Mở rộng tổ chức Công đoàn từ những lợi ích thiết thực

Đằng sau những con số vượt xa chỉ tiêu là sự đổi mới trong cách tiếp cận, vận động và chăm lo người lao động. Đồng chí Nguyễn Anh Tuân, Ủy viên Thành ủy, Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố trao đổi với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng về nội dung này.

- Công tác phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở năm 2026 đạt kết quả nổi bật, vượt xa nhiều chỉ tiêu được giao. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những kết quả này?

- Phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt được Liên đoàn Lao động thành phố tập trung chỉ đạo thực hiện. Chúng tôi xác định đây không đơn thuần là gia tăng số lượng đoàn viên hay Công đoàn cơ sở mà là giải pháp mở rộng phạm vi tập hợp, đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động, góp phần xây dựng tổ chức Công đoàn Việt Nam ngày càng vững mạnh.

Ngay từ đầu năm, Liên đoàn Lao động thành phố chủ động xây dựng kế hoạch, giao chỉ tiêu cụ thể cho từng đơn vị, địa bàn; phát động các đợt thi đua cao điểm phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở gắn với Tháng Công nhân và các sự kiện lớn của tổ chức Công đoàn. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 30/10, toàn thành phố thành lập mới 923 Công đoàn cơ sở, đạt 615% chỉ tiêu Thành ủy giao và 439% chỉ tiêu Liên đoàn Lao động thành phố giao.

Các cấp Công đoàn kết nạp mới 81.023 đoàn viên gồm 38.981 đoàn viên tại các Công đoàn cơ sở mới thành lập và 42.042 đoàn viên tại các Công đoàn cơ sở đang hoạt động. Số đoàn viên phát triển thực tăng đạt 55.871 người, bằng 174% chỉ tiêu Thành ủy giao và 133% chỉ tiêu Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam giao.

- Đâu là những cách làm hiệu quả giúp Công đoàn Hải Phòng đạt kết quả phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở ấn tượng như vậy?

- Trước hết là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cùng sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, ngành, chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, Liên đoàn Lao động thành phố đổi mới cách thức triển khai, chuyển từ vận động chung sang rà soát, xác định nguồn và tiếp cận cụ thể từng doanh nghiệp, nhóm lao động.

Chúng tôi thành lập Ban Chỉ đạo phát triển đoàn viên, kiện toàn tổ giúp việc, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay tại cơ sở. Đặc biệt, việc phối hợp, chia sẻ thông tin với Bảo hiểm xã hội thành phố, Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng và các cơ quan chức năng giúp Công đoàn có thêm dữ liệu để xác định doanh nghiệp chưa thành lập Công đoàn cơ sở, số lao động có khả năng vận động gia nhập Công đoàn.

Qua đối chiếu dữ liệu, chúng tôi xác định nguồn phát triển tại 786 doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên, với khoảng 32.000 người; cùng 1.707 doanh nghiệp dưới 20 lao động, với khoảng 9.800 người. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng phương án vận động sát với từng địa bàn, từng loại hình doanh nghiệp, tránh triển khai dàn trải.

Công tác tuyên truyền được đổi mới theo hướng trực tiếp, gần gũi, tập trung làm rõ quyền lợi và trách nhiệm khi gia nhập Công đoàn. Cán bộ Công đoàn chủ động tiếp cận, lắng nghe tâm tư của người lao động, trao đổi với người sử dụng lao động về lợi ích của việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định.

- Bên cạnh đổi mới phương thức vận động, các hoạt động chăm lo đoàn viên góp phần tạo sức hút đối với tổ chức Công đoàn như thế nào?

- Sức hút bền vững nhất của tổ chức Công đoàn chính là những lợi ích thiết thực mang lại cho đoàn viên, người lao động. Khi quyền lợi được bảo vệ, khó khăn được chia sẻ và tiếng nói được lắng nghe, người lao động thấy rõ ý nghĩa của việc gia nhập, gắn bó với Công đoàn.

9 tháng năm 2026, tổng kinh phí chăm lo của các cấp Công đoàn Hải Phòng đạt hơn 496 tỷ đồng thông qua nhiều chương trình thiết thực. Nổi bật, Quỹ Trợ vốn công nhân, viên chức, lao động nghèo có nguồn vốn 47,5 tỷ đồng, đã giải ngân hơn 8,5 tỷ đồng cho 829 lượt đoàn viên vay vốn.

