động, cùng các hoạt động văn hóa, thể thao nhằm cải thiện môi trường làm việc và nâng cao đời sống tinh thần cho người lao động.

Cùng với các chính sách hỗ trợ, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu lao động dùng chung và “Thẻ Người lao động Hải Phòng” dưới hình thức điện tử. Dữ liệu về việc làm, quá trình công tác sẽ giúp xác định đối tượng thụ hưởng chính sách, xây dựng chế độ đãi ngộ phù hợp với thời gian gắn bó. Thẻ cũng được đề xuất kết nối với các chương trình ưu đãi của đơn vị thương mại, y tế, vận tải trên cơ sở tự nguyện, góp phần giảm chi phí sử dụng dịch vụ cho công nhân.

Nghị quyết số 11-NQ/TU đặt mục tiêu thu hút đầu tư bình quân 5-6 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2026-2030. Trong cùng giai đoạn, các khu công nghiệp, khu kinh tế dự kiến có nhu cầu tuyển dụng khoảng 400.000 lao động. Quy mô này đòi hỏi công tác chuẩn bị nguồn nhân lực phải được triển khai đồng bộ với phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư. Chăm lo đời sống, tạo điều kiện để công nhân ổn định cuộc sống và phát triển nghề nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của Hải Phòng trong thu hút các dự án có giá trị gia tăng cao.