Gỡ 'nút thắt' nhân lực chất lượng cao. Bài 2: Chính sách đãi ngộ cần đi cùng cơ chế sử dụng

Chính sách hấp dẫn, thu hút còn hạn chế

Trước khi hợp nhất, Hải Phòng và Hải Dương (cũ) ban hành nhiều chính sách thu hút, đào tạo và trọng dụng nhân lực chất lượng cao và đạt được những kết quả nhất định.

Kế thừa những chính sách này, sau khi Hải Dương và Hải Phòng hợp nhất, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 53 quy định chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng, nguồn nhân lực chất lượng cao thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Người được thu hút có thể nhận hỗ trợ một lần từ 150 - 500 triệu đồng, hỗ trợ thu nhập lên đến 3 - 4 lần mức lương tối thiểu vùng, cùng các chính sách về đào tạo, nhà ở và điều kiện làm việc từ sinh viên tốt nghiệp đại học xuất sắc đến các bác sĩ, tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư, chuyên gia, nhà khoa học. Đặc biệt, thành phố có cơ chế đặt hàng chuyên gia, nhà khoa học với mức thu nhập từ 30 - 100 triệu đồng/tháng để tham gia các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Từ ngày 1/4/2026, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 104 triển khai Nghị quyết số 53, xác định cụ thể ngành, chuyên ngành và chỉ tiêu thu hút trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030.

Riêng khối chính quyền đặt mục tiêu thu hút 174 người thông qua tuyển dụng, tiếp nhận; đào tạo, bồi dưỡng 43 nhân tài từ đội ngũ hiện có và dành 10 chỉ tiêu cho chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt theo hình thức hợp đồng đặt hàng. Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, logistics và y tế chất lượng cao.

Tuy nhiên, kết quả thu hút còn khá khiêm tốn. Theo Sở Nội vụ, đến ngày 10/10/2026, thành phố mới thực hiện chế độ theo Nghị quyết 53 đối với 3 tiến sĩ của Trường Đại học Hải Dương và 1 bác sĩ chuyên khoa I của Bệnh viện Đa khoa Hải Dương. Đây chủ yếu là lực lượng được đào tạo, nâng cao trình độ tại chỗ; thành phố chưa thu hút được chuyên gia theo cơ chế đặt hàng, cũng như nhân tài từ trong và ngoài nước về công tác.

Một trong những vướng mắc lớn, theo Nghị quyết 53, người được thu hút phải vào biên chế mới được hưởng chính sách, trong khi tổng biên chế hiện có của thành phố cao hơn số được giao.

Quy định này khiến việc tiếp nhận người tài, nhất là sinh viên tốt nghiệp đại học xuất sắc hay người tài từ khối tư nhân sang khối nhà nước sẽ gặp khó khăn trong giai đoạn đầu, dù chính sách đã có mức hỗ trợ tương đối hấp dẫn. Thực tế cho thấy, ưu đãi chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng cơ chế tuyển dụng linh hoạt và điều kiện sử dụng phù hợp.

Tháo gỡ rào cản, tạo môi trường trọng dụng nhân tài

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thế Huệ, Trưởng Phòng Tổ chức, cán bộ và pháp chế, Trường Đại học Hải Phòng, dù có chính sách ưu đãi lớn, Hải Phòng vẫn phải cạnh tranh thu hút nhân lực với các thành phố lớn và địa phương lân cận.

Thành phố cần cơ chế tuyển dụng linh hoạt, có thể ưu tiên tuyển dụng biên chế ngay từ đầu để trọng dụng người thực tài; đồng thời tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, cơ hội nghiên cứu, phát triển chuyên môn. Việc đánh giá nhân tài cần dựa trên sản phẩm, hiệu quả công việc và giá trị đóng góp, không chỉ bằng cấp, học hàm, học vị.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quang Đức, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hải Dương cho rằng thu hút nhân tài y tế càng cấp thiết khi nhân lực có xu hướng chuyển từ khu vực công sang tư nhân. Thành phố cần bố trí đúng sở trường, giao nhiệm vụ lớn, trao quyền tự chủ và lấy kết quả thực hiện các nhiệm vụ, dự án trọng điểm làm căn cứ tuyển chọn, đánh giá, đãi ngộ nhân tài. Cách làm này giúp phát huy năng lực, tránh lãng phí chất xám.

Ngày 30/10, tại hội nghị quán triệt, tuyên truyền, triển khai các kế hoạch, chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, đồng chí Nguyễn Sỹ Hiệp, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản cách nhận diện, thu hút và trọng dụng nhân tài. Theo đó, nhân tài phải được nhận diện chủ yếu qua phẩm chất, năng lực thực tế, sản phẩm cụ thể và giá trị đóng góp, không đồng nhất với người có bằng cấp, học hàm, học vị, chức vụ hay thâm niên.

Hằng năm, thành phố cần xác định, công bố danh mục ngành, lĩnh vực mũi nhọn và những bài toán lớn cần nhân tài, tập trung vào kinh tế biển, cảng biển, logistics, công nghiệp, năng lượng sạch, khoa học công nghệ biển, chuyển đổi số, vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Việc đặt hàng nhiệm vụ phải trở thành căn cứ để tìm người, giao việc, trao quyền và đánh giá kết quả. Đồng chí Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hải Phòng cũng yêu cầu từ quý II/2027, Thường trực Thành ủy lãnh đạo thành phố tổ chức đối thoại hằng năm với trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, nhân tài; Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đẩy mạnh phát hiện, giới thiệu, tiến cử người có năng lực.

Những định hướng này cho thấy thu hút nhân tài không thể chỉ dừng ở chính sách hỗ trợ tài chính hay chỉ tiêu tuyển dụng, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để người có năng lực tham gia giải quyết vấn đề thực tiễn, đảm nhận nhiệm vụ tương xứng và được đánh giá bằng kết quả. Khi có môi trường làm việc và cơ hội phát triển phù hợp, người tài sẽ có thêm động lực lựa chọn, gắn bó và cống hiến cho Hải Phòng.

____________

Bài cuối: Đổi mới đào tạo, đón đầu nhu cầu nhân lực