Học tiếng Việt để hiểu văn hóa Việt

Học tiếng Việt từ thực tế

Hơn 10 năm sống tại Việt Nam, anh Nagaraj Kotennavar, người Ấn Độ, hiện là giáo viên dạy nhảy tại Hải Phòng, vẫn dành thời gian học tiếng Việt mỗi ngày. Anh chưa từng theo học tại trường đại học hay lớp học chính quy mà chủ yếu học qua giao tiếp với những người xung quanh.

Sau nhiều năm, Nagaraj tự đánh giá có thể sử dụng khoảng 40 - 50% tiếng Việt. Khó khăn lớn nhất với anh là thanh điệu và vốn từ vựng phong phú. Dù vậy, anh luôn tận dụng cơ hội trò chuyện với người Việt để rèn luyện khả năng ngôn ngữ.

Nagaraj cho biết anh tò mò về văn hóa Việt Nam và trân trọng cách người Việt đối xử với người nước ngoài, đặc biệt là người dân Hải Phòng. Tình cảm nhận được trong cuộc sống khiến anh coi Việt Nam là quê hương thứ hai và mong muốn tiếp tục gắn bó lâu dài.

Với người nước ngoài tại Hải Phòng, nhu cầu học tiếng Việt xuất phát từ nhiều mục đích, từ giao tiếp hằng ngày đến công việc và học tập. Thành phố có nhiều khu công nghiệp với các doanh nghiệp nước ngoài cùng đội ngũ chuyên gia, nhà quản lý đến làm việc. Biết tiếng Việt giúp họ trao đổi thuận lợi hơn với đồng nghiệp và hòa nhập môi trường sống.

Anh Ngô Quang Hưng, giáo viên ngoại ngữ ở phường Lê Thanh Nghị, từng dạy tiếng Việt cho các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp nước ngoài tại các khu công nghiệp và chuyên gia. Thông thạo ngoại ngữ, anh nhận dạy tiếng Việt cho những người có nhu cầu, chủ yếu là người ở những nước sử dụng tiếng Anh và tiếng Trung Quốc.

Theo anh Hưng, nắm được ngôn ngữ của học viên giúp giáo viên thuận lợi hơn khi hướng dẫn, giải thích những điểm khó trong tiếng Việt. Với người học phục vụ công việc, nội dung giảng dạy cần gắn với tình huống giao tiếp thực tế để có thể vận dụng ngay trong công việc và sinh hoạt.

Tại Hải Phòng, Trung tâm Ngoại ngữ và Tư vấn du học TOMATO cũng tổ chức các khóa học tiếng Việt cho người nước ngoài. Chương trình được thiết kế theo nhu cầu, từ tiếng Việt giao tiếp đến các khóa phục vụ mục đích học tập. Hình thức dạy kèm cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ giúp giáo viên điều chỉnh nội dung phù hợp với trình độ từng học viên.

Thay vì chỉ học từ vựng và ngữ pháp, người học được luyện nghe, nói qua các tình huống như chào hỏi, gọi đồ uống, trao đổi với đồng nghiệp hay trò chuyện trong cuộc sống. Cách học này giúp hình thành phản xạ giao tiếp, hạn chế tình trạng hiểu bài trên lớp nhưng lúng túng khi sử dụng bên ngoài.

Phát âm là một trong những trở ngại lớn đối với người nước ngoài khi học tiếng Việt. Tiếng Việt có 6 thanh điệu: ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã và nặng. Chỉ cần thay đổi dấu thanh, nghĩa của từ có thể khác nhau. Với anh Nagaraj, thanh điệu vẫn là phần khó sau nhiều năm sinh sống tại Việt Nam.

Cách xưng hô cũng là thử thách đáng kể. Trong tiếng Việt, cách gọi người đối diện phụ thuộc vào tuổi tác, quan hệ và hoàn cảnh giao tiếp. Người nước ngoài cần thời gian để hiểu khi nào nên gọi là anh, chị, cô, chú hay bác, cách nói nào phù hợp với đồng nghiệp, bạn bè và người lớn tuổi. Nắm được cách xưng hô giúp họ giao tiếp thuận lợi và hiểu hơn cách người Việt thể hiện sự tôn trọng, duy trì các mối quan hệ.

Vì vậy, dạy tiếng Việt cho người nước ngoài không chỉ là hướng dẫn từ vựng, ngữ pháp mà còn cần giải thích cách dùng từ theo hoàn cảnh, tạo cơ hội thực hành và giúp học viên hiểu các sắc thái giao tiếp.

Học qua trải nghiệm văn hóa

Tại các trường đại học ở Hải Phòng, tiếng Việt là hành trang quan trọng đối với lưu học sinh quốc tế. Sử dụng thành thạo ngôn ngữ giúp các em tiếp cận chương trình chuyên ngành, chủ động trong sinh hoạt và hòa nhập môi trường học tập.

Giai đoạn 2021 - 2026, Trường Đại học Hải Phòng tiếp nhận và đào tạo tiếng Việt dự bị cho 50 học sinh tỉnh Udomxay, Lào. Hiện 19 lưu học sinh của tỉnh đang theo học tại trường, thuộc 7 ngành đào tạo. Nhà trường tiếp tục đánh giá trình độ, điều chỉnh việc dạy và học phù hợp với từng sinh viên, giúp các em nâng cao năng lực tiếng Việt và chuẩn bị cho những bậc học tiếp theo.

Tại Trường Đại học Hải Dương, 15 lưu học sinh tỉnh Viêng Chăn (Lào), được tiếp nhận theo chương trình hợp tác giữa hai địa phương giai đoạn 2024 - 2028. Nhà trường tổ chức giảng dạy tiếng Việt để các em có thể tiếp nhận kiến thức chuyên ngành sau một năm học ngôn ngữ.

Bên cạnh giờ học trên lớp, sinh viên được tham quan các địa điểm văn hóa, lịch sử, tìm hiểu phong tục, tập quán và con người địa phương. Những hoạt động này giúp các em vận dụng tiếng Việt vào đời sống và hiểu thêm về đất nước đang học tập.

Các chương trình giao lưu văn hóa cũng tạo cơ hội thực hành ngôn ngữ. Dịp Tết cổ truyền Bunpimay năm 2026, sinh viên Lào tại các trường đại học ở Hải Phòng tham gia chương trình gặp mặt, giao lưu hữu nghị. Qua đó, các em có cơ hội tìm hiểu phong tục của nhau, trò chuyện với bạn bè Việt Nam và cảm nhận không khí ngày lễ truyền thống.

Việc học tiếng Việt vì thế không chỉ diễn ra trong lớp mà còn qua những chuyến tham quan, buổi giao lưu và cuộc trò chuyện với người dân địa phương. Mỗi người có cách học khác nhau, từ lớp chính quy, gia sư đến giao tiếp hằng ngày. Với Hải Phòng, phát triển các hình thức dạy tiếng Việt gắn với giao lưu văn hóa sẽ giúp người nước ngoài thuận lợi hòa nhập cộng đồng và hiểu sâu hơn về văn hóa Việt Nam.