Chủ động phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải

Nhận diện khu vực tiềm ẩn rủi ro

UBND thành phố vừa ban hành Quyết định số 1070/QĐ-UBND về kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố chất thải của thành phố giai đoạn 2026 - 2030 nhằm nâng cao năng lực ứng phó với các tình huống môi trường khẩn cấp, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn, sự cố chất thải xảy ra, nếu không được kiểm soát, ứng phó, xử lý kịp thời sẽ gây thiệt hại lớn về kinh tế, xã hội và sức khoẻ con người.

Sự cố có thể xảy ra đối với các nhóm chất thải rắn, chất thải lỏng và chất thải khí, nhất là tại những khu vực chôn lấp, lưu giữ, xử lý chất thải rắn; nhà máy/trạm xử lý nước thải tập trung của khu công nghiệp, cụm công nghiệp; hồ chứa nước thải, bể chứa bùn thải; đặc biệt là các cơ sở chưa hoàn thiện hệ thống phòng ngừa sự cố nước thải.

Do đó, việc xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải có ý nghĩa quan trọng, giúp chủ động kiểm soát nguy cơ và hạn chế thấp nhất thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Với tinh thần chỉ đạo, chủ động phòng ngừa, ứng phó kịp thời, hiệu quả, kế hoạch ứng phó sự cố chất thải của thành phố được xây dựng, thực hiện theo phương châm "4 tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ) và ba sẵn sàng (phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả).

Kế hoạch nêu rõ nhiệm vụ xác định những khu vực, lĩnh vực dễ xảy ra sự cố trong thực tế; rà soát, bảo đảm sự khả thi của việc huy động lực lượng và trang thiết bị trong ứng phó khi sự cố xảy ra.

Theo đó, yêu cầu ưu tiên việc cứu người trước sau đó mới đến cứu tài sản và các hoạt động ứng phó, xử lý bảo vệ môi trường. Đặc biệt, tổ chức, cá nhân để gây ra sự cố chất thải phải chịu trách nhiệm thanh toán, chi trả cho các lực lượng tham gia ứng phó sự cố chất thải, cải tạo, phục hồi môi trường sau sự cố, bồi thường mọi thiệt hại và các chi phí khác do sự cố gây ra theo quy định của pháp luật.

Hiện nay, trên địa bàn thành phố có không ít những khu vực cần tăng cường biện pháp phòng ngừa sự cố. Đó là khu vực chôn lấp, lưu chứa chất thải rắn như các khu liên hợp xử lý rác thải thành phố; khu vực lưu chứa bã thải gyps của Nhà máy sản xuất phân bón thuộc Công ty CP DAP-VINACHEM tại Khu kinh tế Đình Vũ; khu vực lưu chứa chất thải nguy hại của Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Toàn Thắng tại thôn My Sơn, phường Bạch Đằng; khu vực bãi xỉ của Nhà máy nhiệt điện BOT Hải Dương ở xã Nam An Phụ; hệ thống xử lý nước thải của Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền; Công ty CP Luyện thép cao cấp Việt Nhật (Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền); Công ty TNHH Thành Dũng - đơn vị sản xuất giấy tại Cụm công nghiệp Long Xuyên, phường Kinh Môn…

Cụ thể giải pháp phòng ngừa, ứng phó

Theo đồng chí Phạm Văn Thuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường các sở, ngành, đơn vị liên quan và UBND các xã, phường, đặc khu cần chủ động thực hiện các nhiệm vụ được giao trong kế hoạch ứng phó sự cố chất thải thành phố giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc vận hành các hệ thống xử lý nước thải, hồ chứa nước thải, bãi chứa chất thải và các công trình có nguy cơ xảy ra sự cố môi trường; nhất là khi xuất hiện mưa lớn, bão lũ.

Đối với các chủ dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu chủ động xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải; thường xuyên kiểm tra, đánh giá các khu vực lưu chứa chất thải, hồ chứa, đập chắn và các công trình có nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa bão.

Công tác bảo vệ môi trường, phòng ngừa, ứng phó sự cố là nội dung được doanh nghiệp quan tâm. Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Tổng Giám đốc Công ty CP Sơn Hải Phòng, với mục tiêu trở thành thương hiệu quốc gia, doanh nghiệp đã chú trọng đầu tư công nghệ thân thiện với môi trường để phát triển bền vững. Công ty cam kết duy trì áp dụng Hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001; ngăn ngừa, giảm thiểu ô nhiễm môi trường thông qua việc giảm sử dụng và thay thế dần các hoá chất độc hại.

Tương tự, Công ty CP HHP Global cam kết thực hành ESG với 3 yếu tố môi trường - xã hội và quản trị, trong đó yếu tố môi trường luôn được doanh nghiệp đặt lên hàng đầu. Công ty đã thiết kế hệ thống xử lý nước thải có công suất xử lý 3.500 m³/ngày đêm và thi công lắp đặt hệ thống xử lý nước thải với công nghệ tiên tiến, hiện đại, trong đó có sử dụng cụm bể xử lý Fenton và bể lắng để nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn cột A của các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp.

Về lâu dài, thành phố không quy hoạch các công trình xử lý chất thải, bãi lưu chứa/chôn lấp chất thải ở những khu vực có tai biến địa chất (như sạt lở, nền đất yếu dễ đứt gãy, nguy cơ sụt lún cao…) hoặc tiềm ẩn nguy cơ lũ quét/ngập lụt, thuộc hành lang thoát lũ, khu vực trũng thấp ven sông/ven biển, khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp của triều cường và nước biển dâng, có nguy cơ xói lở…

Thành phố đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ số trong phòng ngừa, giám sát và ứng phó sự cố chất thải như: hệ thống quan trắc tự động, trực tuyến (nước thải, khí thải, chất thải nguy hại) tại các khu vực, cơ sở có nguy cơ cao; ứng dụng GIS, bản đồ số để xác định, cảnh báo sớm và khoanh vùng sự cố; nâng cao năng lực về quan trắc, cảnh báo, thông báo, báo động sự cố.