Chương trình lắp đặt wifi miễn phí tại 90 khu nhà trọ với 103 đường truyền, phục vụ gần 4.000 công nhân, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, tiếp cận thông tin của người lao động xa quê. Tổng đài tư vấn pháp luật 1800 888864 tiếp nhận hơn 300 cuộc gọi liên quan đến tiền lương, bảo hiểm và chính sách lao động.

Gần 223.000 đoàn viên tham dự “Bữa cơm Công đoàn”; hơn 150.000 lượt người tham gia giải chạy “Những bước chân khỏe đẹp”; hơn 60.000 lượt bơi miễn phí trong dịp Hè… Các cấp Công đoàn cũng tăng cường đối thoại, thương lượng tập thể, đề xuất nâng cao chất lượng bữa ăn ca, cải thiện điều kiện làm việc và thực hiện các chế độ phúc lợi cho người lao động.

- Dù đạt kết quả tích cực, công tác phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở còn không ít khó khăn. Theo ông, đâu là những vấn đề cần tháo gỡ?

- Khó khăn đến từ tình hình sản xuất, kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp chưa ổn định. Việc doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, cắt giảm lao động hoặc người lao động thường xuyên chuyển việc khiến số lượng đoàn viên biến động lớn. Vì vậy, kết nạp được nhiều đoàn viên mới nhưng vẫn phải tính đến số đoàn viên giảm trong kỳ.

Một số người sử dụng lao động chưa thực sự quan tâm, tạo điều kiện thành lập Công đoàn cơ sở. Ở một số địa bàn, công tác rà soát, nắm bắt tình hình doanh nghiệp và người lao động chưa kịp thời; việc phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan có lúc chưa đồng bộ. Công đoàn xã, phường mới triển khai nên bước đầu còn khó khăn về tổ chức thực hiện.

Năng lực tuyên truyền, vận động, ứng dụng công nghệ số của một bộ phận cán bộ công đoàn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Đặc biệt, việc tập hợp lao động phi chính thức, lao động không có quan hệ lao động ổn định gặp nhiều trở ngại do đặc thù thường xuyên thay đổi việc làm, địa điểm và thu nhập. Chất lượng hoạt động của các Công đoàn cơ sở mới thành lập còn hạn chế nên gặp khó trong duy trì sự gắn bó lâu dài của đoàn viên.

- Từ những khó khăn trên, Công đoàn Hải Phòng tập trung giải pháp gì để tiếp tục mở rộng tổ chức, nâng cao chất lượng đoàn viên?

- Trước mắt, các cấp Công đoàn tiếp tục rà soát, nắm chắc tình hình doanh nghiệp, người lao động; tập trung vận động thành lập Công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp ngoài khu vực Nhà nước đông lao động nhưng chưa có tổ chức Công đoàn; đẩy mạnh phát triển đoàn viên tại những doanh nghiệp đã có Công đoàn cơ sở nhưng tỷ lệ đoàn viên còn thấp.

Chúng tôi đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động của các Công đoàn cơ sở mới thành lập, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ Công đoàn, hướng dẫn xây dựng quy chế hoạt động, tổ chức đối thoại, thương lượng tập thể. Cùng với đó, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa dữ liệu đoàn viên theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông”; phát huy hiệu quả ứng dụng “Hướng Công - Công đoàn Hải Phòng” trong quản lý đoàn viên, cập nhật biến động lao động và triển khai các chương trình chăm lo.

Về lâu dài, phát triển đoàn viên phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của người lao động. Khi quyền lợi được bảo đảm, đời sống được quan tâm, người lao động sẽ thấy rõ giá trị của việc gia nhập, gắn bó với tổ chức Công đoàn. Từ đó, yên tâm làm việc, tích cực thi đua lao động sáng tạo, nâng cao năng suất, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của thành phố.

Để thực hiện hiệu quả các giải pháp trên, chúng tôi kiến nghị Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoàn thiện hệ thống quản lý đoàn viên đồng bộ, liên thông; hỗ trợ nhân rộng những mô hình, cách làm hiệu quả. Thành ủy quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác phát triển tổ chức Công đoàn gắn với xây dựng Đảng trong công nhân, lao động.

UBND thành phố và các cơ quan chức năng phối hợp chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp, lao động, tạo thuận lợi cho công tác tập hợp, phát triển đoàn viên. Hiện không ít công nhân ngoại tỉnh phải thuê nhà giá cao, chật hẹp, xuống cấp. Do đó, Liên đoàn Lao động thành phố đề xuất thành phố quan tâm ưu tiên phát triển nhà ở công nhân, giúp người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.

- Trân trọng cảm ơn ông!