Ưu đãi du lịch phải tạo động lực tăng trưởng mới

Ngày 7/11, tại phiên thảo luận tổ trong khuôn khổ Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch. Bà nhấn mạnh, ưu đãi chỉ thực sự phát huy giá trị khi tạo động lực tăng trưởng mới, thu hút nguồn lực xã hội hóa và thúc đẩy du lịch phát triển bứt phá.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc xây dựng cơ chế đặc thù không thể chỉ dừng ở mở rộng danh mục ưu đãi, mà cần xác định rõ đối tượng thụ hưởng, hiệu quả dự kiến và quy mô nguồn lực ngân sách nhà nước.

Quá trình hoàn thiện dự thảo cần xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, có cơ sở khoa học và tính khả thi cao. Đồng thời, phải thực hiện nghiêm các quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật, nhất là Quy định số 178; bảo đảm công khai, minh bạch, không để lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ chi phối.

Làm rõ ưu đãi mới, tránh chính sách dàn trải

Đối với các cơ chế được đề xuất, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh yêu cầu phân định rõ ưu đãi tăng thêm so với quy định hiện hành. Những chính sách đang triển khai hiệu quả không nên đưa vào Nghị quyết để tránh trùng lặp; trọng tâm cần dành cho các ưu đãi mới hoặc những cơ chế đã có nhưng còn vướng mắc.

Các chính sách này cần tạo hành lang pháp lý phục vụ mục tiêu thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Trong đó, dự thảo cần làm rõ mức ưu đãi tăng thêm về thuế, tiền thuê đất so với quy định hiện hành, đồng thời đánh giá chính xác tác động đến thu hút đầu tư và phát triển sản phẩm du lịch.

Về phân loại dự án, dự thảo quy định ba nhóm gồm dự án chất lượng cao, dự án động lực và dự án động lực mang tính chiến lược. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu kỹ ý kiến của cơ quan thẩm tra, làm rõ sự cần thiết của từng nhóm, nhất là nhóm dự án động lực mang tính chiến lược.

Mức ưu đãi phải tương xứng với hiệu quả dự kiến và giá trị tăng thêm. Việc hưởng, tiếp tục hưởng ưu đãi cần gắn với tiến độ triển khai, kết quả đưa các hạng mục vào hoạt động, có tiêu chí kiểm chứng và cơ chế hậu kiểm cụ thể.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc lượng hóa giá trị các hạng mục du lịch trong cơ cấu tổng vốn đầu tư có ý nghĩa trực tiếp đối với điều kiện thụ hưởng chính sách. Cần xây dựng tiêu chí rõ ràng, tránh trường hợp phần đầu tư dành cho du lịch không đáp ứng yêu cầu nhưng toàn bộ dự án vẫn được hưởng ưu đãi.

Bên cạnh dự án quy mô vốn lớn, chính sách cần quan tâm các mô hình có giá trị khai thác cao như du lịch cộng đồng, du lịch gắn với di sản văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực và chăm sóc sức khỏe. Đây là những lĩnh vực có khả năng gia tăng giá trị, tạo sinh kế bền vững và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Tính toán đầy đủ nguồn lực, kiểm soát quá trình thực hiện

Về thẩm quyền quyết định chính sách, Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành phương án Quốc hội xác lập khung, quy định điều kiện cơ bản, loại ưu đãi, mức trần, mức khung và thời hạn; Chính phủ quyết định mức ưu đãi, thời hạn cụ thể.

Đối với nhà đầu tư thuộc diện áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, cần tính toán kỹ nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung, qua đó đánh giá chính xác lợi ích thực nhận trước khi ban hành ưu đãi.

Ngân sách nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, trong khi nguồn lực xã hội và doanh nghiệp là chủ yếu. Để bảo đảm tính khả thi, Chính phủ cần bổ sung các kịch bản cụ thể về số lượng dự án, mức giảm thu ngân sách từ thuế, tiền thuê đất và nhu cầu chi ngân sách theo từng năm, từng cấp.

Hồ sơ trình Quốc hội cũng cần đánh giá tổng thể quy mô nguồn lực, dự báo có căn cứ về nguồn thu tăng thêm từ du lịch, làm cơ sở xây dựng phương án cân đối ngân sách phù hợp.

Đối với mô hình du lịch mới và kinh tế đêm, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu cơ chế thí điểm trong thời hạn 5 năm, sau đó tổng kết, đánh giá trước khi quyết định áp dụng diện rộng. Đồng thời, cần phân biệt rõ thời hạn hiệu lực của Nghị quyết với thời hạn áp dụng của từng chính sách.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, cơ chế đặc thù phát triển du lịch phải bảo đảm cân đối giữa mục tiêu tạo động lực tăng trưởng, hiệu quả sử dụng nguồn lực công và khả năng kiểm soát thực thi. Chính sách ưu đãi cần đúng đối tượng, đúng lĩnh vực, gắn với tiến độ và trách nhiệm cụ thể, qua đó sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.