Đổi mới để công đoàn cơ sở vững mạnh

Đổi mới từ nhu cầu thực tế

Công đoàn cơ sở là nơi trực tiếp tập hợp, kết nối đoàn viên với tổ chức Công đoàn, đồng thời là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động. Chất lượng hoạt động của mỗi Công đoàn cơ sở là khả năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động trong từng vấn đề cụ thể.

Tại Hải Phòng cho thấy yêu cầu này ngày càng rõ nét khi quy mô sản xuất công nghiệp và lực lượng lao động tiếp tục tăng. Đến ngày 16/10, Liên đoàn Lao động thành phố quản lý 3.319 công đoàn cơ sở với 666.000 đoàn viên.

Riêng Ban Công đoàn Khu công nghiệp quản lý 677 công đoàn cơ sở với 330.325 đoàn viên. Từ đầu năm 2016, Ban Công đoàn Khu công nghiệp thành lập mới 114 công đoàn cơ sở, vượt 185% chỉ tiêu. Số đoàn viên thực tăng đạt 27.980 người, vượt 7,62% kế hoạch năm. Tuy nhiên, toàn thành phố còn khoảng 4.590 người lao động chưa gia nhập tổ chức Công đoàn.

Điều đó đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động tại từng đơn vị. Để đoàn viên gắn bó lâu dài, Công đoàn phải chứng minh được vai trò thông qua những lợi ích thiết thực, khả năng bảo vệ quyền lợi và sự đồng hành với người lao động trong công việc, cuộc sống.

Tại tọa đàm về đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động Công đoàn cơ sở trong các khu công nghiệp Hải Phòng ngày 25/9, các đại biểu nhấn mạnh hoạt động Công đoàn phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người lao động.

Tính đến tháng 9/2026, các khu công nghiệp, khu kinh tế thành phố có 375.347 lao động, trong đó 363.605 lao động Việt Nam và 11.742 lao động nước ngoài. Thu nhập bình quân đạt 12,69 triệu đồng/người/tháng. Quy mô lao động lớn, cơ cấu và nhu cầu ngày càng đa dạng đòi hỏi Công đoàn cơ sở phải linh hoạt hơn trong cách tiếp cận, tổ chức hoạt động.

Ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ tịch Công đoàn Công ty CP Luyện kim Tân Nguyên Hải Dương Việt Nam (phường Nhị Chiểu) cho biết, thay vì triển khai phong trào theo khuôn mẫu chung, mỗi Công đoàn cần chủ động khảo sát, phân loại nhu cầu của đoàn viên để lựa chọn nội dung phù hợp.

Với công nhân trực tiếp sản xuất, những vấn đề như tiền lương, thưởng, bữa ăn ca, thời giờ làm việc, thời gian nghỉ ngơi, an toàn vệ sinh lao động cần được quan tâm trước hết. Với lao động nữ, cần chú trọng chế độ thai sản, sức khỏe sinh sản, điều kiện chăm sóc con nhỏ. Những đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn cần được hỗ trợ kịp thời, đúng đối tượng.

Các hoạt động chăm lo cũng cần mở rộng từ hỗ trợ trước mắt sang đồng hành lâu dài. Bên cạnh việc thăm hỏi, tặng quà dịp lễ, Tết, Công đoàn có thể quan tâm sức khỏe tinh thần, tư vấn pháp luật, hỗ trợ nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kết nối các thiết chế văn hóa, giáo dục, y tế và nhà ở cho công nhân.

Chương trình "Bữa cơm Công đoàn" là một cách chăm lo thiết thực, gần gũi. Từ tháng 7 đến tháng 9/2026, chương trình được tổ chức tại 275 đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, thu hút 222.998 đoàn viên, người lao động tham gia.

Liên đoàn Lao động thành phố hỗ trợ hơn 55,5 tấn gạo và 74.042 chai nước mắm để các đơn vị tổ chức bữa ăn có chất lượng cao hơn ngày thường. Qua hoạt động này, Công đoàn cơ sở không chỉ góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt mà còn tạo không gian giao lưu, chia sẻ giữa người lao động và doanh nghiệp.

