Israel chi vượt 10 tỷ USD so với gói viện trợ quân sự của Mỹ

Ngày 5/11, tờ The Wall Street Journal dẫn tài liệu của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Israel đã chi vượt 10 tỷ USD so với ngân sách viện trợ quân sự được Washington phân bổ. Hiện chưa rõ bên nào sẽ chịu trách nhiệm thanh toán khoản chênh lệch tài chính khổng lồ này.

Theo tài liệu, Mỹ cam kết cấp cho Israel gần 7 tỷ USD viện trợ quân sự trong hai năm tới. Tuy nhiên, khoản 10 tỷ USD vượt chi nói trên cần được bổ sung để thanh toán các đơn hàng chưa hoàn tất đến năm 2028. Văn bản gửi tới Hạ nghị sĩ Joaquin Castro cho thấy khoản thâm hụt có thể được chi trả bằng nguồn viện trợ quân sự nước ngoài (FMF), ngân sách quốc gia của Israel hoặc kết hợp cả hai.

Mỗi năm, Israel nhận khoảng 3,3 tỷ USD viện trợ quân sự từ Mỹ theo bản ghi nhớ hợp tác signed dưới thời Tổng thống Barack Obama. Cơ chế này cho phép Israel đặt mua trước thiết bị quân sự bằng nguồn viện trợ trong tương lai. Từ năm 1948 đến tháng 5/2025, Washington đã cung cấp cho Tel Aviv khoảng 174 tỷ USD viện trợ quân sự.

Tranh cãi về viện trợ quân sự cho Israel cũng trở thành tâm điểm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11. Thất bại của đảng Cộng hòa tại cả hai viện Quốc hội được cho là có liên quan đến chính sách đối ngoại và các xung đột ở Trung Đông.

Trong bối cảnh đó, các quan chức Mỹ và Israel đang thảo luận về khả năng từng bước thay đổi hoặc chấm dứt cơ chế viện trợ trực tiếp. Một dự luật mới tại Quốc hội Mỹ đề xuất chuyển hướng nguồn tài chính sang đầu tư quốc phòng và sản xuất công nghệ quân sự chung giữa hai nước.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang sản xuất chung không thể đáp ứng ngay nhu cầu tác chiến trước mắt của Israel, đặc biệt là nguồn cung đạn dược và kế hoạch nhận 25 máy bay chiến đấu F-35. Nếu phải tự chi trả toàn bộ chi phí quốc phòng, Israel sẽ đối mặt với áp lực ngân sách rất lớn khi hiện đã phải dành khoảng 7% GDP cho lĩnh vực này. Ngoài ra, việc cắt giảm viện trợ cũng khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ pháp lý về duy trì ưu thế quân sự định tính cho Israel tại khu vực.