Tăng nguồn cung cho thuê, bịt lỗ hổng trục lợi nhà ở xã hội

Sáng 30/10, đại biểu Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hải Phòng phát biểu thảo luận ở hội trường Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI về các dự án luật liên quan lĩnh vực bất động sản.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung bày tỏ thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi 3 dự án Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản nhằm hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, một số nội dung cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, khả thi và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

Đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thành Trung nêu 4 vấn đề về hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở cho thuê; chính sách nhà ở công vụ, nhà ở xã hội, chung cư.

Đối với nhà ở cho thuê, các điều 25, 32 và 39 trong dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị nghiên cứu mở rộng các hình thức tạo lập nhà ở cho thuê, không chỉ thông qua xây dựng mới mà có thể bao gồm mua, cải tạo, chuyển đổi công năng nhà ở theo quy định pháp luật. Qua đó, huy động tốt hơn nguồn lực xã hội và tăng nguồn cung nhà ở cho thuê.

Đối với điều 41 trong dự thảo luật, cần rà soát sự thống nhất với điều 68 về quyền bán, cho thuê mua nhà ở, nhất là trường hợp nhà ở được hưởng ưu đãi để cho thuê phải duy trì mục đích cho thuê trong thời hạn dự án. Đồng thời, cần làm rõ cách xử lý khi người thuê thay đổi điều kiện thu nhập, bảo đảm hài hòa quyền lợi của người thuê và chủ sở hữu, tránh ảnh hưởng đột ngột đến chỗ ở của người dân.

Với nhà ở công vụ, đại biểu đề nghị bảo đảm chính sách sát với yêu cầu thực tiễn.

Cụ thể, cần rà soát các điều 50, 52 và 53 trong dự thảo luật, làm rõ đối tượng, điều kiện bố trí nhà ở công vụ đối với giáo viên, nhân viên y tế và người làm việc trong khu vực công được điều động, luân chuyển, biệt phái đến địa bàn đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo. Quy định cần bao quát đúng đối tượng, tránh bỏ sót những trường hợp có hoàn cảnh tương tự do khác hình thức tuyển dụng hoặc bố trí công tác. Bên cạnh đó, cần đánh giá hiệu quả và chi phí giữa phương án xây dựng mới, mua nhà và thuê nhà có sẵn, bảo đảm tiết kiệm ngân sách và sử dụng hiệu quả tài sản công.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung lưu ý cần bảo đảm nhà ở xã hội đến đúng đối tượng, hạn chế đầu cơ, trục lợi. Đối với điều 59, đề nghị quy định rõ tiêu chí, nguyên tắc và thẩm quyền xác định đối tượng, điều kiện được hưởng chính sách nhà ở xã hội, tránh chồng chéo thẩm quyền.

Đối với điều 68, cần làm rõ điều kiện chuyển nhượng, giá bán và đối tượng được mua lại nhà ở xã hội sau thời hạn hạn chế chuyển nhượng; đồng thời, tăng cường công khai, kiểm tra và xử lý hành vi lợi dụng chính sách để đầu cơ, trục lợi. Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng phải gắn với đánh giá tác động, khả năng cân đối nguồn lực và ưu tiên người thực sự khó khăn về nhà ở.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung cũng đề nghị tăng cường bảo vệ quyền lợi của cư dân chung cư và người mua nhà. Tại điều 104, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm, thời hạn bàn giao kinh phí bảo trì phần sở hữu chung; có cơ chế kiểm soát và xử lý nghiêm trường hợp chậm bàn giao hoặc sử dụng sai mục đích. Kinh phí bảo trì phải được quản lý đúng mục đích, không sử dụng để thực hiện các nghĩa vụ riêng của chủ đầu tư.

Đối với dự án nhà ở đang thế chấp, cần quy định rõ trách nhiệm công khai thông tin, điều kiện giao dịch và cơ chế bảo vệ người mua trong trường hợp chưa hoàn tất giải chấp, hạn chế tranh chấp và rủi ro pháp lý. Cùng với đó, cần đối chiếu với pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản, ngân sách nhà nước và các quy định liên quan; xây dựng điều khoản chuyển tiếp rõ ràng, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và tính liên tục trong thực hiện các dự án.