Hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo vệ quyền tác giả trong kỷ nguyên số

Ngày 15/10, tại Hà Nội, Cục Công nghiệp văn hóa và bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.

Dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong; đại diện các bộ, ngành, địa phương, nhà khoa học, chuyên gia, luật sư, hiệp hội, tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho biết Luật Sở hữu trí tuệ được ban hành cách đây 20 năm, trải qua 5 lần sửa đổi. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động sáng tạo và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Thực tiễn đó đòi hỏi hệ thống pháp luật phải được cập nhật kịp thời, đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền tác giả, đồng thời khơi thông nguồn lực sáng tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế sáng tạo.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để chuẩn bị đề xuất cơ quan thẩm quyền xây dựng luật chuyên ngành riêng về bản quyền tác giả, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo vệ hoạt động sáng tạo và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Tại hội nghị, các đại biểu đánh giá kết quả thực thi pháp luật, phân tích những khó khăn, vướng mắc trong bảo hộ và khai thác quyền tác giả, quyền liên quan; đồng thời góp ý dự thảo báo cáo tổng kết, đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách trong lĩnh vực này.

Theo số liệu được công bố, từ năm 2021 đến hết tháng 6/2026, cơ quan quản lý đã cấp 61.003 giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, trong đó có 60.622 giấy chứng nhận quyền tác giả và 381 giấy chứng nhận quyền liên quan. Riêng Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam thu hơn 2.000 tỷ đồng tiền bản quyền trong giai đoạn này.

Số liệu trên phản ánh quy mô ngày càng lớn của hoạt động đăng ký, quản lý và khai thác quyền tác giả, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả bảo hộ tài sản trí tuệ. Thực tiễn thi hành pháp luật cho thấy, vi phạm bản quyền trên môi trường số, tình trạng khai thác tác phẩm trái phép và khó khăn trong xử lý các hành vi vi phạm xuyên biên giới vẫn là những vấn đề cần quan tâm.

Sự phát triển nhanh của AI đặt ra yêu cầu làm rõ quyền, trách nhiệm của các bên khi sử dụng tác phẩm có bản quyền để tạo lập nội dung hoặc phục vụ huấn luyện công nghệ.

Ý kiến của đại diện cơ quan quản lý, giới chuyên môn và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bản quyền là cơ sở để nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sáng tạo, thúc đẩy khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số.

Tại Hải Phòng, công tác quản lý nhà nước và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan thời gian qua đã bám sát yêu cầu chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội. Thành phố chủ động lồng ghép nội dung sở hữu trí tuệ trong các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, cải cách hành chính và đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa, quảng cáo, karaoke, rạp chiếu phim...

Trong đợt cao điểm tháng 5 và tháng 6/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng phối hợp với Công an thành phố, các địa phương kiểm tra, phát hiện và xử lý 1 tổ chức, 7 hộ kinh doanh vi phạm quy định về quyền sở hữu trí tuệ với tổng số tiền phạt 190 triệu đồng; đồng thời duy trì hiệu quả công tác tuyên truyền, hướng dẫn ký cam kết chấp hành bản quyền tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa.