Cảnh giác hàng may mặc 'xuất dư'
Thị trường hàng may mặc xuất dư tiềm ẩn nhiều vi phạm về nguồn gốc, xuất xứ, đặt ra yêu cầu siết chặt quản lý, bảo vệ người tiêu dùng.
Nhập nhèm nguồn gốc, xuất xứ
Nhiều năm qua, thị trường kinh doanh các sản phẩm thời trang được gắn nhãn "hàng hiệu xuất dư" hay "hàng Việt Nam xuất khẩu" tại địa bàn thành phố và các tỉnh, thành phố lân cận diễn ra khá sôi động. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cùng các vụ án bị lực lượng chức năng xử lý thời gian qua cho thấy các mặt hàng này chưa thể hiện nguồn gốc hợp pháp...
Vấn đề nguyên phụ liệu dệt may nhập khẩu miễn thuế bị tự ý tiêu thụ chui nội địa bị cơ quan công an làm rõ. Ngày 14/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ra quyết định khởi tố vụ án "Buôn lậu" xảy ra tại Công ty CP May Hưng Long II (địa chỉ tại thôn Cao Xá, phường Sơn Nam, tỉnh Hưng Yên), đồng thời khởi tố bị can, bắt tạm giam Đỗ Viễn Phương (sinh năm 1970, Tổng Giám đốc) và Nguyễn Thị Biển (sinh năm 1987, Kế toán trưởng) về tội buôn lậu.
Trong quá trình nhận gia công may mặc cho đối tác nước ngoài giai đoạn 2018 - 2025, công ty nhập khẩu vải và bông theo loại hình gia công thuộc diện miễn thuế và chịu sự giám sát hải quan. Tuy nhiên, lượng nguyên phụ liệu dư thừa đã bị các đối tượng tự ý đưa đi tiêu thụ nội địa mà không kê khai chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý.
Giá trị hàng hóa vi phạm xác định ban đầu trên 774 triệu đồng. Vụ án cho thấy mắt xích nguồn cung của thị trường hàng xuất dư và đánh dấu sự thay đổi trong tư duy tố tụng, khi hành vi tự ý tiêu thụ nội địa hàng gia công miễn thuế bị xử lý hình sự về tội buôn lậu thay vì chỉ truy thu thuế hành chính.
Tại thành phố Hải Phòng, các vụ việc kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu núp bóng hàng tuồn, hàng xuất dư cũng liên tiếp bị Công an điều tra, xử lý hình sự.
Tháng 8/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng khởi tố bị can Trần Huy T. (ở quận Kiến An cũ) về hành vi buôn bán 1.078 sản phẩm thời trang gồm giày, dép, túi xách giả mạo 9 nhãn hiệu quốc tế được bảo hộ tại Việt Nam với tổng giá trị hàng hóa vi phạm gần 237 triệu đồng. Ngày 23/2/2026, Tòa án Nhân dân thành phố đã ra quyết định thi hành án hình phạt 12 tháng cải tạo không giam giữ đối với Trần Huy T. về tội "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp".
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Theo ông Trần Bình Minh, Chủ tịch Hội Đo lường và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thành phố Hải Phòng, nhằm đẩy lùi tình nhập nhèm hàng xuất dư, chấn chỉnh thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng quản lý thị trường thành phố nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển hướng hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro.
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với các doanh nghiệp gia công dệt may có số lượng nguyên phụ liệu miễn thuế lớn; siết chặt quy trình giám sát phế liệu, phế phẩm và tiêu hủy hàng hóa.
Lực lượng quản lý thị trường phối hợp chặt chẽ với Công an thành phố và Hải quan Hải Phòng nâng cao hiệu quả kiểm soát trên không gian mạng, tập trung đấu tranh triệt phá các kho hàng, tụ điểm kinh doanh và các tài khoản bán hàng livestream "hàng xách tay" để kinh doanh hàng giả.
Các doanh nghiệp may mặc cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, thực hiện nghiêm thủ tục kê khai chuyển đổi mục đích sử dụng và nộp đủ thuế đối với nguyên phụ liệu dư thừa trước khi đưa ra thị trường.
Theo Luật sư Trần Văn Tám, Công ty Luật Hợp danh V.I.P Chi nhánh Hải Phòng (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), việc quản lý và xử lý lượng tồn dư phải tuân thủ nghiêm theo Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 39/2018/TT-BTC) của Bộ Tài chính. Các phương án xử lý hợp pháp, gồm xuất trả đối tác nước ngoài, chuyển sang hợp đồng gia công khác, tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan hải quan hoặc bán nội địa.
Đối với trường hợp bán nội địa, doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn tất thủ tục khai thay đổi mục đích sử dụng, đăng ký tờ khai hải quan mới và nộp đủ các loại thuế trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông.
Phế liệu, phế phẩm tạo thành trong quá trình sản xuất gia công khi chuyển tiêu thụ nội địa được miễn thuế nhập khẩu nhưng doanh nghiệp vẫn phải thực hiện kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế.
Về chế tài xử lý hình sự đối với hành vi tiêu thụ chui, hành vi bán nội địa nguyên phụ liệu nhập khẩu miễn thuế không kê khai bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn lậu. Quy định khung hình phạt tù từ 7 - 15 năm (kèm phạt tiền từ 1,5 - 5 tỷ đồng) đối với trường hợp vật phạm pháp trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng.
Đối với hành vi tự ý tiêu thụ sản phẩm thành phẩm gia công mang thương hiệu được bảo hộ, người vi phạm có thể bị phạt tiền đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 3 năm đối với cá nhân, và phạt tiền đến 5 tỷ đồng đối với pháp nhân thương mại.
THU HẰNG