'Đại sứ du lịch' ở quê hương Trạng Trình

Từ niềm tự hào quê hương

Đến Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, du khách dễ dàng cảm nhận không khí văn hóa lan tỏa từ chính cộng đồng dân cư. Từ các cụ cao tuổi am hiểu điển tích đến những em nhỏ thuộc lòng thơ sấm, ai cũng sẵn sàng chia sẻ kiến thức về di tích bằng sự hiểu biết và niềm tự hào quê hương.

Em Trần Quang Quyền, học sinh lớp 7A1, Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm chia sẻ: “Mỗi lần kể cho du khách nghe về thân thế, sự nghiệp của cụ Trạng Trình hay vẻ đẹp cổ kính của đền thờ, em lại thấy thêm yêu và trân trọng mảnh đất quê hương mình”. Tình yêu hồn nhiên ấy góp phần làm cho những giá trị lịch sử trên trang sách trở nên gần gũi, sinh động hơn với du khách.

Không chỉ tham gia thuyết minh, người dân làng Trung Am nói riêng và xã Nguyễn Bỉnh Khiêm nói chung còn góp phần tạo sức hút cho du lịch bằng những sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương. Những bức thư pháp, rượu Trạng Trình, bánh đa truyền thống, thuốc lào… đang được người dân đầu tư sản xuất, giới thiệu tới du khách.

Theo định hướng của địa phương, người dân không còn đứng ngoài hoạt động du lịch mà trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ. Mô hình hợp tác xã xe điện dự kiến ra đời là một ví dụ. Người lái xe không chỉ làm nhiệm vụ vận chuyển mà còn được đào tạo kiến thức, kỹ năng để trở thành hướng dẫn viên không chuyên, giới thiệu nét đẹp văn hóa trên hành trình tham quan.

Theo ông Nguyễn Văn Tái, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Nguyễn Bỉnh Khiêm, địa phương đón trung bình 1 - 1,2 triệu lượt khách mỗi năm, cao điểm có ngày từ 30.000 - 40.000 lượt, chủ yếu là học sinh, sinh viên. Dù không thu vé tham quan, hoạt động du lịch vẫn tạo nguồn thu thông qua tiêu thụ nông sản, sản phẩm địa phương, góp phần cải thiện đời sống người dân và làm khởi sắc diện mạo nông thôn.

Chính quyền đồng hành

Sự chuyển mình của du lịch xã Nguyễn Bỉnh Khiêm có vai trò quan trọng từ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền. Sau sáp nhập 3 xã Lý Học, Trấn Dương và Hòa Bình, địa phương có 15 di tích, gồm 13 di tích cấp thành phố, 1 di tích cấp quốc gia và 1 di tích quốc gia đặc biệt.

Phát huy tiềm năng này, Đảng ủy xã ban hành Nghị quyết 07-NQ/ĐU về phát triển du lịch gắn với phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040, xác định du lịch là 1 trong 3 khâu đột phá phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Đào Nguyên Chính, Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Bỉnh Khiêm cho biết: “Chúng tôi xác định mỗi một người dân của xã Nguyễn Bỉnh Khiêm, đặc biệt là làng Trung Am, sẽ trở thành một sứ giả - đại sứ trong công tác tuyên truyền.

Địa phương đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực như tổ chức cuộc thi Hướng dẫn viên du lịch cộng đồng thu hút 21 thí sinh tham gia với đủ các thành phần từ giáo viên, nông dân, công nhân đến học sinh; hay cuộc thi ảnh đẹp “Mảnh đất - Con người xã Nguyễn Bỉnh Khiêm” nhằm khơi dậy niềm tự hào và ý thức bảo tồn di sản trong nhân dân”.

Tháng 5/2026, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định số 1935/QĐ-UBND về chủ trương đầu tư Dự án tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Trình Quốc công Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di tích, tạo thêm động lực phát triển du lịch.

Tuy nhiên, thách thức hiện nay là kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Phần lớn khách đến tham quan, chiêm bái, nghe thuyết minh rồi rời đi trong ngày. Để khắc phục, xã chủ động kết nối Đền thờ Trạng Trình với các di tích khác như đền - chùa Thái, miếu Ụ, từ đường họ Hoàng Hữu, chùa Lạng Am, đình Ngãi Am…, từng bước hình thành hành trình trải nghiệm đa dạng.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục đề xuất thành phố quy hoạch chi tiết khu vực đền Trạng Trình và các công trình phụ trợ. Trong đó, việc bố trí không gian bán hàng văn minh, có quy chuẩn sẽ góp phần hạn chế tình trạng chèo kéo, đồng thời tạo điều kiện để người dân kinh doanh, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Lấy người dân làm trung tâm, di sản làm nền tảng và sự đồng hành của chính quyền làm động lực, du lịch cộng đồng xã Nguyễn Bỉnh Khiêm đang từng bước hình thành hướng phát triển bền vững. Khi mỗi người dân trở thành một đại sứ văn hóa, di sản không chỉ được bảo tồn mà còn lan tỏa giá trị, góp phần đưa hình ảnh quê hương Nguyễn Bỉnh Khiêm đến gần hơn với du khách.