Không được chia nhỏ gói thầu để 'né' đấu thầu

Tiến độ dự án đầu tư xây dựng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ bố trí vốn, giải phóng mặt bằng đến năng lực tổ chức thi công. Trong đó, thời gian chuẩn bị hồ sơ và lựa chọn nhà thầu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình triển khai.

Với những gói thầu quy mô nhỏ, yêu cầu kỹ thuật không phức tạp, việc lựa chọn hình thức phù hợp có thể giúp rút ngắn thủ tục, tạo điều kiện đưa công việc vào thực hiện sớm hơn.

Nghị định số 349/2026/NĐ-CP ngày 9/9/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, có hiệu lực từ ngày ban hành.

Đáng chú ý, khoản 5, Điều 4 Nghị định sửa đổi khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP nâng hạn mức áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng; gói thầu dịch vụ tư vấn thuộc dự án từ 800 triệu đồng lên 3 tỷ đồng; gói thầu dịch vụ phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp và hỗn hợp thuộc dự án từ 2 tỷ đồng lên 5 tỷ đồng.

Quy định mới mở rộng phạm vi giá trị các gói thầu có thể áp dụng chỉ định thầu, tạo thêm phương án lựa chọn nhà thầu cho chủ đầu tư trong quá trình triển khai dự án.

Theo Trung tâm Quản lý, bảo trì các công trình, Sở Xây dựng Hải Phòng, đối với những gói thầu tư vấn, sửa chữa, cải tạo hoặc xây dựng hạng mục phụ trợ có quy mô nhỏ, khối lượng công việc không lớn và yêu cầu tiến độ rõ ràng, việc lựa chọn hình thức phù hợp có thể góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, giảm chi phí tổ chức lựa chọn nhà thầu, qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai công việc.

Việc nâng hạn mức không có nghĩa mọi gói thầu nằm trong ngưỡng giá trị này đều được áp dụng chỉ định thầu.

Theo quy định tại khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 349/2026/NĐ-CP, hạn mức là căn cứ xác định các gói thầu thuộc trường hợp được áp dụng hình thức chỉ định thầu.

Chủ đầu tư phải xác định đúng loại gói thầu, giá gói thầu và các điều kiện áp dụng tương ứng; đồng thời thực hiện quy trình chỉ định thầu theo quy định.

Việc lựa chọn nhà thầu vẫn phải bảo đảm nhà thầu có tư cách hợp lệ, đáp ứng yêu cầu của gói thầu và chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn.

Việc phân chia gói thầu cũng phải xuất phát từ tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện và yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ của dự án. Không được lợi dụng việc nâng hạn mức để chia nhỏ gói thầu nhằm né tránh hình thức lựa chọn nhà thầu có tính cạnh tranh cao hơn.

Rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu không đồng nghĩa với giảm yêu cầu về quản lý chi phí, chất lượng hay giám sát thi công. Khi phạm vi áp dụng chỉ định thầu được mở rộng, việc xác định giá gói thầu và đánh giá năng lực nhà thầu càng cần được thực hiện chặt chẽ, có căn cứ. Cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường hậu kiểm, giám sát số hóa; công khai minh bạch kết quả chỉ định thầu, lý do chỉ định thầu; chuẩn hóa quy trình xác định giá và năng lực nhà thầu; quy định rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu, cũng như có chế tài xử lý nghiêm vi phạm...

Đối với các dự án giao thông, xây dựng, chất lượng công trình gắn trực tiếp với an toàn khai thác, tuổi thọ kết cấu và chi phí bảo trì. Nếu giá gói thầu được xác định thiếu căn cứ, nhà thầu không đáp ứng yêu cầu hoặc công tác giám sát chưa chặt chẽ, dự án có thể phát sinh chi phí, kéo dài tiến độ, không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. Khi đó, lợi ích từ việc rút ngắn thủ tục ban đầu có thể không bù đắp được những hệ quả phát sinh trong quá trình thi công và khai thác.

Nâng hạn mức chỉ định thầu tạo thêm sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện dự án, nhưng không làm thay đổi yêu cầu về hiệu quả sử dụng vốn, tính minh bạch và chất lượng công trình.

Khi thủ tục được rút gọn, trách nhiệm của chủ đầu tư trong xác định giá, lựa chọn nhà thầu và quản lý hợp đồng càng phải rõ ràng, chặt chẽ. Đây là điều kiện để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, góp phần đẩy nhanh tiến độ mà không đánh đổi chất lượng và kỷ cương trong đầu tư xây dựng.