Hàng chục triệu người Nam Á có nguy cơ phải di dời do biến đổi khí hậu

Ngày 16/10, trả lời phỏng vấn trong chuyến thăm Ấn Độ, Tổng Giám đốc Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) thuộc Liên hợp quốc Amy Pope cho biết, biến đổi khí hậu đang đe dọa trực tiếp đến sinh kế và đẩy hàng triệu người dân khắp Nam Á vào làn sóng di cư cưỡng bức. Việc chủ động ứng phó từ Chính phủ và ứng dụng công nghệ sẽ là giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại.

Theo dự báo của IOM, trong kịch bản tồi tệ nhất, khu vực Nam Á có thể ghi nhận tới 40,5 triệu người buộc phải di dời vào năm 2050 khi mực nước biển dâng cao, lũ lụt và hạn hán bủa vây các vùng đất nông nghiệp. Gần đây nhất, thảm họa sụp đổ núi và sông băng tại Nepal vào ngày 26/8 đã gây ra trận lũ quét kinh hoàng. Khi người dân mất đi khả năng sản xuất lương thực và chăn nuôi, di cư trở thành phương thức thích nghi đầu tiên. Tại Ấn Độ, cái nóng cực đoan cũng đang đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa khi dòng người đổ xô về các thành phố để né tránh thời tiết khắc nghiệt.

Đáng chú ý, trong khi biến đổi khí hậu làm gia tăng thiên tai gây thiệt hại lớn, thế giới vẫn thiếu sự cấp bách trong việc bảo vệ các cộng đồng dễ bị tổn thương, nguồn kinh phí dự phòng còn rất hạn chế. Đặc biệt tại Nam Á, mật độ dân số cao cùng nguồn lực eo hẹp khiến các rủi ro trở nên nghiêm trọng hơn.

Bà Pope cho biết chi phí giải quyết một thảm họa nhân đạo có thể lên tới hàng tỷ USD, trong khi chi phí đầu tư cho các biện pháp tăng cường khả năng chống chịu thấp hơn rất nhiều. Để giải bài toán này, các chính phủ cần tận dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để giảm thiểu thiệt hại. Cụ thể, bằng cách kết hợp dự báo thời tiết với thông tin sinh kế địa phương, công nghệ có thể chỉ ra chính xác những nhóm dân cư có rủi ro di dời cao nhất để chính quyền chủ động can thiệp bằng cách cải tiến kỹ thuật canh tác, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc di dời từ sớm.

Dù thách thức rất lớn, người đứng đầu IOM vẫn bày tỏ sự lạc quan về khu vực Nam Á, đặc biệt là các khoản đầu tư công nghệ và hệ thống cảnh báo sớm của một số quốc gia như Ấn Độ, đồng thời nhấn mạnh đây là vấn đề cần sự phối hợp hành động của cộng đồng quốc tế. Bà cũng cho rằng có thể biến di cư thành công cụ phát triển để vừa tạo thu nhập, vừa giải quyết bài toán thiếu hụt lao động toàn cầu, với điều kiện các nước phải thiết lập lộ trình việc làm hợp pháp và an toàn để bảo vệ người lao động.