Đầu tư lớn cho xây dựng trường học nhưng vẫn chưa đồng bộ

Những ngôi trường khang trang

Năm học 2026 - 2027, thầy và trò Trường THCS Đồ Sơn (phường Đồ Sơn) đón niềm vui khi công trình trường học mới được khánh thành, đưa vào sử dụng. Dự án có tổng mức đầu tư 86,838 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2023 - 2026, với diện tích xây dựng khoảng 2.198,2 m². Công trình được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại, góp phần cải thiện điều kiện học tập, tạo không gian giáo dục khang trang, an toàn cho học sinh. Khi phòng học được cải thiện, không gian dạy và học được mở rộng, giáo viên có thêm điều kiện đổi mới phương pháp, học sinh được học tập trong môi trường thuận lợi hơn.

Trường Tiểu học và THCS Kênh Dương (phường Lê Chân) cũng là một trong những ngôi trường được xây mới hoàn toàn từ nguồn đầu tư ngân sách với tổng mức đầu tư hơn 240 tỷ đồng, trên tổng diện tích hơn 14.000 m², với hệ thống phòng học đạt chuẩn, có phòng tin học, ngoại ngữ, phòng trải nghiệm STEM theo mô hình Fab Lab, nhà đa năng và thư viện. Các hạng mục phụ trợ như bếp ăn một chiều, cảnh quan chung quanh cũng đang được hoàn thiện.

Theo cô Hứa Thanh Mai, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Kênh Dương, đây là năm học đầu tiên nhà trường vận hành trong hệ thống trường lớp mới. Việc được đầu tư xây dựng đồng bộ tạo điều kiện để nhà trường tiếp cận xu hướng giáo dục mới, có điều kiện tổ chức đa dạng hoạt động học tập và phát triển năng lực học sinh.

Đây chỉ là 2 trong nhiều công trình trường học được đầu tư từ nguồn vốn ngân sách. Năm 2026, các địa phương trên địa bàn thành phố triển khai 272 công trình, hạng mục phục vụ giáo dục, với tổng mức đầu tư, kinh phí khoảng 3.779,3 tỷ đồng.

Trên toàn thành phố, năm 2026, tổng chi ngân sách dành cho giáo dục, đào tạo và dạy nghề của Hải Phòng ước đạt 18.638,57 tỷ đồng, chiếm 20,54% tổng chi ngân sách địa phương.

Đầu tư đồng bộ hơn

Những con số đầu tư cho thấy nỗ lực đáng ghi nhận trong việc củng cố nền tảng vật chất cho giáo dục của thành phố Hải Phòng. Tuy nhiên, tại các trường học được xây mới, các dự án bổ sung cho các trường vẫn tập trung nhiều vào việc đầu tư phòng học cơ bản. Các nhà đa năng, phòng học STEM, thư viện, hay phòng bộ môn, phòng âm nhạc chưa có hoặc còn trống thiết bị phục vụ dạy học.

Trong khi đó, thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hiệu quả đầu tư cần được đánh giá sâu hơn, không chỉ căn cứ vào số phòng học kiên cố hay tổng kinh phí đã sử dụng. Chương trình giáo dục mới đặt ra yêu cầu tăng cường thực hành, thí nghiệm, hoạt động trải nghiệm, giáo dục STEM, tin học, ngoại ngữ, nghệ thuật và giáo dục thể chất.

Muốn tổ chức hiệu quả những nội dung này, trường học cần có đủ phòng bộ môn, phòng thí nghiệm, thư viện, không gian sáng tạo, nhà đa năng, sân chơi, bãi tập và các công trình phục vụ sinh hoạt, bán trú.

Cô Lương Thị Hoài, Hiệu trưởng Trường THCS Đồ Sơn cho biết, năm học 2026 - 2027, nhà trường có một điểm trường chính được xây mới hoàn toàn từ nguồn vốn đầu tư công và hai phân hiệu là trụ sở các trường THCS cũ trên địa bàn sau sáp nhập. Cơ sở vật chất được cải thiện, song các phòng chức năng còn để trống, chưa được trang bị đầy đủ thiết bị để đưa vào khai thác hiệu quả. Vì vậy, bên cạnh đầu tư xây dựng trường lớp, nhà trường mong muốn tiếp tục được quan tâm bố trí nguồn lực hoàn thiện các phòng chức năng, trang thiết bị và công trình phụ trợ, bảo đảm cơ sở vật chất phát huy tối đa công năng, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Thực tế cho thấy, nếu trường lớp khang trang nhưng phòng chức năng còn thiếu, thiết bị chưa đồng bộ hoặc công trình phụ trợ chưa đáp ứng nhu cầu, hiệu quả đầu tư vẫn chưa trọn vẹn. Một phòng học hiện đại sẽ khó phát huy hết giá trị nếu thiếu thiết bị phù hợp; phòng STEM chỉ thực sự có ý nghĩa khi được khai thác thường xuyên, có giáo viên tổ chức hoạt động và học sinh được thực hành.

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là đầu tư phải đồng bộ ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế, xây dựng đến trang bị và vận hành. Khi lập dự án, cần tính toán đầy đủ cơ cấu phòng học, phòng chức năng, công trình phụ trợ theo quy mô học sinh và định hướng phát triển của nhà trường; tránh tình trạng ưu tiên xây dựng khối lớp học nhưng thiếu không gian hỗ trợ giáo dục, hoặc công trình vừa đưa vào sử dụng đã phải tiếp tục sửa chữa, bổ sung hạng mục.

Một yêu cầu không kém phần quan trọng là đánh giá hiệu quả sau đầu tư. Các cơ quan quản lý cần theo dõi công suất sử dụng phòng học, tần suất khai thác phòng chức năng, mức độ sử dụng thiết bị, chi phí bảo trì và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của học sinh. Việc đánh giá cũng cần gắn với chất lượng tổ chức dạy học, điều kiện tiếp cận giáo dục và mức độ an toàn của môi trường trường học, thay vì chỉ căn cứ vào tiến độ giải ngân hay số lượng công trình hoàn thành.

Những ngôi trường mới là tín hiệu tích cực, thể hiện sự quan tâm của thành phố đối với giáo dục. Nhưng để nguồn vốn ngân sách thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng dạy và học, không chỉ cần đầu tư đủ chỗ học mà còn cần đầu tư đủ điều kiện giáo dục. Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh giáo dục không còn chỉ đặt mục tiêu truyền thụ kiến thức mà chú trọng hình thành phẩm chất, năng lực và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.