Áp lực chăm sóc sức khỏe vận động viên

Nhân lực y tế còn mỏng

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X diễn ra từ giữa tháng 11 đến giữa tháng 12/2026 tại điểm thi đấu chính ở thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương, với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Đoàn thể thao Hải Phòng có 475 vận động viên cùng hơn 100 huấn luyện viên, chuyên gia, cán bộ tham gia tranh tài ở 45 môn và phân môn.

Trong khi đó, bộ phận khoa học và y tế thuộc Trung tâm Văn hóa và Thể thao Hải Phòng hiện chỉ có hơn 10 cán bộ. Sự chênh lệch giữa quy mô đoàn và lực lượng chuyên trách y tế đặt ra "bài toán" không nhỏ trong chăm sóc sức khỏe vận động viên.

Khó khăn càng lớn khi các môn thi đấu tại Đại hội diễn ra đồng thời ở nhiều địa điểm trong gần một tháng. Đua thuyền, vật, bắn súng, cử tạ, bắn cung, điền kinh, thể dục Aerobic hay kéo co đều có đặc thù về cường độ vận động, nguy cơ chấn thương và yêu cầu phục hồi. Nếu ở những giải đấu thông thường, nhân viên y tế có thể theo sát một hoặc vài đội tuyển thì tại Đại hội, bố trí nhân lực đáp ứng đồng thời các địa điểm thi đấu là thách thức lớn.

Nhiệm vụ của lực lượng y tế không chỉ dừng ở sơ cứu, xử lý chấn thương mà còn theo dõi sức khỏe, kiểm soát thể trạng, xây dựng chế độ dinh dưỡng và hỗ trợ phục hồi sau tập luyện. Với thể thao thành tích cao, một chấn thương nhỏ hoặc sự suy giảm thể lực không đúng thời điểm đều có thể ảnh hưởng đến cơ hội giành huy chương của vận động viên sau nhiều năm tập luyện.

Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Thể thao Hải Phòng Nguyễn Ngọc Quân cho biết: "Lực lượng y tế hiện nay khá mỏng so với quy mô đoàn thể thao Hải Phòng. Tuy nhiên, chúng tôi đã chủ động xây dựng phương án phân công nhân sự theo lịch thi đấu, ưu tiên các môn thể thao trọng điểm và những nội dung có khả năng giành huy chương cao. Đồng thời, Trung tâm cũng huy động thêm lực lượng cộng tác viên để hỗ trợ, bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe cho các vận động viên trong suốt thời gian diễn ra Đại hội".

Bên cạnh áp lực về số lượng, thể thao thành tích cao đòi hỏi đội ngũ y tế xử lý nhanh, chính xác và có phương án chăm sóc phù hợp từng trường hợp. Ở thời điểm quyết định, bảo đảm vận động viên duy trì trạng thái thể chất tốt nhất cũng quan trọng không kém quá trình chuẩn bị chuyên môn.

Chủ động phân bổ, phối hợp nguồn lực

Trong bối cảnh lực lượng y tế không thể tăng nhanh số lượng cán bộ, Trung tâm Văn hóa và Thể thao Hải Phòng lựa chọn giải pháp tổ chức nguồn lực khoa học, linh hoạt, bám sát lịch thi đấu. Các môn thế mạnh như đua thuyền, bắn súng, bắn cung, vật, cử tạ, điền kinh, thể dục Aerobic... được ưu tiên bố trí nhân lực y tế. Với những môn có nguy cơ chấn thương cao hoặc thi đấu liên tục nhiều ngày, việc theo dõi thể trạng, hỗ trợ phục hồi và sẵn sàng xử lý sự cố được chú trọng.

Một giải pháp quan trọng khác là phát huy kinh nghiệm của đội ngũ huấn luyện viên trong chăm sóc vận động viên. Nhiều huấn luyện viên được xem như "cánh tay nối dài" của lực lượng y tế thể thao. Với kinh nghiệm tích lũy từ nhiều năm thi đấu, huấn luyện, họ có khả năng phục hồi thể lực, sơ cứu chấn thương ban đầu và xử lý tình huống khẩn cấp tại sân tập, sân đấu. Hiểu rõ đặc điểm chuyên môn, tình trạng sức khỏe và quá trình tập luyện của từng vận động viên, họ có thể phối hợp hiệu quả với bộ phận y tế, hỗ trợ kịp thời khi nhân lực chuyên trách còn hạn chế.

Ông Nguyễn Ngọc Quân cho biết: “Huấn luyện viên là lực lượng phối hợp quan trọng trong chăm sóc sức khỏe, phục hồi thể lực và sơ cứu ban đầu cho vận động viên”.

Cùng với phân công nhân sự và tăng cường phối hợp, công tác dinh dưỡng, chuẩn bị thuốc, vật tư y tế và trang thiết bị sơ cứu cũng được triển khai sớm. Phó Trưởng phòng Khoa học và Y tế Trung tâm Văn hóa và Thể thao Hải Phòng Vũ Thị Bích cho biết: “Ngay khi lịch thi đấu được ban hành, bộ phận chuyên môn đã bắt tay xây dựng thực đơn riêng cho từng nhóm môn thể thao. Mỗi môn có đặc thù vận động khác nhau nên nhu cầu dinh dưỡng cũng khác nhau. Chúng tôi đã chuẩn bị sớm các chế độ ăn phù hợp nhằm giúp vận động viên có thể trạng tốt nhất trước, trong và sau thi đấu”.

Bà Vũ Thị Bích cho biết thêm, lực lượng y tế đã chuẩn bị thuốc, vật tư, trang thiết bị sơ cứu và xây dựng phương án bố trí nhân sự theo từng giai đoạn của Đại hội. Việc phân công được tính toán trên cơ sở lịch thi đấu và chỉ đạo của lãnh đạo Trung tâm, hướng tới bảo đảm hỗ trợ tốt nhất cho các đội tuyển. Các cán bộ y tế sẵn sàng về chuyên môn và tinh thần, góp phần vào thành công chung của đoàn thể thao Hải Phòng.

Tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, Hải Phòng đặt mục tiêu lọt tốp 5 toàn đoàn, phấn đấu giành từ 50 đến 55 huy chương vàng. Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, bên cạnh chất lượng chuyên môn và bản lĩnh vận động viên, mỗi bữa ăn bảo đảm dinh dưỡng, mỗi lần phục hồi đúng cách hay mỗi ca sơ cứu kịp thời đều có ý nghĩa thiết thực.

Khi “cung không đủ cầu”, phân bổ khoa học nguồn lực y tế của đoàn, đồng thời phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận y tế địa phương, lực lượng y tế chuyên trách của Đại hội và ban huấn luyện là giải pháp quan trọng bảo đảm chăm sóc vận động viên.

Tuy nhiên, áp lực tại một kỳ Đại hội quy mô lớn cũng cho thấy y tế thể thao cần được quan tâm tương xứng với yêu cầu của thể thao thành tích cao. Bởi phía sau mỗi tấm huy chương không chỉ là quá trình tập luyện, thi đấu mà còn có sự chăm sóc sức khỏe, phục hồi thể lực và hỗ trợ chuyên môn bền bỉ.