Mạnh tay với tội phạm giả mạo nhãn hiệu

Hàng giả len lỏi từ xưởng đến sàn thương mại

Tháng 9/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố Trần Huy Tùng, sinh năm 1988, ở phường Kiến An về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”. Kết quả điều tra xác định, từ tháng 7/2025, Tùng đến khu vực chợ Ninh Hiệp, xã Phù Đổng (Hà Nội) thu mua số lượng lớn giày, dép, túi xách giả mạo các nhãn hiệu quốc tế đã được đăng ký bảo hộ tại Việt Nam. Hàng hóa được đưa về cơ sở kinh doanh tại đường Phan Đăng Lưu (phường Kiến An) bán trực tiếp và bán online qua mạng xã hội Facebook.

Đến ngày 20/8/2025, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố kiểm tra đột xuất hộ kinh doanh này, phát hiện, thu giữ hơn 1.000 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu lớn như Dolce&Gabbana, Dior, Burberry, Hermès, Gucci, Adidas... Tổng giá trị hàng hóa vi phạm theo kết quả định giá là hơn 236,9 triệu đồng. Điều đáng nói, chỉ mới tháng 2/2026, Trần Huy Tùng bị Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng tuyên phạt 12 tháng cải tạo không giam giữ về cùng tội danh.

Không chỉ thu mua hàng giả để tiêu thụ qua cửa hàng và mạng xã hội, việc giả mạo nhãn hiệu, làm hàng giả còn tồn tại ngay từ khâu sản xuất. Đơn cử vụ việc được phát hiện vào tháng 5/2026 tại Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Nam Nga tại xã An Thành. Thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 5.265 đôi dép trẻ em mang dấu hiệu hình chữ H có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, cùng 14.600 chiếc quai dép được xác định là nguyên liệu, bán thành phẩm dùng để sản xuất dép mang dấu hiệu tương tự. Tổng trị giá hàng hóa theo giá niêm yết hơn 270,27 triệu đồng. Toàn bộ hàng hóa được tạm giữ để xử lý theo quy định.

Bức tranh chung về vi phạm thương mại tại Hải Phòng cũng cho thấy áp lực lớn đối với các lực lượng chức năng. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 thành phố, trong 6 tháng năm 2026, các lực lượng đã kiểm tra 4.235 vụ việc liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế và hàng giả; phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 3.912 vụ. Đáng chú ý, 85 vụ án hình sự với 112 đối tượng liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng cấm, hàng giả và gian lận thương mại quy mô lớn đã được khởi tố. Tổng số tiền xử phạt hành chính, truy thu thuế và tiền bán thanh lý tài sản tịch thu nộp ngân sách đạt hơn 7,7 tỷ đồng.

Riêng Chi cục Quản lý thị trường thành phố, chỉ từ tháng 6 đến hết tháng 9/2026, đã phát hiện và xử lý 141 vụ sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm sở hữu trí tuệ, xử phạt hành chính hơn 1,58 tỷ đồng, trị giá hàng hóa tiêu hủy hơn 1,45 tỷ đồng.

Các con số trên phản ánh kết quả đấu tranh của lực lượng chức và phần nào tình hình buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm sở hữu trí tuệ hiện nay.

Tăng sức răn đe từ xử lý hình sự

Hải Phòng có lợi thế về cảng biển, giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa nhưng cũng làm gia tăng áp lực kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ và tính hợp pháp của sản phẩm. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh ngày càng dịch chuyển lên các nền tảng số, việc buôn bán, tiêu thụ hàng hóa giả mạo nhãn hiệu trên mạng xã hội, bán qua livestream đang là một trong những vấn đề phức tạp hiện nay.

Theo ông Hồ Quang Đức, Trưởng phòng Nghiệp vụ tổng hợp, Chi cục Quản lý thị trường (Sở Công Thương), việc truy vết các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm sở hữu trí tuệ trên nền tảng điện tử gặp khó khăn. Họ không bày hàng vi phạm tại gian hàng mà tích trữ, phân tán ở nhiều kho hàng, địa bàn khác nhau, khiến việc truy tìm nguồn hàng, xác định chủ thể kinh doanh và thu thập chứng cứ mất nhiều thời gian. Do đó cần sự phối hợp của các lực lượng công an, chủ các sàn thương mại điện tử, cũng như sự phối hợp của người tiêu dùng để đấu tranh với nhóm đối tượng này.

Một nguyên nhân khác khiến tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả mạo nhãn hiệu vẫn tồn tại chính là lợi nhuận từ việc kinh doanh hàng giả, hàng nhái khiến một số đối tượng bất chấp pháp luật. Việc sử dụng nhãn hiệu nổi tiếng giúp hàng hóa dễ thu hút người mua, trong khi giá bán thấp đánh vào tâm lý chuộng hàng hiệu nhưng muốn tiết kiệm chi phí. Bởi vậy, khi người tiêu dùng thiếu thông tin, không kiểm tra nguồn gốc, còn người bán chịu chế tài không tương xứng với lợi ích thu được, thì tình trạng này vẫn hiện hữu.

Theo ông Nguyễn Bình Minh, Chủ tịch Hội Đo lường và Bảo vệ người tiêu dùng Hải Phòng, cần xác định rõ ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm để áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Không phải mọi trường hợp hàng hóa không rõ nguồn gốc hay có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu đều mặc nhiên cấu thành tội phạm.

Khi đã có đủ căn cứ xác định hành vi phạm tội, các cơ quan tiến hành tố tụng cần xử lý nghiêm, tránh tình trạng hành vi có tính chất nghiêm trọng chỉ bị nhìn nhận như một vi phạm kinh doanh thông thường, khiến sức răn đe chưa cao. Cùng với đó, phải truy xét cả chuỗi cung ứng, từ nơi sản xuất, đầu mối thu mua, kho tập kết đến các kênh phân phối trực tiếp và trực tuyến. Việc xử lý cần hướng tới triệt phá nguồn cung, ngăn hàng vi phạm quay trở lại thị trường, thay vì chỉ dừng ở thu giữ một lô hàng tại điểm bán.

Thực hiện Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 5/12/2025 của Chính phủ, tại Kế hoạch số 299/KH-UBND ngày 4/8/2026, thành phố đặt mục tiêu đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Yêu cầu đặt ra là phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương, không để chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ; xác định rõ địa bàn, đối tượng, mặt hàng trọng điểm để tập trung kiểm tra, kiểm soát. Việc thành phố kiện toàn Ban Chỉ đạo 389/HP theo Quyết định số 2716/QĐ-UBND tháng 7 vừa qua cũng cho thấy quyết tâm trong đấu tranh với hành vi vi phạm này.

Một giải pháp quan trọng khác là huy động sự tham gia của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chủ sở hữu nhãn hiệu cần chủ động phối hợp cung cấp thông tin nhận diện hàng thật, hàng giả, tài liệu chứng minh quyền được bảo hộ. Doanh nghiệp kinh doanh chân chính cần phản ánh kịp thời các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Người dân thận trọng với hàng hiệu giá rẻ bất thường, yêu cầu hóa đơn, chứng từ và lựa chọn kênh mua bán có khả năng truy xuất nguồn gốc.

Hiện nay, để tiếp nhận thông tin từ cộng đồng, Công an thành phố Hải Phòng đã công bố đường dây nóng 0904.329.889, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, tố giác về buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là kênh để người dân, doanh nghiệp cung cấp thông tin, hỗ trợ lực lượng chức năng phát hiện sớm các hành vi vi phạm.