WHO thử nghiệm lâm sàng 2 vaccine mới phòng virus Ebola

Ngày 4/11, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thông báo đưa 2 ứng cử viên vaccine mới phòng virus Ebola vào chương trình thử nghiệm lâm sàng tại Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) nhằm ứng phó đợt bùng phát dịch do chủng Bundibugyo gây ra. Đây là lần đầu tiên các loại vaccine thiết kế chuyên biệt cho chủng virus này được đưa vào đánh giá trên thực địa.

Hai ứng cử viên vaccine gồm ChAdOx1 do Đại học Oxford (Anh) phối hợp với Viện Huyết thanh Ấn Độ phát triển và mRNA-1469 của hãng công nghệ sinh học Moderna (Mỹ). Các chuyên gia độc lập của WHO khuyến nghị đưa 2 loại vaccine này vào chương trình thử nghiệm Tumaini đang triển khai tại CHDC Congo dựa trên kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm ban đầu. Dù vậy, việc tiêm chủng thực tế vẫn cần sự chấp thuận từ cơ quan quản lý quốc gia.

Chương trình do Viện Nghiên cứu Y sinh quốc gia CHDC Congo chủ trì, với sự hỗ trợ của WHO, Đại học Antwerp (Bỉ), Tổ chức Bác sĩ không biên giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) châu Phi. Thử nghiệm tiến hành theo phương pháp tiêm chủng theo vòng, tập trung vào những người tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân nhiễm bệnh. Kết quả nghiên cứu dự kiến công bố vào đầu năm 2027.

Theo WHO, chủng Bundibugyo là tác nhân gây ra đợt dịch hiện nay nhưng chưa có vaccine được cấp phép hay phương pháp điều trị đặc hiệu. Vaccine Ervebo đang sử dụng trong một thử nghiệm khác chỉ được cấp phép cho chủng Zaire, khả năng tạo miễn dịch chéo với chủng Bundibugyo vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.

Tính đến đầu tháng 11/2026, CDC châu Phi ghi nhận 10.444 ca nhiễm chủng Bundibugyo và hơn 5.300 trường hợp tử vong, tập trung chủ yếu tại CHDC Congo. Ngoài ra, Kenya ghi nhận 9 ca mắc với 2 trường hợp tử vong, còn Nigeria xác nhận 1 ca bệnh.

WHO nhấn mạnh vaccine là công cụ quan trọng nhưng không thể thay thế các biện pháp phòng, chống dịch nền tảng như phát hiện, điều trị sớm, truy vết, cách ly, bảo đảm an toàn khi mai táng và huy động cộng đồng tham gia.