Khơi dậy sức mạnh kinh tế biển, tạo đột phá phát triển

UBND thành phố vừa ban hành Kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Theo đó, đến năm 2030, Hải Phòng đặt mục tiêu tạo nền tảng vững chắc để trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh, trung tâm logistics quốc tế hiện đại.

Đây không chỉ là định hướng phát triển một ngành kinh tế thế mạnh, mà còn là chiến lược nhằm mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao vị thế của Hải Phòng trong mạng lưới kinh tế biển khu vực và quốc tế.

Đến năm 2030, thành phố phấn đấu đạt sản lượng hàng hóa qua cảng 380 triệu tấn; hình thành trung tâm logistics hiện đại, giảm chi phí logistics xuống dưới 12% GRDP; xây dựng trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng khoa học - công nghệ biển, thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045, Hải Phòng trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh, trung tâm khoa học biển hàng đầu cả nước, có vai trò dẫn dắt khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Những mục tiêu này được đặt ra trên cơ sở các lợi thế sẵn có của Hải Phòng như cảng biển nước sâu, vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế, hệ thống giao thông đa phương thức và nền công nghiệp phát triển.

Đặc biệt, sau khi hợp nhất với Hải Dương, không gian phát triển của thành phố được mở rộng, tạo điều kiện kết nối cảng biển với các trung tâm công nghiệp, vùng sản xuất, thương mại và dịch vụ trong nội địa. Nhờ đó, lợi thế kinh tế biển không chỉ tập trung ở khu vực ven biển mà còn có thể lan tỏa đến nhiều lĩnh vực trong toàn bộ nền kinh tế thành phố.

Những năm qua, hệ thống cảng Lạch Huyện, Khu Kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, các khu công nghiệp và mạng lưới giao thông kết nối đã tạo nền tảng để Hải Phòng phát triển thành trung tâm cảng biển, công nghiệp và xuất nhập khẩu của miền Bắc. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là tiếp tục mở rộng quy mô khai thác cảng, mà quan trọng hơn là khai thác hiệu quả lợi thế về vị trí và hạ tầng để tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.

Sức mạnh của một thành phố cảng không thể chỉ được đánh giá qua sản lượng hàng hóa thông qua cảng. Nếu chủ yếu thực hiện các khâu tiếp nhận, bốc xếp và trung chuyển, giá trị kinh tế thu được sẽ chưa tương xứng với tiềm năng.

Vì vậy, Hải Phòng cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị kinh tế biển, từ vận tải biển, logistics tích hợp, dịch vụ hàng hải đến công nghiệp tàu thủy, sản xuất thiết bị ngoài khơi và các ngành công nghiệp phụ trợ. Mục tiêu hình thành 2 - 3 doanh nghiệp vận tải biển nòng cốt có khả năng khai thác các tuyến quốc tế sẽ góp phần nâng cao năng lực của doanh nghiệp thành phố, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào dòng hàng và các nhà khai thác bên ngoài.

Một định hướng quan trọng khác là mở rộng phát triển kinh tế biển, không chỉ tập trung vào cảng biển và vận tải. Hải Phòng hướng tới xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển đa ngành, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò quan trọng, tạo nền tảng cho lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Với Cát Bà, Bạch Long Vĩ và vùng biển rộng lớn, Hải Phòng có nhiều tiềm năng phát triển du lịch biển đảo, nuôi biển công nghệ cao, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới. Việc khai thác đồng bộ những tiềm năng này sẽ giúp thành phố đa dạng hóa các nguồn lực tăng trưởng, giảm sự phụ thuộc vào một số ngành kinh tế truyền thống.

Đáng chú ý, thành phố đặt mục tiêu phát triển giao thông xanh trên đảo Cát Bà, thu gom và xử lý toàn bộ chất thải nhựa ven biển. Điều này cho thấy yêu cầu bảo vệ môi trường được xác định ngay trong định hướng phát triển kinh tế biển nhằm bảo đảm tăng trưởng gắn với mục tiêu lâu dài.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, Hải Phòng cần tổ chức khai thác hiệu quả các nguồn lực. Thách thức hiện nay là cụ thể hóa những mục tiêu lớn thành các chương trình hành động có trọng tâm, xác định rõ nguồn lực, trách nhiệm và tổ chức thực hiện.

Trong đó, quy hoạch không gian biển cần bảo đảm tính liên kết, tránh chồng lấn; đầu tư hạ tầng phải đồng bộ, tránh dàn trải. Các cơ chế, chính sách cần đủ sức thu hút nhà đầu tư chiến lược, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị kinh tế biển.

Tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học với hoạt động sản xuất, kinh doanh, để các kết quả nghiên cứu về biển được ứng dụng vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế cụ thể.

Phát triển kinh tế biển cũng cần gắn với nâng cao đời sống người dân ven biển, hải đảo. Việc bảo đảm điện, nước sạch, y tế, giáo dục và hạ tầng số không chỉ đáp ứng yêu cầu an sinh mà còn tạo nền tảng để xây dựng cộng đồng dân cư ven biển ổn định, có điều kiện tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển.

Hải Phòng có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, lợi thế tự nhiên không thể tự chuyển hóa thành sức mạnh nếu thiếu tư duy khai thác phù hợp, năng lực quản trị và quyết tâm tổ chức thực hiện.

Chuyển từ khai thác lợi thế cảng biển sang tham gia sâu vào chuỗi giá trị kinh tế biển; từ tăng trưởng dựa chủ yếu vào hạ tầng sang phát triển dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là hướng đi quan trọng để Hải Phòng phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế, từng bước khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển mạnh.