'Làm sạch' dữ liệu giáo dục để tạo nguồn dữ liệu dùng chung

Mỗi năm, hệ thống giáo dục Hải Phòng phát sinh hơn 1,6 triệu bản ghi về cơ sở giáo dục, người học, đội ngũ, lớp học, văn bằng, chứng chỉ... Nếu được quản lý thống nhất, đây là nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục.

Ngày 31/5/2026, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định số 2038/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Hệ sinh thái dữ liệu giáo dục số thành phố Hải Phòng đến năm 2030, định hướng đến năm 2035”. Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành Kế hoạch số 4712/KH-SGDĐT ngày 30/7/2026 triển khai đề án trong năm 2026.

Theo số liệu của ngành giáo dục, 100% số cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên đã cập nhật dữ liệu ngành; 100% số cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên triển khai học bạ số. Tỷ lệ chuẩn hóa mã định danh cá nhân đạt khoảng 99,8% đối với giáo viên và 99,9% đối với học sinh. Hơn 280.000 dữ liệu văn bằng, chứng chỉ giai đoạn 2019 - 2025 đã được chuẩn hóa để phục vụ tích hợp với ứng dụng VNeID.

Tuy nhiên, dữ liệu được cập nhật đầy đủ chưa đồng nghĩa với việc đã được kết nối và khai thác hiệu quả. Một số hệ thống thông tin còn phân tán, dữ liệu chưa đồng bộ đầy đủ, khả năng phân tích và khai thác còn hạn chế.

Vì vậy, yêu cầu dữ liệu phải “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung” cần được thực hiện ngay từ nơi tạo lập. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu rà soát, "làm sạch", chuẩn hóa dữ liệu về cơ sở giáo dục, người học, đội ngũ, lớp học; đồng thời kiểm kê hạ tầng kỹ thuật, thiết bị, đường truyền, tài khoản và các hệ thống thông tin đang sử dụng.

Ngành giáo dục cũng yêu cầu các cơ sở không tự ý đầu tư, thuê, mua hoặc triển khai nền tảng, phần mềm độc lập có chức năng trùng lặp khi chưa có ý kiến thống nhất, nhằm tránh phân tán dữ liệu và hạn chế việc nhập cùng một thông tin trên nhiều hệ thống.

Người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác và kịp thời của dữ liệu tại nguồn. Đây là khâu quan trọng bởi dữ liệu sai từ cơ sở sẽ ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp, kết nối và khai thác.

Sau khi dữ liệu được "làm sạch", yêu cầu tiếp theo là đưa dữ liệu vào sử dụng hiệu quả. Thông tin đã được cập nhật chính xác cần có khả năng phục vụ nhiều quy trình phù hợp, hạn chế việc giáo viên, nhân viên phải nhập lại nhiều lần. Khi các hệ thống có thể kết nối, chia sẻ dữ liệu, thời gian tổng hợp báo cáo và đối chiếu thông tin cũng được giảm bớt.

Mục tiêu của đề án không chỉ là xây dựng kho dữ liệu lớn mà hình thành hệ sinh thái dữ liệu có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác, hướng tới kết nối dữ liệu giáo dục của thành phố với cơ sở dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các hệ thống dùng chung của thành phố.

Do đó, sau giai đoạn rà soát, "làm sạch" và chuẩn hóa, ngành giáo dục cần tập trung vào khả năng kết nối và sử dụng dữ liệu. Hiệu quả chuyển đổi số không chỉ thể hiện qua số lượng dữ liệu cập nhật hay tỷ lệ chuẩn hóa, mà còn ở việc giảm nhập liệu trùng lặp, rút ngắn thời gian tổng hợp, nâng cao chất lượng quản lý và hình thành nguồn dữ liệu dùng chung.

"Làm sạch" dữ liệu là bước đầu. Khi dữ liệu được cập nhật chính xác, kết nối thống nhất và khai thác đúng mục đích, chuyển đổi số mới thực sự tạo ra thay đổi trong hoạt động quản lý giáo dục.