El Nino đe dọa đẩy hàng triệu người vào khủng hoảng lương thực

Đợt El Nino đang làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu, gây sức ép lên an ninh lương thực, kinh tế và đời sống người dân. Theo cảnh báo của Chương trình Lương thực thế giới (WFP), ít nhất 49 triệu người có nguy cơ rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào cuối năm 2027.

Không chỉ tác động đến sản xuất nông nghiệp, hiện tượng khí hậu này còn đe dọa nhiều lĩnh vực như thủy sản, thương mại, y tế, năng lượng, vận tải và tài nguyên nước. Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với xung đột, lạm phát, nợ công và khủng hoảng năng lượng, El Nino có thể trở thành cú sốc mới đối với nỗ lực phục hồi và tăng trưởng của nhiều quốc gia.

Nhiều quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp

Bolivia vừa công bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc nhằm huy động thêm nguồn lực ứng phó với El Nino đang mạnh lên và đe dọa trực tiếp sinh kế người dân.

Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz cho biết, các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt do El Nino gây ra đang ảnh hưởng đến cuộc sống của khoảng 78.000 hộ gia đình tại 6/9 tỉnh thành trên cả nước.

Tại các quốc gia láng giềng, tình hình cũng diễn biến đáng lo ngại. Peru đối mặt nguy cơ cháy rừng do nhiệt độ tăng cao, trong khi thủ đô Santiago của Chile vừa trải qua tháng 10 có lượng mưa cao nhất từng được ghi nhận.

Tác động của El Nino không chỉ giới hạn ở Nam Mỹ. Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề nhân đạo Tom Fletcher cảnh báo đây là mối đe dọa lớn, khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng cả về tần suất và mức độ nghiêm trọng tại Mỹ Latin, đông nam châu Phi, châu Á và Thái Bình Dương.

Theo dự báo của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), trong giai đoạn cuối năm 2026, nguy cơ khô hạn có thể gia tăng tại miền nam Trung Mỹ, vùng Caribe và tây bắc Nam Mỹ. Ngược lại, lượng mưa có khả năng cao hơn mức trung bình tại vùng Sừng châu Phi, một số khu vực ở Trung Á, Đông Á, một phần Bắc Mỹ và đông nam Nam Mỹ.

Trước những nguy cơ này, nhiều quốc gia đang đẩy nhanh các biện pháp phòng ngừa. Tại châu Á, các nước tập trung củng cố hệ thống cảnh báo, bảo vệ nguồn nước và mùa màng. Panama và Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, tạo điều kiện tăng cường nguồn lực, triển khai thêm các đội cứu hộ tới những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề. Nhiều nước cũng tổ chức diễn tập ứng phó với nguy cơ bão lớn, lũ lụt và sạt lở.

Phép thử đối với sức chống chịu toàn cầu

Theo WMO, El Nino đang tạo ra sức ép lớn đối với cộng đồng dân cư, nền kinh tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Đáng lo ngại, hiện tượng này có thể đạt cường độ chưa từng có tiền lệ, vượt qua nhiều mốc kỷ lục trong các biểu đồ và hệ thống giám sát được sử dụng suốt 40 năm qua.

Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo dự báo El Nino sẽ đạt đỉnh vào cuối năm 2026. Tuy nhiên, những tác động tiêu cực của hiện tượng này có thể kéo dài nhiều năm sau đó.

Hệ lụy không chỉ dừng lại ở những biến động thời tiết. Nắng nóng bất thường có thể khiến đất đai khô cằn, mùa màng thất thu, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lương thực tại các cộng đồng dễ bị tổn thương. Ở chiều ngược lại, mưa lớn và lũ lụt có thể cuốn trôi tài sản, phá hủy sinh kế, thậm chí đe dọa tính mạng người dân.

WFP cảnh báo, ít nhất 49 triệu người có nguy cơ rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào cuối năm 2027 do những tác động liên quan đến El Nino.

Rủi ro về sức khỏe cũng đặc biệt đáng quan tâm. Theo ước tính của giới khoa học khí hậu được The Guardian dẫn lại, tình trạng nắng nóng gia tăng do El Nino có thể khiến hơn 450.000 người tử vong sớm.

Đợt El Nino này xuất hiện khi nhiều quốc gia vẫn đang phải vật lộn với những hệ lụy từ xung đột, lạm phát, nợ công và thiếu lương thực. Vì vậy, một cú sốc khí hậu mới có nguy cơ khiến những khó khăn hiện hữu thêm nghiêm trọng, đặc biệt đối với các quốc gia và cộng đồng có năng lực ứng phó hạn chế.

Giới phân tích nhận định, El Nino không đơn thuần là một hiện tượng khí hậu mà còn là phép thử đối với khả năng chống chịu của các nền kinh tế, hệ thống an sinh và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù vậy, Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo khẳng định thế giới hiện có đủ kiến thức và công cụ để ngăn El Nino biến thành thảm họa, đồng thời bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.