Xây dựng công nghiệp văn hóa Hải Phòng. Bài cuối: Mở lối phát triển công nghiệp văn hóa thành phố

Mở lối từ cơ chế tài chính, chính sách hỗ trợ và thu hút nguồn lực

Sáng tạo nghệ thuật luôn là một lĩnh vực mang tính đặc thù cao, đi kèm với nhiều rủi ro và không phải sản phẩm văn hóa nào cũng dễ dàng thu hồi vốn hay tạo ra lợi nhuận ngay trong thời gian ngắn.

Thực tiễn đời sống văn hóa thời gian qua cho thấy, việc đưa các sản phẩm nghệ thuật, di sản độc đáo hay các chương trình biểu diễn phục vụ cộng đồng vào đời sống thường xuyên luôn vấp phải rào cản lớn về chi phí vận hành, nguồn lực quảng bá và hành lang tài chính dài hạn.

Tháo gỡ triệt để và căn cơ nút thắt này, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026) đã mang đến những bước ngoặt mang tính lịch sử. Theo đó, Nhà nước bảo đảm mức chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm dành riêng cho lĩnh vực văn hóa, tạo nguồn lực tài chính ổn định và bền vững. Đặc biệt, nghị quyết cho phép thí điểm thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm văn hóa, nghệ thuật ở cấp trung ương và một số địa phương trọng điểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường để tài trợ, đầu tư mạo hiểm cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo.

Bên cạnh dòng vốn ngân sách và quỹ mạo hiểm, các chính sách ưu đãi vượt trội như miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân cho các hoạt động công nghiệp văn hóa, nghệ thuật, thể thao và các chuyên gia; hay việc áp dụng mức thuế suất VAT ưu đãi 5% cho các dịch vụ phim ảnh, biểu diễn nghệ thuật và thể thao chuyên nghiệp đã mở ra một hành lang pháp lý vô cùng thông thoáng. Sự chuyển dịch tư duy chiến lược từ bao cấp sang đầu tư mạo hiểm, vận hành bám sát nguyên tắc thị trường và sẵn sàng chấp nhận rủi ro trong sáng tạo đã tạo cơ sở vững chắc để cởi trói áp lực tâm lý cho đội ngũ nghệ sĩ, nhà sản xuất. Đồng thời, đây cũng là "thỏi nam châm" mạnh mẽ khuyến khích các tập đoàn, doanh nghiệp tư nhân tự tin rót vốn, đồng hành thành phố trong việc thương mại hóa, nâng tầm và bứt phá giá trị các sản phẩm di sản.

Lựa chọn lĩnh vực mũi nhọn, "bệ phóng" hạ tầng số và phát triển nhân lực

Song hành cùng đột phá về cơ chế tài chính, việc phát triển công nghiệp văn hóa đòi hỏi Hải Phòng phải xác định rõ lợi thế so sánh để tránh đầu tư dàn trải. Tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển hóa sức mạnh văn hóa thành động lực tăng trưởng mới, trong đó các địa phương phải chọn đúng lĩnh vực có lợi thế để tập trung nguồn lực cho các dự án dẫn dắt, tuyệt đối tránh sao chép mô hình.

Với vị thế đô thị Cảng, văn hóa biển, hệ thống di sản dày đặc cùng mạng lưới du lịch dịch vụ phát triển, Hải Phòng hội tụ đầy đủ điều kiện để ưu tiên phát triển các sản phẩm tích hợp giữa nghệ thuật biểu diễn, tổ chức sự kiện, du lịch văn hóa và công nghiệp sáng tạo nội dung số. Định hướng này gắn kết chặt chẽ với mục tiêu tăng trưởng tại Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 15/7/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố, phấn đấu đưa tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2026 đạt từ 13% trở lên và duy trì bình quân 13 - 14%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030.

Để tạo bệ phóng cho các lĩnh vực mũi nhọn này, chuyển đổi số chính là hạ tầng then chốt. Năm 2026, Bảo tàng Hải Phòng khẳng định quyết tâm đưa toàn bộ không gian trưng bày lên môi trường điện tử, mang lại trải nghiệm tương tác số hiện đại cho công chúng. Song song đó, Ban Quản lý Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc đã hoàn thiện, bàn giao Bộ thuyết minh Di sản Văn hóa Thế giới, từng bước ứng dụng audio guide, mã QR giúp du khách chủ động khai thác thông tin. Đến nay, toàn ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố cơ bản hoàn thành kho dữ liệu di sản với hơn 4.000 bản ghi, hệ thống thư viện gần 178.000 bản ghi và kho tài liệu quý gần 28.900 bản ghi. Việc vận hành hiệu quả ứng dụng du lịch Hải Phòng, bản đồ ẩm thực số và cơ sở dữ liệu lưu trú không chỉ nâng cao năng lực quản lý nhà nước mà còn mở ra kho tài nguyên sáng tạo vô giá cho các doanh nghiệp, nghệ sĩ phát triển nội dung số, quảng bá thương hiệu đất Cảng ra quốc tế.

Cùng với cơ chế vốn và hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực giữ vai trò quyết định thành bại. Thành phố đang tập trung đào tạo, thu hút nhân tài trong các lĩnh vực mới như sáng tạo nội dung, quản trị văn hóa, tổ chức sự kiện quy mô lớn và khai thác bản quyền; đồng thời củng cố mối liên kết đa chiều giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo. Khi các yếu tố về cơ chế tài chính linh hoạt, bệ phóng hạ tầng số đồng bộ, nhân lực chất lượng cao và thị trường rộng mở được hội tụ đầy đủ, Hải Phòng sẽ vừa bảo tồn nguyên vẹn bản sắc truyền thống, vừa kiến tạo thành công những động lực tăng trưởng mới, khẳng định vững chắc thương hiệu công nghiệp văn hóa của đô thị Cảng.