Hỗ trợ người khuyết tật vươn lên làm chủ cuộc sống

Vượt khó

Đôi chân bị khuyết tật vận động khiến việc đi lại gặp nhiều khó khăn, nhưng không ngăn được chị Hoàng Thị Hương, chủ một cơ sở may tại phường Kinh Môn, kiên trì đào tạo nghề cho người khuyết tật.

Cơ sở may của chị Hương hoạt động từ năm 2005. Đến năm 2014, chị mở thêm lớp dạy nghề miễn phí dành cho người khuyết tật. Từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần, căn phòng nhỏ lại vang tiếng máy may cùng những lời hướng dẫn tận tình, tỉ mỉ của chị dành cho các học viên ở nhiều độ tuổi, hoàn cảnh khác nhau.

Lớp học tiếp nhận người từ 15 đến 45 tuổi. Mỗi học viên có dạng khuyết tật, khả năng tiếp thu và tình trạng sức khỏe khác nhau. Có người chỉ cần được hướng dẫn vài lần đã biết điều khiển máy may, nhưng cũng có người phải mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tháng, mới làm quen được với bàn đạp, điều chỉnh lực chân và thực hiện những đường may cơ bản.

“Có những em khi mới học chưa thể điều khiển được máy, chân cứ đạp liên tục, không kiểm soát được tốc độ. Tôi phải tìm cách hướng dẫn phù hợp, kiên trì cùng các em tập từng động tác”, chị Hương chia sẻ.

Để giúp học viên tiếp thu hiệu quả, chị Hương áp dụng cách dạy phù hợp với từng người. Với những người hạn chế khả năng nghe, nói, chị kết hợp lời nói, cử chỉ và thao tác trực tiếp. Với người gặp khó khăn về vận động hoặc nhận thức, chị chia nhỏ từng công đoạn, hướng dẫn và lặp lại nhiều lần cho đến khi học viên có thể thực hiện.

Bản thân là người khuyết tật, chị Hương thấu hiểu sự mặc cảm, những khó khăn trong sinh hoạt và mong muốn được lao động, tự kiếm sống của các học viên. Vì vậy, chị luôn động viên họ phát huy khả năng của mình, từng bước tự lập thay vì mặc định bản thân là gánh nặng của gia đình.

Từ năm 2014 đến nay, chị Hương đã đào tạo nghề và kỹ năng sống cho gần 300 học viên. Cơ sở hiện tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động. Nhiều người được nhận hàng về nhà gia công để phù hợp với sức khỏe, điều kiện đi lại và sinh hoạt, với thu nhập khoảng 8 - 10 triệu đồng/người/tháng.

Cũng lựa chọn con đường truyền nghề, tạo sinh kế cho người khuyết tật, bà Vũ Thị Quê, Chủ tịch Hợp tác xã Phụ nữ khuyết tật Bình Giang (xã Đường An), đã từng bước xây dựng cơ sở may, giúp những người cùng cảnh ngộ có việc làm và thu nhập ổn định.

Là người khuyết tật, bà Quê hiểu những khó khăn khi tìm kiếm việc làm và tự nuôi sống bản thân. Năm 2020, bà thành lập Hợp tác xã Phụ nữ khuyết tật Bình Giang tại khu vực Bình Giang trước đây, nay thuộc xã Đường An, thành phố Hải Phòng. Từ đó, bà từng bước phát triển cơ sở may, tạo việc làm cho hơn 20 lao động khuyết tật.

Theo bà Quê, dạy nghề cho người khuyết tật đòi hỏi sự kiên trì và phương pháp phù hợp với từng người. Ngay cả khi đã thành thạo công việc, khả năng duy trì lao động của mỗi người vẫn khác nhau, tùy thuộc vào sức khỏe, tâm lý và dạng khuyết tật. Vì vậy, người dạy không chỉ hướng dẫn kỹ thuật mà còn phải thường xuyên động viên, uốn nắn để học viên hình thành thói quen lao động.

Từ chính sách đến cơ hội tự chủ

Dù đã có những mô hình thiết thực, con đường tự tạo sinh kế của người khuyết tật còn nhiều trở ngại. Khả năng tiếp cận việc làm, học nghề, phương tiện sản xuất và thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa đồng đều. Một bộ phận người khuyết tật cần thời gian đào tạo dài hơn, môi trường làm việc linh hoạt hơn và sự hỗ trợ sát với nhu cầu thực tế.

Trước thực tế đó, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Kế hoạch số 364/KH-UBND triển khai Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn. Chương trình đặt ra 7 nhóm chỉ tiêu về y tế và chăm sóc sức khỏe; giáo dục và giáo dục nghề nghiệp; việc làm và sinh kế; tiếp cận công trình công cộng và giao thông; tiếp cận thông tin, công nghệ và pháp lý; văn hóa, thể thao và tổ chức hội; nâng cao năng lực cán bộ làm công tác hỗ trợ người khuyết tật, gia đình và người khuyết tật.

Chương trình nhằm tạo điều kiện để người khuyết tật tiếp cận bình đẳng hơn với các dịch vụ y tế, giáo dục, đào tạo nghề, việc làm, trợ giúp xã hội, văn hóa, thể thao, giao thông và công nghệ thông tin theo quy định. Trong đó, hỗ trợ việc làm, tạo sinh kế được xác định là hướng đi lâu dài, giúp người khuyết tật từng bước ổn định cuộc sống.

Hội Chữ thập đỏ và Liên minh Hợp tác xã thành phố Hải Phòng cũng vừa ký chương trình phối hợp phát huy nguồn lực kinh tế tập thể, hợp tác xã trong hoạt động nhân đạo, an sinh xã hội và phát triển kinh tế bền vững giai đoạn 2026 - 2031.

Một trong những nội dung trọng tâm là khảo sát nhu cầu học nghề, truyền nghề, tạo việc làm và phát triển sinh kế cho người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế. Các hợp tác xã được khuyến khích tiếp nhận người có nhu cầu vào học nghề, làm việc; hỗ trợ công cụ, phương tiện sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật, liên kết sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Giai đoạn 2026 - 2031, chương trình đặt mục tiêu mỗi năm thành lập ít nhất một hợp tác xã hoặc tổ hợp tác tạo việc làm, sinh kế cho người yếu thế; hỗ trợ từ 10 - 20 gia đình có hoàn cảnh khó khăn tìm hiểu các mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả, tiếp cận cơ hội học nghề, việc làm và phát triển kinh tế.

Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ thành phố Hải Phòng Bùi Mạnh Phúc cho biết, để các mục tiêu trên đạt hiệu quả, cần duy trì kết nối thường xuyên giữa cơ sở đào tạo nghề, hợp tác xã, doanh nghiệp và người khuyết tật.

Các mô hình hỗ trợ cần gắn đào tạo nghề với tiếp cận nguồn vốn, công cụ lao động, đơn hàng, kỹ thuật sản xuất và đầu ra sản phẩm. Đồng thời, việc dạy nghề cần linh hoạt theo dạng khuyết tật, sức khỏe và điều kiện sinh hoạt của từng người, tạo điều kiện để họ làm việc tại cơ sở hoặc nhận việc về nhà khi phù hợp.