Gỡ khó cho hợp tác xã dịch vụ môi trường nông thôn

Sạch làng, đẹp xóm

Tại các phường nội đô, rác thải chủ yếu được thu gom, vận chuyển về bãi rác tập trung của thành phố. Trong khi đó, ở nhiều xã ngoại thành, công tác thu gom, xử lý rác thải phần lớn do các hợp tác xã dịch vụ môi trường đảm nhiệm.

Những năm qua, nhất là trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, các hợp tác xã dịch vụ môi trường trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền địa phương trong thực hiện tiêu chí số 17 về môi trường thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Nhờ hoạt động của các hợp tác xã dịch vụ môi trường, tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải ở nông thôn Hải Phòng duy trì trên 90%. Qua đó, góp phần hạn chế tình trạng xả rác bừa bãi xuống kênh, mương, đồng ruộng và đốt rác tự phát gây ô nhiễm không khí.

7 giờ sáng, tại bãi rác Đoàn Dũng, ông Đặng Văn Tôn, nhân viên thu gom rác thải của Hợp tác xã Dịch vụ môi trường thôn Đoàn Dũng miệt mài với việc vận chuyển rác trên địa bàn xã An Khánh.

Theo ông Tôn, ngày nào xe thu gom rác cũng đầy ắp. Công việc vất vả, độc hại. Dù mưa hay nắng, nhân viên vẫn phải làm việc trong môi trường hôi thối, nhiều ruồi muỗi. Tuy vậy, họ vẫn gắn bó với nghề, góp phần giữ gìn môi trường nông thôn xanh, sạch.

Hợp tác xã Môi trường Thành Vinh đã hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ môi trường tại khu vực ngoại thành hàng chục năm qua. Hiện hợp tác xã đảm nhiệm thu gom, xử lý rác thải tại hai xã Kiến Hải và Kiến Minh.

Tại hai xã Kiến Hải và Kiến Minh, hợp tác xã bố trí 60 nhân viên thu gom, xử lý rác thải hằng ngày tại các thôn. Phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động người dân phân loại rác tại nguồn.

Hợp tác xã còn tặng men vi sinh, hướng dẫn người dân ngâm ủ rác hữu cơ thành phân bón phục vụ trồng trọt, phần rác thải vô cơ được hợp tác xã đem đi xử lý. Vì vậy, đường thôn, ngõ xóm của 2 xã trên đều sạch đẹp. Các ga rác không có rác lưu cữu.

Một số hợp tác xã dịch vụ môi trường không chỉ làm nhiệm vụ thu gom rác thải, bảo đảm môi trường nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp mà tận dụng phân hữu cơ ủ được từ rác thải hữu cơ để nuôi giun trùn quế ngay tại các khu vực xử lý rác, đơn cử như một số hợp tác xã tại khu vực các xã An Quang và An Lão.

Cần cơ chế phù hợp

Với khối lượng chất thải rắn sinh hoạt khu vực ngoại thành khoảng 950 tấn/ngày, gánh nặng thu gom, vận chuyển rác thải đối với các hợp tác xã dịch vụ môi trường ở Hải Phòng càng lớn hơn…

Mức phí vệ sinh môi trường mà các hợp tác xã thu từ hộ dân nông thôn hiện nay phổ biến 6800 - 10.000 đồng/khẩu/tháng trong khi đó ở nội thành 14.500 đồng/khẩu/tháng.

Với mức thu hiện nay, nhiều hợp tác xã dịch vụ môi trường không đủ kinh phí trả công lao động. Một số hợp tác xã tại các xã có địa bàn rộng phải vận chuyển rác về khu xử lý tập trung của thành phố. Trong khi đó, lượng rác vô cơ còn lớn, làm tăng khối lượng và chi phí vận chuyển hằng ngày. Đây là khó khăn lớn đối với các hợp tác xã dịch vụ môi trường ở nông thôn.

Một số hợp tác xã dịch vụ môi trường ở ngoại thành hiện còn khó khăn về đầu tư cơ sở vật chất và nhân lực. Phần lớn trang thiết bị đầu tư từ lâu, chủ yếu là xe thô sơ hoặc xe tự chế. Nhân lực của các hợp tác xã chủ yếu cao tuổi rất khó đáp ứng với vận chuyển riêng biệt từng loại rác về nơi tập kết.

Đối với một số hợp tác xã dịch vụ môi trường tại các xã có quỹ đất chật hẹp khó bố trí được bãi tập kết rác đủ rộng, khu nhà phân loại rác thải và kho chứa rác thải nguy hại trước khi vận chuyển đến trạm có chức năng xử lý.

Trước khó khăn của các hợp tác xã môi trường, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Hải Phòng Nguyễn Hữu Đạo cho biết đơn vị tích cực vào cuộc hỗ trợ các hợp tác xã. Tại các hội nghị triển khai chính sách phát triển kinh tế tập thể gần đây, Liên minh Hợp tác xã hướng đến mục tiêu hỗ trợ các hợp tác xã đổi mới phương thức quản trị, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã, trong đó có các hợp tác xã dịch vụ môi trường để ổn định hoạt động.

Tổng Giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ và thương mại Hải Phòng Phạm Sỹ Hiệp cho rằng để mô hình hợp tác xã dịch vụ môi trường ở ngoại thành phát huy hiệu quả cần sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện của chính quyền địa phương. Công tác tuyên truyền phân loại rác cũng cần được chú trọng bằng nhiều hình thức để người dân nâng cao nhận thức, thực hiện nghiêm việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn.

Để ngoại thành Hải Phòng "xanh - sạch - đẹp" bền vững trong tiến trình xây dựng nông thôn mới hiện đại, các hợp tác xã dịch vụ môi trường mong tiếp tục được tạo điều kiện về cơ chế chính sách để hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thu gom và xử lý rác thải nông thôn.