Những con chữ sau song sắt

Lớp học đặc biệt

Tại Trại giam Hoàng Tiến (Bộ Công an), bên cạnh các lớp đào tạo nghề, lớp học xóa mù chữ với 28 học viên đang chấp hành án phạt tù là một hoạt động giáo dục đặc biệt. Ở đó, những người chưa biết chữ hoặc chưa thành thạo kỹ năng đọc, viết được học lại từ những kiến thức cơ bản nhất. Với họ, mỗi buổi học là một cơ hội để bù đắp những thiếu hụt về kiến thức, từng bước vượt qua mặc cảm và tự tin hơn vào bản thân.

Trong lớp học, phạm nhân Lò Thị Dợn chăm chú theo dõi từng nét phấn trên bảng, cẩn thận nắn nót viết từng chữ cái vào cuốn vở. Trước đây, do không biết chữ, chị gặp nhiều trở ngại trong cuộc sống và công việc. Những việc tưởng chừng đơn giản như đọc thông tin, ghi chép hay tiếp cận các hướng dẫn đều trở thành thách thức. Khi được tham gia lớp xóa mù chữ, chị có cơ hội học lại từ đầu, làm quen với từng mặt chữ, tập ghép vần rồi viết thành câu.

“Lúc đầu, tôi thấy học chữ rất khó, nhất là khi phải nhớ mặt chữ, ghép vần rồi tập viết cho đúng. Nhưng được thầy cô hướng dẫn tận tình, tôi dần đọc được những câu đơn giản, biết viết tên mình và tự tin hơn. Tôi mong mình học được nhiều hơn để sau này trở về có thể chủ động trong cuộc sống, không còn mặc cảm vì không biết chữ, hòa nhập với cộng đồng”, chị Dợn chia sẻ.

Cùng lớp với chị Dợn, anh Chu Công Hậu cũng bắt đầu hành trình học chữ khi tuổi đã cao. Chưa biết đọc, biết viết, anh phải làm quen với từng con chữ, tập ghép vần và viết từng dòng vào cuốn vở. Với anh, những việc tưởng chừng bình thường đối với nhiều người lại là thành quả đáng quý sau mỗi giờ học. Việc ghi nhớ được một chữ, đọc thành tiếng một câu hay hoàn thành một dòng viết đều đòi hỏi sự kiên trì.

Ở tuổi này, việc bắt đầu học tập từ những kiến thức sơ đẳng có thể khiến anh gặp nhiều bỡ ngỡ. Song, mỗi buổi học cũng đem đến cơ hội để anh bổ sung kiến thức còn thiếu, thêm tự tin và có động lực hoàn thiện bản thân. Những trang vở tuy chưa thật ngay ngắn nhưng chứa đựng nỗ lực của người học, cho thấy việc tiếp cận tri thức không bị giới hạn bởi tuổi tác hay những thiệt thòi trong quá khứ.

Sau 6 tháng, 28 học viên hoàn thành chương trình xóa mù chữ và tham gia kiểm tra đánh giá kết quả học tập. Đằng sau kết quả ấy là sự cố gắng của từng học viên cùng sự tận tâm của những người đứng lớp, cán bộ quản giáo trong việc duy trì nền nếp, hướng dẫn và động viên người học vượt qua khó khăn.

Thay đổi nhận thức

Theo Thượng tá Nguyễn Văn Lai, Phó Giám thị Trại giam Hoàng Tiến, nhiều phạm nhân có trình độ học vấn thấp, trong đó có người dân tộc thiểu số chưa biết chữ. Điều này khiến họ gặp khó khăn khi tiếp nhận thông tin, tìm hiểu pháp luật và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống. Vì vậy, tổ chức lớp xóa mù chữ là một nội dung thiết thực trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân.

“Dạy chữ giúp phạm nhân biết đọc, biết viết, đọc sách báo, viết thư và làm những phép tính cơ bản. Quan trọng hơn, thông qua học tập, chúng tôi mong muốn giúp phạm nhân nâng cao nhận thức, hiểu rõ sai phạm của bản thân, có ý thức cải tạo tốt và chuẩn bị kiến thức cần thiết để tái hòa nhập cộng đồng”, Thượng tá Nguyễn Văn Lai cho biết.

Cùng với dạy đọc, viết và tính toán, Trại giam Hoàng Tiến còn chú trọng giáo dục pháp luật, giáo dục công dân. Qua đó, phạm nhân từng bước nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật, nhận thức rõ trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, từ đó có thêm động lực sửa chữa sai lầm.

Tuy nhiên, việc dạy chữ cho phạm nhân, nhất là người lớn tuổi, không dễ dàng. Khả năng tiếp thu và ghi nhớ của mỗi người khác nhau; nhiều học viên phải luyện đọc, luyện viết nhiều lần mới nhớ mặt chữ, ghép được vần. Bên cạnh đó, tâm lý mặc cảm, ngại ngùng cũng ảnh hưởng đến việc học. Vì vậy, giáo viên và cán bộ quản giáo phải kiên trì hướng dẫn, thường xuyên động viên để học viên tự tin, duy trì việc học và tiến bộ từng bước.

Từ năm 2014 đến nay, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Chí Linh đã phối hợp với Trại giam Hoàng Tiến tổ chức 5 lớp xóa mù chữ cho 122 phạm nhân, với chương trình kiến thức tương đương lớp 3. Các lớp học tạo cơ hội cho những người chưa biết chữ hoặc chưa thành thạo kỹ năng đọc, viết được học tập, bổ sung kiến thức văn hóa cơ bản.

Với phạm nhân, mỗi con chữ được ghi nhớ, mỗi trang sách tự đọc được hay mỗi lá thư tự tay viết đều đánh dấu một bước tiến trong học tập. Những lớp học không chỉ giúp họ bổ sung kiến thức mà còn góp phần thay đổi nhận thức, nâng cao ý thức rèn luyện và chuẩn bị hành trang cho ngày trở về. Từ những nét chữ đầu tiên, niềm tin vào khả năng hoàn thiện bản thân được vun đắp, tạo thêm động lực để họ hướng tới cuộc sống tích cực và hòa nhập cộng đồng sau khi chấp hành xong án phạt tù.