Mỹ và Trung Quốc thúc đẩy đối thoại về quản trị AI

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 15/10, Mỹ và Trung Quốc đang tăng cường trao đổi cấp chuyên viên nhằm xây dựng cơ chế xử lý sự cố liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết lập kênh đối thoại song phương lâu dài. Hai bên kỳ vọng đạt tiến triển trong lĩnh vực này tại cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước bên lề Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Thâm Quyến vào tháng 11 tới.

Đây dự kiến là lần gặp trực tiếp thứ ba trong năm nay giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Các cuộc trao đổi kỹ thuật được đẩy mạnh sau chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập tới Mỹ hồi tháng 9. Khi đó, hai nước công bố kế hoạch thiết lập kênh liên lạc về các sự cố AI, đồng thời khởi động đối thoại về công nghệ này.

Theo thông tin từ Nhà Trắng và Chính phủ Trung Quốc, cơ chế đối thoại nhằm trao đổi quan điểm về lợi ích và rủi ro của AI, với phiên họp tiếp theo dự kiến diễn ra trong tháng 11. Tuy nhiên, các sáng kiến hiện vẫn chủ yếu dừng ở mức tuyên bố.

Một nguồn tin cho biết Washington và Bắc Kinh muốn xây dựng khuôn khổ cơ bản để ứng phó với khủng hoảng liên quan đến AI trước cuộc gặp tại Thâm Quyến, sau đó tiếp tục hoàn thiện các chi tiết vận hành.

Hai bên cũng có thể công bố cơ chế hợp tác AI thường xuyên với sự tham gia của quan chức chính phủ, cơ sở nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp. Theo SCMP, AI ngày càng giữ vị trí quan trọng trong chương trình nghị sự song phương.

Mỹ và Trung Quốc từng nhất trí khởi động đàm phán chính thức về quản trị AI sau cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Tuy nhiên, đối thoại nhiều lần bị trì hoãn do bất đồng về phạm vi thảo luận và lịch trình.

Phiên đối thoại AI đầu tiên sau đó được lồng ghép vào các cuộc đàm phán kinh tế, thương mại giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại New York, chỉ vài ngày trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung ở Washington hồi tháng 9.

Các cuộc họp APEC tại Thâm Quyến được kỳ vọng tạo cơ sở chính trị và thể chế cho đối thoại AI. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định sự khác biệt trong hệ thống quản lý và cạnh tranh chiến lược có thể gây khó khăn cho việc thiết lập cơ chế hợp tác lâu dài.

Nỗ lực đối thoại diễn ra khi cuộc đua AI giữa hai nước ngày càng quyết liệt. Giới chức và doanh nghiệp Mỹ lo ngại Trung Quốc nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ, trong khi các mô hình AI tiên tiến của doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng tiệm cận năng lực của đối thủ Mỹ.

Trước những quan ngại về an toàn, chính quyền Tổng thống Trump bác bỏ lời kêu gọi làm chậm quá trình phát triển các mô hình AI tiên tiến, viện dẫn sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc. Ông chủ trương để doanh nghiệp tự giám sát hệ thống của mình.

Tại cuộc gặp với các lãnh đạo công nghệ ở Nhà Trắng hồi tháng 9, ông Trump ủng hộ thỏa thuận tự nguyện để doanh nghiệp giám sát, kiểm tra hệ thống AI và mô tả đây là thỏa thuận có tính ràng buộc về đạo đức.

Trong khi đó, doanh nghiệp công nghệ và quan chức Mỹ gia tăng cáo buộc Trung Quốc khai thác năng lực từ các mô hình AI của Mỹ để phát triển hệ thống riêng. Tranh cãi tập trung vào kỹ thuật huấn luyện trong đó mô hình nhỏ học từ đầu ra của mô hình lớn hơn. Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc, khẳng định đây là thông lệ của ngành AI.

Hai nước cũng cạnh tranh định hình quản trị AI toàn cầu. Mỹ thúc đẩy mạng lưới đối tác tin cậy thông qua sáng kiến Pax Silica, trong khi Trung Quốc phát triển Tổ chức Hợp tác Trí tuệ nhân tạo Thế giới.