Thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh ngành công thương

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2841/QĐ-BCT về Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngành công thương giai đoạn 2026 - 2030, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của ngành.

Theo Kế hoạch, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng, tập trung giải quyết những bài toán lớn trong công nghiệp, năng lượng và thương mại, tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp thực chất cho phát triển kinh tế.

Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, chủ động xác định nhu cầu công nghệ, tham gia đầu tư, tiếp nhận và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, đặt hàng, hỗ trợ hạ tầng và chia sẻ rủi ro; các viện nghiên cứu, trường đại học đảm nhiệm nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao tri thức.

Kế hoạch ưu tiên tập trung nguồn lực phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và các sản phẩm có khả năng tạo chuyển biến rõ nét về năng suất, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Việc triển khai phải tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp, đồng thời gắn nghiên cứu với ứng dụng, tiêu chuẩn hóa, bảo hộ sở hữu trí tuệ và nhu cầu thị trường.

Bên cạnh phát huy năng lực nghiên cứu trong nước, ngành công thương sẽ tăng cường hợp tác quốc tế theo hướng cùng nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ, gắn với đào tạo nhân lực, nội địa hóa sản phẩm và mở rộng thị trường.

Đến năm 2030, Kế hoạch hướng tới ba trụ cột phát triển chính: nâng cấp nền sản xuất và chuỗi giá trị công nghiệp; bảo đảm an ninh năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy chuyển dịch xanh; hiện đại hóa thương mại, logistics và quản trị chuỗi cung ứng trên nền tảng số.

Đồng thời, nâng cao năng lực nghiên cứu, tiếp nhận, làm chủ và thương mại hóa công nghệ; thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, phát triển sản xuất thông minh, hình thành các chuỗi liên kết từ công nghệ đến sản phẩm và thị trường.

Về chỉ tiêu cụ thể, Kế hoạch đặt mục tiêu góp phần duy trì tốc độ tăng năng suất lao động công nghiệp bình quân 7,5%/năm, nâng tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp vào tăng trưởng công nghiệp lên khoảng 55%; đồng thời thúc đẩy phát triển sản phẩm công nghệ cao, gia tăng giá trị sản xuất và năng lực xuất khẩu.

Các nhiệm vụ khoa học, công nghệ được tổ chức thống nhất theo ba bài toán lớn và 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược giao Bộ Công Thương tại Quyết định số 808/QĐ-TTg. Những sản phẩm được lựa chọn triển khai phải có lộ trình công nghệ rõ ràng, doanh nghiệp dẫn dắt hoặc đơn vị tiếp nhận, gắn với yêu cầu về tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ, dữ liệu và nguồn lực thực hiện.

Kế hoạch cũng hướng tới hình thành các nguyên mẫu, dây chuyền thử nghiệm quy mô pilot, bán công nghiệp và mô hình trình diễn có khả năng nhân rộng, chuyển giao và thương mại hóa.

Đáng chú ý, đến năm 2030, tối thiểu 50% kết quả nghiên cứu có khả năng chuyển giao; ít nhất 30% được chuyển giao hoặc thương mại hóa và tối thiểu 20% kết quả nghiên cứu phù hợp được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ được quản lý dựa trên dữ liệu, gắn với trách nhiệm giải trình và đánh giá hiệu quả theo từng giai đoạn. Kết quả ứng dụng thực tế, khả năng làm chủ công nghệ và tác động đối với sản xuất, kinh doanh được xác định là những thước đo quan trọng, góp phần bảo đảm nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của ngành công thương.