Nâng cao năng lực cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số

Một trong những yếu tố quyết định chất lượng hoạt động Công đoàn cơ sở là năng lực, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ công đoàn. Trong khi phần lớn cán bộ Công đoàn tại doanh nghiệp hoạt động kiêm nhiệm, vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa tham gia công tác Công đoàn, việc nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng đối thoại, thương lượng và xử lý tình huống phát sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Tháng 9/2026, Liên đoàn Lao động thành phố phối hợp Trường Đại học Công đoàn tổ chức lớp bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ công tác Công đoàn K296 với 45 học viên. Thông qua 10 chuyên đề theo hình thức trực tuyến, học viên được củng cố kiến thức lý luận, nghiệp vụ, kỹ năng và năng lực tổ chức hoạt động Công đoàn. Sau đào tạo, yêu cầu đặt ra là mỗi cán bộ phải vận dụng kiến thức vào thực tiễn, chủ động đổi mới cách làm, sâu sát cơ sở, gần gũi và lắng nghe người lao động.

Theo anh Vũ Đình Phi, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Regina Miracle International Việt Nam, bên cạnh đào tạo tập trung, cần phát huy hiệu quả các Câu lạc bộ cán bộ Công đoàn cơ sở theo ngành, lĩnh vực, khu công nghiệp.

Đây là môi trường để cán bộ trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ cách xử lý những tình huống cụ thể trong quan hệ lao động, cập nhật chính sách mới và hỗ trợ nhau khi phát sinh tranh chấp. Cùng với đó, Công đoàn cấp trên cần tăng cường tư vấn pháp lý, hướng dẫn nghiệp vụ, xây dựng tài liệu và quy trình mẫu để cán bộ cơ sở thuận lợi hơn trong triển khai nhiệm vụ.

Chuyển đổi số cũng đang mở ra phương thức mới để nâng cao hiệu quả hoạt động Công đoàn. Hải Phòng đã triển khai ứng dụng "Hướng công - Công đoàn Hải Phòng" từ năm 2023, từng bước số hóa dữ liệu đoàn viên và cung cấp các dịch vụ Công đoàn trực tuyến.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 90% số đoàn viên thường xuyên sử dụng ứng dụng Công đoàn; 100% dữ liệu đoàn viên và dữ liệu nghiệp vụ Công đoàn được số hóa, xác thực và khai thác hiệu quả trên nền tảng tập trung.

Đối với Công đoàn cơ sở, công nghệ cần được ứng dụng trước hết vào những công việc thiết thực như quản lý đoàn viên, cập nhật biến động lao động, khảo sát nhu cầu, tiếp nhận phản ánh, thông báo chế độ, chính sách và theo dõi tiến độ giải quyết kiến nghị.

Việc sử dụng mã QR, biểu mẫu trực tuyến, các kênh trao đổi trên nền tảng số giúp người lao động thuận tiện gửi ý kiến, nhất là những người làm việc theo ca, khó tham gia các cuộc họp trực tiếp. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế sự gần gũi, trách nhiệm và khả năng giải quyết vấn đề của cán bộ Công đoàn.

Cùng với nỗ lực của tổ chức Công đoàn, sự phối hợp và đồng hành của người sử dụng lao động có ý nghĩa quan trọng. Công đoàn cơ sở cần chủ động xây dựng mối quan hệ hợp tác, trao đổi thẳng thắn với lãnh đạo doanh nghiệp trên tinh thần hài hòa lợi ích, cùng hướng tới môi trường làm việc ổn định, tiến bộ.

Ông Mun Cheol Ju, Tổng giám đốc Công ty TNHH LMS Vina (Khu Công nghiệp Đại An) cho biết: “Doanh nghiệp chúng tôi luôn xác định cần phối hợp chặt chẽ với Công đoàn cơ sở trong chăm lo đời sống, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Qua đó, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, giúp người lao động yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp”.

Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng Nguyễn Văn Quyết cho biết, nâng cao chất lượng hoạt động Công đoàn cơ sở là những kiến nghị của người lao động được giải quyết, quyền lợi được bảo đảm, điều kiện làm việc được cải thiện và tạo dựng được niềm tin của người lao động với tổ chức.

Thời gian tới, các cấp Công đoàn cần chuyển mạnh từ tư duy hoạt động theo phong trào sang hướng thiết thực, lấy nhu cầu của đoàn viên, người lao động làm trung tâm.

Cán bộ Công đoàn cơ sở phải sâu sát địa bàn, doanh nghiệp, chủ động nắm bắt tâm tư, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh để phối hợp giải quyết ngay từ cơ sở, đồng thời nâng cao năng lực đại diện, đối thoại và thương lượng, tạo sự đồng thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động.